Expert View: મનરેગાના બદલે 'જી રામ જી', કેમ મચી ગઈ બબાલ ? એક્સપર્ટ પાસેથી જાણો તેનાથી શું બદલાશે
Expert View: મનરેગાના મુદ્દા પર, નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે નામ બદલવાનો સરકારનો જુસ્સો હવે ફક્ત યોજનાઓ સુધી મર્યાદિત નથી રહ્યો; તે ભારતને વ્યાખ્યાયિત કરતા પ્રતીકોને પણ બદલવા માંગે છે
Expert View: મનરેગાના સ્થાને નવો કાયદો લાવવાની તૈયારીઓ ભારે હોબાળો મચાવી રહી છે. આ મુદ્દે વિરોધ પક્ષો ગુસ્સે છે. મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમને નવા વિકાસિત ભારત-રોજગાર અને આજીવિકા ગેરંટી મિશન (ગ્રામીણ) (વિકાસિત ભારત-જી રામ જી) બિલ, 2025 દ્વારા બદલવામાં આવી રહ્યું છે. જોકે, આ યોજનાનું નામ બદલીને માત્ર નામ બદલવામાં આવી રહ્યું નથી, પરંતુ આ નવા બિલમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ નિયમો પણ સામેલ કરવામાં આવી રહ્યા છે, જેના વિશે એબીપી ન્યૂઝે રાજકીય નિષ્ણાત રૂમાન હાશ્મી સાથે વાત કરી.
મનરેગાના મુદ્દા પર, નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે નામ બદલવાનો સરકારનો જુસ્સો હવે ફક્ત યોજનાઓ સુધી મર્યાદિત નથી રહ્યો; તે ભારતને વ્યાખ્યાયિત કરતા પ્રતીકોને પણ બદલવા માંગે છે. મનરેગા મહાત્મા ગાંધીના નામ, વિચારો, સત્ય, અહિંસા અને સામાજિક ન્યાય સાથે સીધો જોડાયેલો છે.
મહાત્મા ગાંધી સમગ્ર વિશ્વ માટે નૈતિક અને રાજકીય રોલ મોડેલ છે
રૂમન હાશ્મીએ કહ્યું કે મહાત્મા ગાંધીને હજુ પણ માત્ર ભારત માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વ માટે નૈતિક અને રાજકીય રોલ મોડેલ માનવામાં આવે છે. વિદેશી પ્રતિનિધિમંડળો, રાષ્ટ્રના વડાઓ અને વૈશ્વિક નેતાઓ તેમના અંતિમ સંસ્કારમાં હાજરી આપી હતી. વિશ્વભરની યુનિવર્સિટીઓમાં ગાંધીવાદી અભ્યાસ કેન્દ્રો હજુ પણ અસ્તિત્વમાં છે. નેલ્સન મંડેલા જેવા નેતાઓએ ખુલ્લેઆમ સ્વીકાર્યું કે તેઓ ગાંધીના વિચારોથી પ્રેરિત છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે આ પ્રશ્ન ઉભો કરે છે: જો ગાંધીને વૈશ્વિક સ્તરે સ્વીકારવામાં આવે છે, તો દેશમાં તેમની સાથે સંકળાયેલા પ્રોજેક્ટ્સનું નામ બદલવાની જરૂર કેમ પડી? આ ફક્ત વહીવટી નિર્ણય ન હોઈ શકે, પણ વૈચારિક અંતરની નિશાની પણ હોઈ શકે છે.
મોહન ભાગવતનું નિવેદન
તાજેતરમાં, RSS વડા મોહન ભાગવતનું એક નિવેદન સામે આવ્યું છે, જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે સત્તા હવે સત્ય પર રાજ કરે છે. આ નિવેદનને મનરેગાના નામ બદલવા સાથે જોડવામાં આવી રહ્યું છે. પ્રશ્ન એ છે કે: જો સત્ય, અહિંસા અને નૈતિકતા જેવા ગાંધીવાદી મૂલ્યોને હાંસિયામાં ધકેલી દેવામાં આવી રહ્યા છે, તો શું મનરેગામાંથી ગાંધીનું નામ દૂર કરવું એ તે દિશામાં બીજું પગલું છે?
