India Pakistan Debt: શું ભારત પાકિસ્તાનને લોન આપે છે ? જાણો પાડોશી દેશ પર કેટલું દેવું છે ?
india pakistan loans: પાકિસ્તાનમાં વ્યાપક ભ્રષ્ટાચાર અને નબળા શાસન (Governance) છતાં, આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ એટલે કે IMF એ તેને $1.29 Billion ની નવી લોન મંજૂર કરી છે.

india pakistan loans: પાકિસ્તાનની ડગમગતી અર્થવ્યવસ્થાને ટેકો આપવા માટે તાજેતરમાં જ IMF એ લોન મંજૂર કરી છે. આ સમાચાર બાદ ભારતમાં એક સવાલ ચર્ચામાં છે કે શું ભારત પણ પાકિસ્તાનને પૈસા ઉછીના આપે છે? હકીકત એ છે કે ભારત હાલમાં કોઈ નવી લોન આપતું નથી, પરંતુ આઝાદી સમયનું કરોડોનું લેણું પાકિસ્તાને હજુ ભારતને ચૂકવવાનું બાકી છે.
IMF ની લોન અને ભારતનું વલણ
પાકિસ્તાનમાં વ્યાપક ભ્રષ્ટાચાર અને નબળા શાસન (Governance) છતાં, આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ એટલે કે IMF એ તેને $1.29 Billion ની નવી લોન મંજૂર કરી છે. જેને 'માઈક્રોક્રિટિકલ' ગણાવવામાં આવી છે. આ ઘટના બાદ લોકોના મનમાં પ્રશ્ન ઉદભવ્યો છે કે શું પાડોશી દેશ હોવાના નાતે ભારત પણ પાકિસ્તાનને કોઈ આર્થિક મદદ (Financial Aid) કરે છે કે કેમ? અને જો નહીં, તો પાકિસ્તાન પર ભારતનું કોઈ જૂનું દેવું છે ખરું?
શું ભારત નવી લોન આપે છે?
આનો સીધો જવાબ છે - ના. ભારત સરકાર હાલમાં પાકિસ્તાનને કોઈપણ પ્રકારની નવી લોન કે નાણાકીય સહાય આપતું નથી. બંને દેશો વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધો (Diplomatic Relations) બગડ્યા બાદ, ભારતે તમામ પ્રકારની સીધી આર્થિક મદદ સ્થગિત કરી દીધી છે. હાલમાં પાકિસ્તાન માટે ભારત તરફથી કોઈ ક્રેડિટ લાઈન (Credit Line), સહાય પેકેજ કે વિકાસલક્ષી લોન સક્રિય નથી.
1947 ના ભાગલા સમયનું જૂનું લેણું
ભલે ભારત અત્યારે લોન આપતું નથી, પરંતુ પાકિસ્તાન હજુ પણ ભારતનું કરજદાર છે. આ દેવું 1947 માં જ્યારે ભારત અને પાકિસ્તાનના ભાગલા (Partition) થયા ત્યારનું છે. તે સમયે થયેલા નાણાકીય કરારો મુજબ, પાકિસ્તાને ભારતને અમુક રકમ ચૂકવવાની હતી. કેન્દ્રીય બજેટ 2021-22 (Union Budget) સહિતના ભારત સરકારના દસ્તાવેજો મુજબ, પાકિસ્તાને ભારતને હજુ પણ અંદાજે ₹3 Billion (300 કરોડ) ચૂકવવાના બાકી છે. દાયકાઓ વીતી ગયા છતાં આ રકમની ભરપાઈ કરવામાં આવી નથી.
વૈશ્વિક મંચ પર ભારતનો વિરોધ
ભારત સીધી લોન નથી આપતું, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓમાં તે મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. ભારત IMF, વર્લ્ડ બેંક (World Bank) અને એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેંક (ADB) નું સભ્ય છે. જ્યારે પણ આ સંસ્થાઓમાં પાકિસ્તાનને લોન આપવાની વાત આવે છે, ત્યારે ભારત તેનો સખત વિરોધ કરે છે. જોકે ભારત પાસે સીધો 'વીટો પાવર' નથી, પરંતુ બહુ-અબજ ડોલરના પેકેજો સામે ભારત પોતાના વાંધાઓ ઔપચારિક રીતે નોંધાવે છે.
પાકિસ્તાન પર ચીનનું તોતિંગ દેવું
પાકિસ્તાનની મેક્રોઈકોનોમિક (Macroeconomic) સ્થિતિ અત્યંત ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. અંદાજ મુજબ, વર્ષ 2025 સુધીમાં પાકિસ્તાનનું કુલ વિદેશી દેવું (Foreign Debt) વધીને $130 Billion થવાની શક્યતા છે. જેમાં સૌથી મોટો હિસ્સો ચીનનો છે. પાકિસ્તાન પર એકલા ચીનનું જ $26.5 Billion નું દેવું છે. ત્યારબાદ IMF અને અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓનો નંબર આવે છે.





















