સાવધાન! બટન દબાવતાં જ થઈ શકે છે ફ્રોડ,આ રીતે ઓળખો નકલી IVR કૉલ્સને
આ પ્રકારના કૉલ કરનારા સ્કેમર્સ વૉઇસ ફિશિંગ સ્કેમનો ઉપયોગ કરે છે. આમાં તમને પ્રી રેકોર્ડેડ મેસેજ સંભળાવવામાં આવશે, જે સંપૂર્ણપણે અસલી કૉલ જેવો લાગે છે.
How to identify fake IVR calls: સાયબર ફ્રોડના કિસ્સાઓ દરરોજ સાંભળવા મળે છે. તમારી આસપાસ પણ ઘણા લોકો આવા ફ્રોડ કૉલ્સનો શિકાર થયા હશે. જોકે, તમે કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખીને પોતાને બચાવી શકો છો. આ માટે તમારે થોડી સાવચેતી રાખવી પડશે, જેનાથી તમને નકલી કૉલ્સની માહિતી સમયસર મળી જશે.
તાજેતરમાં IVR (ઇન્ટરેક્ટિવ વૉઇસ રિસ્પોન્સ) કૉલ્સ દ્વારા છેતરપિંડીના ઘણા કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે. આ પ્રકારના કિસ્સાઓમાં સામાન્ય રીતે તમને એક કૉલ આવે છે.
આ કૉલમાં એક પ્રી રેકોર્ડેડ મેસેજ હોય છે. ફ્રોડ કૉલમાં સામાન્ય રીતે જણાવવામાં આવે છે કે તમારા ક્રેડિટ કાર્ડ પર આટલા રૂપિયાની બાકી છે અથવા તમારા કાર્ડમાંથી ટ્રાન્ઝેક્શન થયું છે. જો તમે આ ચુકવણી નથી કરી, તો તમે 2 દબાવો. જો કોઈ વ્યક્તિ સ્કેમર્સના જાળમાં ફસાય જાય, તો આ પછી છેતરપિંડીની અસલી રમત શરૂ થાય છે.
મોટો પડકાર એ છે કે આવા ઘણા કૉલ્સ બેંકમાંથી પણ આવે છે. જો તમે કોઈ મોટું ટ્રાન્ઝેક્શન ઓનલાઇન કરો છો તો તમને બેંકમાંથી પણ કૉલ આવે છે. બેંક કન્ફર્મ કરવા માંગે છે કે આ ટ્રાન્ઝેક્શન તમારા દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે કે કોઈ બીજાએ કર્યું છે.
સવાલ એ આવે છે કે બેંકના કૉલ અને કોઈ ફ્રોડ IVR વચ્ચે તફાવત કેવી રીતે સમજવો. પહેલાં તો એ સમજો કે બેંકમાંથી આવતો કૉલ કોઈ મોબાઇલ નંબરથી નહીં હોય. બેંકમાંથી આવતા કૉલ્સ લેન્ડલાઇન જેવા નંબરથી હોય છે, જે 160 પ્રીફિક્સથી અથવા તે એરિયાના કોડના પ્રીફિક્સ સાથે આવે છે.
જ્યારે ફ્રોડ IVR કૉલ્સના મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં જોવા મળ્યું છે કે આ નંબર સામાન્ય મોબાઇલ નંબર વાળી સીરીઝના હોય છે. એટલે કે જેવો આપણો અને તમારો મોબાઇલ નંબર હોય છે તે નંબરથી આવતા IVR કૉલ્સથી તમારે સાવધાન રહેવું જોઈએ.
આ ઉપરાંત બેંક તમારી પાસેથી તમારી વ્યક્તિગત વિગતો માંગતી નથી. એટલે કે તમારા આધાર, પાન કાર્ડ, બેંક એકાઉન્ટ અથવા ક્રેડિટ કાર્ડની વિગતો બેંક માંગતી નથી. જો કોઈ તમારી પાસેથી આ પ્રકારની વિગતો માંગી રહ્યું છે, તો તમારે તેને તમારી કોઈ પણ માહિતી આપવી જોઈએ નહીં. આના કારણે તમારી સાથે ફ્રોડ થઈ શકે છે.
સ્કેમર્સ કેવી રીતે ફસાવે છે?
