શું નવા IT નિયમો વપરાશકર્તાઓને અસર કરશે? સરકારે અનેક ગંભીર પ્રશ્નોના જવાબ આપ્યા

એક પ્રશ્નમાં, મંત્રાલયે કહ્યું કે આ નિયમ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના અધિકારને મર્યાદિત અથવા ઉલ્લંઘન કરતું નથી.

પ્રતિકાત્મક તસવીર

નવી દિલ્હી: સરકારે સોમવારે કહ્યું કે નવા ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી (IT) નિયમો બંધારણમાં સમાવિષ્ટ વાણી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા સાથે સુસંગત છે. આ વપરાશકર્તાઓ પર કોઈ વધારાના અવરોધો લાદતા નથી.

ઈન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી મંત્રાલયે મધ્યસ્થી સંસ્થાઓ માટે માર્ગદર્શિકા સંબંધિત વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ) જારી કર્યા છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે નિયમનો ઉદ્દેશ લોકોની 'ઓનલાઈન' ગોપનીયતાને સુરક્ષિત કરવાનો છે. સંદેશના પ્રથમ પ્રેષકની એટલે કે સંદેશના સ્ત્રોતની ઓળખના સંદર્ભમાં પણ વપરાશકર્તાઓની ગોપનીયતાનું ઉલ્લંઘન ન થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે સુરક્ષા પગલાં લેવામાં આવે છે.

એકંદરે, FAQ એવા પ્રશ્નોના જવાબો પૂરા પાડે છે જે ઇન્ટરનેટ અને સોશિયલ મીડિયા વપરાશકર્તાઓને નવા નિયમો અંગે મનમાં પ્રશ્ન હોય. તેના દ્વારા જણાવવામાં આવ્યું છે કે કેવી રીતે નિયમો મહિલાઓ અને બાળકોની સુરક્ષામાં વધારો કરે છે અને મધ્યસ્થી કેવી રીતે તપાસ તરીકે કામ કરે છે.

FAQ માં એક પ્રશ્નના જવાબમાં, મંત્રાલયે કહ્યું કે નિયમો વાણી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાનું ઉલ્લંઘન કરતા નથી.

એક પ્રશ્નમાં, મંત્રાલયે કહ્યું કે આ નિયમ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના અધિકારને મર્યાદિત અથવા ઉલ્લંઘન કરતું નથી.

તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, નવા IT નિયમો, 2021 આ અધિકારો અનુસાર ઘડવામાં આવ્યા છે. નિયમો વપરાશકર્તાઓ પર કોઈ વધારાની જવાબદારી નક્કી કરતા નથી અને વપરાશકર્તાઓ પર દંડ લાદવાની કોઈ વાત નથી.

મંત્રાલયે એમ પણ કહ્યું હતું કે નિયમો 'સોશિયલ મીડિયા મધ્યસ્થી'ને મધ્યસ્થી તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરે છે જે મુખ્યત્વે અથવા ફક્ત બે અથવા વધુ વપરાશકર્તાઓ વચ્ચે ઑનલાઇન ક્રિયાપ્રતિક્રિયાને સક્ષમ કરે છે. તે પોતાની સેવાઓનો ઉપયોગ કરીને માહિતી બનાવવા, અપલોડ કરવા, શેર કરવા, ટ્રાન્સમિટ કરવા, સંશોધિત કરવા અથવા ઍક્સેસ કરવાની પણ મંજૂરી આપે છે.

સામાન્ય રીતે કોઈપણ મધ્યસ્થી કે જેનો પ્રાથમિક હેતુ વ્યાપારી અથવા વ્યવસાયલક્ષી વ્યવહારોને સક્ષમ કરવાનો, ઈન્ટરનેટ અથવા સર્ચ-એન્જિન સેવાઓની ઍક્સેસ પ્રદાન કરવા, ઈ-મેલ સેવા અથવા ઓનલાઈન સ્ટોરેજ સેવા પૂરી પાડવાનો હોય છે, તેઓ સોશિયલ મીડિયા મધ્યસ્થીની શ્રેણીમાં આવશે નહીં. આ વાત મંત્રાલયે 20 પાનાના દસ્તાવેજમાં જણાવી છે.

મંત્રાલય અલગથી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) અને IT નિયમો પર મધ્યસ્થી નિયમો અને યોગ્ય એજન્સીઓની વિગતો આપતા મધ્યસ્થી નિયમો જારી કરશે, જેની પાસે ફોરમને નોટિસ જારી કરવાની સત્તા હશે.

IT નિયમો, 2021 કોઈપણ મધ્યસ્થી પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરતા સામાન્ય વપરાશકર્તાઓના લાભ માટે છે. આ ધોરણો વપરાશકર્તાઓને સુરક્ષા પ્રદાન કરે છે અને મજબૂત ફરિયાદ નિવારણ પદ્ધતિ દ્વારા ફોરમની જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરે છે.

એફએક્યુ જાહેર કરતા ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી મંત્રી રાજીવ ચંદ્રશેખરે કહ્યું કે ઈન્ટરનેટમાં ઘણી સારી વસ્તુઓ છે. ઈન્ટરનેટ સુશાસન પહોંચાડવાની ક્ષમતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. સરકાર સુધી પહોંચવા માટે વ્યક્તિ માટે તે એક મહત્વપૂર્ણ માધ્યમ છે.

તેમણે કહ્યું કે ઈન્ટરનેટ યુઝર્સ માટે ખુલ્લું, સુરક્ષિત અને ભરોસાપાત્ર હોવું જોઈએ. સાયબરસ્પેસ એવી જગ્યા ન હોઈ શકે જ્યાં ગુનાઓ આશરો લઈ શકે. "તેથી જ સારી બાબતોને પ્રોત્સાહન આપવાની અને નીતિ દ્વારા ખરાબ બાબતોને સંબોધિત કરવાની જરૂર છે."

ભારતે આ વર્ષની શરૂઆતમાં નવા IT મધ્યસ્થી નિયમો લાગુ કર્યા હતા. તે ટ્વિટર અને ફેસબુક સહિત મોટી ટેક કંપનીઓને વધુ જવાબદારી લાવવાનો હેતુ ધરાવે છે.

નિયમો અનુસાર, સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મે સત્તાવાળાઓ તરફથી વાંધો ઉઠાવ્યા પછી 36 કલાકની અંદર કોઈપણ સામગ્રીને દૂર કરવી જરૂરી છે. દેશમાં અધિકારીની તૈનાતી સાથે એક મજબૂત ફરિયાદ નિવારણ પ્રણાલી સ્થાપિત કરવાની પણ જરૂર છે.

સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓએ ફરિયાદ મળ્યાના 24 કલાકની અંદર અશ્લીલ અથવા છેડછાડ કરેલી તસવીરોવાળી પોસ્ટ દૂર કરવી જરૂરી છે.

મોટી સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓએ પણ માસિક ધોરણે અનુપાલન અહેવાલો સબમિટ કરવા જરૂરી છે. આમાં, તેમને મળેલી ફરિયાદો અને તેના નિવારણ માટે લેવામાં આવેલા પગલાં વિશે માહિતી આપવાની રહેશે. મોટી સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓમાં એવી એન્ટિટીનો સમાવેશ થાય છે કે જેના 50 લાખથી વધુ વપરાશકર્તાઓ છે.