મનરેગામાં ફેરફાર: વાર્તા નામથી આગળ વધે છે
રૂમાન હાશ્મીએ કહ્યું કે જો સરકારે ફક્ત નામ બદલ્યું હોત, તો કદાચ આટલો વિવાદ ન થયો હોત. જોકે, ટીકાકારો કહે છે કે નામ બદલવાની સાથે, યોજનાના માળખા અને ભાવનામાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવી રહ્યા છે. સરકારે મનરેગા હેઠળ કામકાજના દિવસોની સંખ્યા 100 થી વધારીને 125 કરવાનું વચન આપ્યું છે. કાગળ પર આ વાત સકારાત્મક લાગે છે, પરંતુ જમીન પર પ્રશ્ન એ છે કે: શું બધા રાજ્યો ખરેખર 125 દિવસ કામ પૂરું પાડશે? શું ચુકવણી સમયસર કરવામાં આવશે?
AI ઓડિટ અને GPS મોનિટરિંગ
સરકારનો દાવો છે કે AI-આધારિત ઓડિટ ભંડોળના દુરુપયોગને અટકાવશે. GPS મોનિટરિંગથી નકલી હાજરી દૂર થશે, પરંતુ આ એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઉભો કરે છે. મનરેગામાં આશરે 83 મિલિયન અકુશળ કામદારો સામેલ છે. શું તે બધા પર GPS ટ્રેકિંગ લાગુ કરવામાં આવશે? શું દેખરેખ કાર્યસ્થળ અને કામના કલાકો (8-9 કલાક) સુધી મર્યાદિત રહેશે, અથવા તે વ્યક્તિગત જીવનમાં ઘુસણખોરીનું સાધન બની શકે છે? જો જિલ્લા સ્તરના અધિકારી આ દેખરેખનો હવાલો સંભાળે છે, તો તે ગોપનીયતા અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા સંબંધિત ગંભીર મુદ્દો બની શકે છે.
વેતન, ચુકવણીઓ અને 15 દિવસનો નવો નિયમ
સરકારે વેતનમાં ₹250 થી ₹400 સુધીનો વધારો કરવાની જાહેરાત કરી છે, પરંતુ એક નવો નિયમ ઉમેરવામાં આવ્યો છે. જો કામ 15 દિવસમાં પૂર્ણ નહીં થાય, તો વેતન આંશિક રીતે ચૂકવવામાં આવશે, અને બાકીની ચુકવણી પછીથી ચૂકવવામાં આવશે. નિષ્ણાતોએ નિર્દેશ કર્યો છે કે આ નિયમ ગરીબ મજૂરોની આર્થિક સુરક્ષાને નબળી પાડી શકે છે, કારણ કે તેમની દૈનિક જરૂરિયાતો સમયસર ચૂકવણી પર આધારિત છે.
ભંડોળ પદ્ધતિમાં ફેરફાર
મનરેગાની સૌથી મોટી તાકાત એ હતી કે તેને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા 100% ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવતું હતું. હવે, નવા માળખા હેઠળ, કેન્દ્ર સરકાર 60% ભંડોળ પૂરું પાડશે, જ્યારે રાજ્ય સરકાર 40% ભંડોળ પૂરું પાડશે. આ ફેરફાર બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશ જેવા પછાત રાજ્યો માટે નોંધપાત્ર સમસ્યા ઊભી કરી શકે છે. જ્યારે દિલ્હી અને ચંદીગઢ જેવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને 100% ભંડોળ પૂરું પાડવાનું વચન આપવામાં આવ્યું છે, ત્યારે ગરીબ રાજ્યો પર 40% બોજ નાખવાથી અસમાનતા વધુ ઘેરી બની શકે છે.
કોંગ્રેસ, વિપક્ષ અને શશિ થરૂરનો અસંમતિપૂર્ણ દ્રષ્ટિકોણ
કોંગ્રેસ અને અન્ય વિપક્ષી પક્ષોએ સરકારના નિર્ણય સામે સખત વાંધો ઉઠાવ્યો છે. પ્રિયંકા ગાંધી સહિત અનેક નેતાઓએ તેને ગાંધીજીના નામ અને આદર્શો પર હુમલો ગણાવ્યો હતો. જોકે, કોંગ્રેસના નેતા શશિ થરૂરે અલગ વલણ અપનાવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું હતું કે નામ બદલવું એ મુખ્ય મુદ્દો નથી, પરંતુ નીતિગત ફેરફારો દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે. આ જ કારણ છે કે તેઓ આ મુદ્દા પર પાર્ટીના કેન્દ્રીય નેતૃત્વથી અસ્વસ્થ દેખાતા હતા.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