આ પ્રકારના કૉલ કરનારા સ્કેમર્સ વૉઇસ ફિશિંગ સ્કેમનો ઉપયોગ કરે છે. આમાં તમને પ્રી રેકોર્ડેડ મેસેજ સંભળાવવામાં આવશે, જે સંપૂર્ણપણે અસલી કૉલ જેવો લાગે છે. માની લઈએ કે તમે કોઈ લોન નથી લીધું અથવા ક્રેડિટ કાર્ડથી કોઈ ટ્રાન્ઝેક્શન નથી કર્યું, તો તમે આ IVR કૉલમાં જવાબમાં 'ના' વાળા ઓપ્શનને પસંદ કરશો.
આ પછી સ્કેમર્સ તમારી પાસેથી વ્યક્તિગત વિગતો માંગી શકે છે. જેમ કે તમારે તમારી કાર્ડ વિગતો આપવી પડશે, જેનાથી આ ચેક થઈ શકે કે આ ટ્રાન્ઝેક્શન કેવી રીતે થયું છે. જો તમે તમારા કાર્ડની વિગતો શેર કરો છો, તો પછી તમારી જમા મૂડી લૂંટાઈ શકે છે.
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ આધારિત ઘણા ટૂલ્સ છે જે આઈવીઆર કૉલિંગમાં વૉઇસ ક્લોનિંગ માટે વપરાય છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સને કારણે એવું લાગે છે કે જે અવાજ તમે સાંભળી રહ્યા છો તે કોઈ ઓફિસરનો છે. આ કામ રીયલ ટાઇમ થાય છે અને સંપૂર્ણપણે રેકોર્ડેડ પણ નથી હોતું.
વૉઇસ ક્લોનિંગ છે મોટો પડકાર
વૉઇસ ક્લોનિંગને કારણે સામાન્ય લોકો એ નથી સમજી શકતા કે કૉલર અસલી છે કે સ્કેમર. અવાજને ક્લોન કરીને કોઈ પોલીસ ઓફિસર કે અધિકારીનો ટોન ઉમેરી દે છે. એટલું જ નહીં, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સની મદદથી કૉલ દરમિયાન વિક્ટિમ વિશે કેટલીક એવી વ્યક્તિગત માહિતી શેર કરે છે જેનાથી તેઓ આઘાત પામી જાય છે.
કેવી રીતે બચી શકાય
સૌથી પહેલા તો તમારે નંબર પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. તમારે જોવું જોઈએ કે આ કૉલ કયા પ્રકારના નંબરથી આવી રહ્યો છે.
વધુ સારી સુરક્ષા માટે તમે Truecaller જેવી એપ્સનો ઉપયોગ કરી શકો છો, જે તમને કોઈ નંબરની ઓળખની મોટી મોટી માહિતી આપે છે.
જો તમે કોઈ નકલી IVR કૉલને ઉઠાવો છો, તો તમારે તમારી વ્યક્તિગત વિગતો શેર કરવી જોઈએ નહીં.
ધ્યાન રાખો કે બેંક તમારી પાસેથી તમારી વ્યક્તિગત માહિતી માંગતી નથી. આવા સંજોગોમાં તમારે કોઈપણ અજાણ્યા કૉલ પર તમારી વ્યક્તિગત માહિતી આપવી જોઈએ નહીં.
જો કૉલર તમને ડરાવી રહ્યો છે અને એવી પરિસ્થિતિ બનાવી રહ્યો છે, જ્યાં તમને વિચારવાનો સમય નથી મળી રહ્યો, તો તે કૉલ પર કોઈ વિગત શેર ન કરો.
હંમેશા બેંકિંગ સર્વિસિસ અને ફાઇનાન્શિયલ ટ્રાન્ઝેક્શન માટે ઓફિશિયલ એપ્સનો જ ઉપયોગ કરો.
તમે બેંકની વેબસાઇટથી તેમનો કસ્ટમર સર્વિસ નંબર વેરિફાઇ કરી શકો છો. ઇન્ટરનેટ પર સીધે કસ્ટમર કેર નંબર સર્ચ ન કરો. સ્કેમર્સ ઘણી નકલી વેબસાઇટ્સ દ્વારા ખોટા નંબર ઇન્ટરનેટ પર સર્ક્યુલેટ કરે છે.
હંમેશા બેંક URLને ધ્યાનથી જુઓ. સ્કેમર્સ લોકોને છેતરવા માટે બેંક જેવી જ દેખાતી નકલી વેબસાઇટ બનાવે છે, જેની સ્પેલિંગ બેંકના નામ સાથે મળતી આવતી હશે.
આ પણ વાંચોઃ
દિવાળી પર મફત સિલિન્ડર મેળવવા માટે કરવું પડશે આ કામ, સરકાર આપી રહી છે ભેટ
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
