‘એક માણસ બીજા માણસને ખેંચે એ અમાનવીય છે’: સુપ્રીમ કોર્ટે માથેરાનમાં હાથલારી રિક્ષા પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ લગાવ્યો
મહારાષ્ટ્રના જાણીતા હિલ સ્ટેશન માથેરાનમાં પરિવહન માટે હાથથી ચાલતી રિક્ષાઓનો ઉપયોગ થતો હતો. પરંતુ હવે સુપ્રીમ કોર્ટના કડક આદેશ બાદ આ પ્રથાનો અંત આવ્યો છે.
Matheran cycle rickshaw ban: ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટે મહારાષ્ટ્રના હિલ સ્ટેશન માથેરાનમાં ચાલતી હાથ રિક્ષાઓ પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ મૂકવાનો આદેશ આપ્યો છે. કોર્ટે આ પ્રથાને 'અમાનવીય' અને 'માનવીય ગૌરવની વિરુદ્ધ' ગણાવી છે. આ ચુકાદો આપતા, મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈએ જણાવ્યું કે આઝાદીના 78 વર્ષ બાદ પણ આવી પ્રથા ચાલુ રહે તે દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે. કોર્ટે રાજ્ય સરકારને આ રિક્ષાચાલકો માટે ઈ-રિક્ષા પૂરી પાડવા માટે એક નવી નીતિ ઘડવાનો નિર્દેશ પણ આપ્યો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે માથેરાનમાં હાથ રિક્ષા પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ મૂકીને એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. કોર્ટે માનવીય ગૌરવનું સન્માન જાળવી રાખવા આ પગલું ભર્યું છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈએ ટિપ્પણી કરી કે કોઈ વ્યક્તિ સ્વેચ્છાએ બીજાને ખેંચતો નથી, પરંતુ આજીવિકાના અભાવે આવું કરે છે. કોર્ટે મહારાષ્ટ્ર સરકારને ઈ-રિક્ષા માટે નીતિ બનાવવા અને ભંડોળના અભાવનું બહાનું ન કાઢવા જણાવ્યું છે. આ નિર્ણય ગુજરાતના કેવડિયા જેવી ઈ-રિક્ષા સિસ્ટમ અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહન આપે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટનો ઐતિહાસિક ચુકાદો
સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈ, જે ત્રણ ન્યાયાધીશોની બેન્ચનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા હતા, તેમણે આદેશ આપતા કહ્યું કે, "એક વ્યક્તિ બીજા વ્યક્તિને ખેંચે છે તે અમાનવીય છે." તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ પ્રથા માનવીય ગૌરવની વિરુદ્ધ છે અને સામાજિક-આર્થિક ન્યાયના બંધારણીય વચનનું અપમાન છે. કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં 1980 ના 'આઝાદ રિક્ષા પુલર્સ એસોસિએશન વિરુદ્ધ પંજાબ' ના કેસનો ઉલ્લેખ કર્યો, જેમાં રિક્ષાચાલકોને ગૌરવપૂર્ણ જીવન આપવા માટે ઘણી સૂચનાઓ આપવામાં આવી હતી. આટલા વર્ષો બાદ પણ આ પ્રથા ચાલુ રહે તે દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે.
રાજ્ય સરકાર માટે નિર્દેશ
સુપ્રીમ કોર્ટે મહારાષ્ટ્ર સરકારને આદેશ આપ્યો છે કે તે હાથ રિક્ષાચાલકો માટે ઈ-રિક્ષા પૂરી પાડવા માટે એક નવી નીતિ તૈયાર કરે. કોર્ટે ભારપૂર્વક કહ્યું કે રાજ્ય સરકાર ભંડોળના અભાવનું બહાનું આપીને આ જવાબદારીમાંથી છટકી શકે નહીં. માથેરાન એક પર્યાવરણીય રીતે સંવેદનશીલ વિસ્તાર હોવાથી, ત્યાં પેટ્રોલ-ડીઝલ વાહનો પર પ્રતિબંધ છે. તેથી, ઈ-રિક્ષા આ રિક્ષાચાલકો માટે આજીવિકાનું નવું સાધન બની શકે છે. કોર્ટે સૂચવ્યું છે કે મહારાષ્ટ્ર સરકારે ગુજરાતમાં કેવડિયા જેવી ઈ-રિક્ષા સિસ્ટમનો અભ્યાસ કરીને તેને અપનાવવી જોઈએ.
અગાઉનો આદેશ
આ પહેલીવાર નથી કે સુપ્રીમ કોર્ટે આ મુદ્દે ધ્યાન દોર્યું હોય. આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં, કોર્ટે મહારાષ્ટ્ર સરકારને 6 મહિનામાં ઈ-રિક્ષા નીતિ ઘડવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. હવે તાત્કાલિક પ્રતિબંધ મૂકવાથી આ મુદ્દાની ગંભીરતા સ્પષ્ટ થાય છે. આ નિર્ણય માત્ર માથેરાન માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર દેશ માટે માનવીય ગૌરવ અને આજીવિકાના અધિકારને સમર્થન આપે છે.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
