ભારત ઈચ્છે તો પણ બીજા કોઈ દેશને બ્રહ્મોસ મિસાઇલ વેચી નથી શકતું? જાણો શું છે મોટું કારણ
બ્રહ્મોસ વિશ્વની સૌથી ઝડપી સુપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલ, લક્ષ્યમાં અત્યંત સચોટ; ફિલિપાઇન્સ, વિયેતનામ જેવા દેશો સાથે સોદા થયા; ઇન્ડોનેશિયા, થાઇલેન્ડ, સાઉદી અરેબિયા સહિતના અનેક દેશોએ રસ દાખવ્યો.
Why India can’t sell BrahMos missile: ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના તાજેતરના લશ્કરી સંઘર્ષમાં ભારતીય સંરક્ષણ ઉત્પાદનોની તાકાત દુનિયાએ જોઈ. ખાસ કરીને સુપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલ બ્રહ્મોસની વિનાશક કાર્યવાહી, જેમાં પાકિસ્તાનના ૧૧ એરબેઝનો નાશ કરવામાં આવ્યો, તેણે સાબિત કરી દીધું કે ભારત હવે વિદેશી સંરક્ષણ ઉત્પાદનો પર નિર્ભર નથી, પરંતુ સ્વદેશી રીતે ઉત્પાદિત શસ્ત્રોથી દુશ્મનને હરાવી શકે છે. બ્રહ્મોસની આ સફળતા બાદ વિશ્વના ઘણા દેશોમાંથી આ મિસાઇલ ખરીદવાની માંગ શરૂ થઈ ગઈ છે. જોકે, ભારત આ મિસાઇલ કોઈને પણ સીધી રીતે વેચી શકે નહીં, તેના માટે એક ખાસ દેશની પરવાનગી જરૂરી છે.
બ્રહ્મોસ મિસાઇલ વિશ્વની સૌથી ઝડપી સુપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલોમાંની એક ગણાય છે. તેની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની અત્યંત સચોટતા છે. એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે બ્રહ્મોસ તેના નિર્ધારિત લક્ષ્યથી એક મીટરની ત્રિજ્યામાં પ્રહાર કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, જે તેને ખૂબ જ સચોટ બનાવે છે.
પાકિસ્તાન પર ૧૫ બ્રહ્મોસ મિસાઇલોના સફળ ઉપયોગ અને તેના વિનાશક પરિણામો જોયા પછી, વિશ્વના ઘણા દેશોમાં બ્રહ્મોસ મિસાઇલ ખરીદવા માટે રસ વધ્યો છે. રસ ધરાવતા દેશોમાં ઘણા મુસ્લિમ દેશોનો પણ સમાવેશ થાય છે.
બ્રહ્મોસના નિકાસ સોદા અને રસ ધરાવતા દેશો
ફિલિપાઇન્સ ભારત પાસેથી બ્રહ્મોસ મિસાઇલ ખરીદનાર પ્રથમ દેશ બન્યો હતો. ૨૦૨૨ માં ફિલિપાઇન્સે બ્રહ્મોસ એરોસ્પેસ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ સાથે $૩૭૪ મિલિયનનો સોદો કર્યો હતો અને ભારતે તાજેતરમાં એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં આ મિસાઇલનો બીજો માલ ફિલિપાઇન્સને પહોંચાડ્યો હતો. આ ઉપરાંત, ભારત અને વિયેતનામ વચ્ચે પણ બ્રહ્મોસ મિસાઇલ અંગે એક સોદો થયો છે.
આ દેશો ઉપરાંત, વિશ્વના ઘણા અન્ય દેશોએ પણ બ્રહ્મોસમાં રસ દાખવ્યો છે અને માંગ કરી રહ્યા છે. ઇન્ડોનેશિયા સાથે વાતચીત ચાલી રહી છે અને ટૂંક સમયમાં સોદો અંતિમ રૂપ લઈ શકે છે. વિયેતનામ તેની સેના અને નૌકાદળ માટે બ્રહ્મોસ મિસાઇલ ખરીદવાની વધુ યોજનાઓ બનાવી રહ્યું છે. થાઇલેન્ડ, સિંગાપોર, બ્રુનેઈ, બ્રાઝિલ, ચિલી, આર્જેન્ટિના, વેનેઝુએલા, ઇજિપ્ત, સાઉદી અરેબિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત, કતાર અને ઓમાન જેવા દેશોએ પણ બ્રહ્મોસ ખરીદવામાં રસ દાખવ્યો છે.
ભારતને કેમ રશિયાની પરવાનગીની જરૂર છે?
બ્રહ્મોસ મિસાઇલની વધતી માંગ છતાં, ભારત તેને કોઈપણ દેશને સીધી રીતે વેચી શકે નહીં. આનું કારણ એ છે કે બ્રહ્મોસ મિસાઇલ ભારત અને રશિયાનું એક સંયુક્ત સાહસ છે. આ સોદા હેઠળ જ ભારતમાં બ્રહ્મોસ એરોસ્પેસની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી, જે આ મિસાઇલનું ઉત્પાદન કરે છે.
નિષ્ણાતોના મતે, બ્રહ્મોસ મિસાઇલની ટેકનોલોજીમાં ભારત અને રશિયા વચ્ચે ૫૦-૫૦ ટકા ભાગીદારી છે. ટેકનોલોજીની આ ભાગીદારીને કારણે, જો ભારત આ મિસાઇલ કોઈપણ ત્રીજા દેશને વેચવા માંગે છે, તો આ માટે રશિયાની સંમતિ લેવી કાયદાકીય રીતે ફરજિયાત છે. રશિયાની મંજૂરી વિના ભારત બ્રહ્મોસનો નિકાસ સોદો કરી શકે નહીં.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
