સોલાર પેનલ પર વીજળી પડવાનું જોખમ કેટલું? ચોમાસામાં નુકસાનથી બચવા જાણો ખાસ ટિપ્સ

છત પર લાગેલી પેનલ વીજળી આકર્ષે છે તેવો ડર રાખવાની જરૂર નથી, બસ આ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.

ઉનાળાની શરૂઆત થતાં જ ઘરોમાં એસી અને કૂલર જેવા ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોનો વપરાશ ખૂબ વધી જાય છે. આ જ કારણે સામાન્ય નાગરિકોના ખિસ્સા પર વીજળીના બિલનો મોટો બોજ આવી પડે છે. આ આર્થિક ચિંતામાંથી કાયમી મુક્તિ મેળવવા માટે આજકાલ લોકો મોટા પાયે પોતાના ઘરની છત પર સોલાર પેનલ લગાવી રહ્યા છે, જે એક બેસ્ટ ઓપ્શન સાબિત થઈ રહ્યો છે.

જો કે, જેવું ચોમાસું શરૂ થાય એટલે સોલાર પેનલ વાપરતા લોકોના મનમાં એક મોટો સવાલ અને ગભરાટ ઊભો થાય છે. લોકો અવારનવાર વિચારતા હોય છે કે – "શું વરસાદ કે વાવાઝોડા દરમિયાન સોલાર પેનલ પર વીજળી પડવાનું જોખમ વધી જાય છે?" જો તમારા મનમાં પણ આ શંકા હોય, તો ચાલો આજે નિષ્ણાતોની મદદથી આ ગેરસમજને કાયમ માટે દૂર કરીએ.

સૌથી પહેલા તો એ વાત મનમાંથી સાવ કાઢી નાખો કે સોલાર પેનલ વીજળીને પોતાની તરફ આકર્ષે છે. એક્સપર્ટ્સના જણાવ્યા અનુસાર, સોલાર પેનલ પોતે ક્યારેય વીજળીને આકર્ષતી નથી. સામાન્ય રીતે આકાશી વીજળી ઊંચા વૃક્ષો, વીજળીના મોટા થાંભલાઓ કે બહુમાળી ઇમારતો જેવી ઊંચી વસ્તુઓ પર કુદરતી રીતે પડતી હોય છે.

સોલાર પેનલ બનાવવામાં મુખ્યત્વે સિલિકોન, કાચ અને એલ્યુમિનિયમ જેવી સામગ્રીનો ઉપયોગ થાય છે. આ તમામ મટીરિયલ્સ કુદરતી રીતે વીજળીને બિલકુલ આકર્ષતા નથી. જો કે, એ વાત પણ સાચી છે કે જો ઘરની આસપાસ ક્યાંક જોરદાર વીજળી ત્રાટકે, તો વોલ્ટેજમાં અચાનક થતો વધારો (વોલ્ટેજ સર્જ) સોલાર સિસ્ટમના કેટલાક નાજુક ઘટકોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. તેથી, પેનલ લગાવવાથી વીજળી પડવાનું સીધું કોઈ જોખમ નથી.

ચોમાસાના તોફાની અને વરસાદી વાતાવરણમાં તમારી મોંઘી સોલાર સિસ્ટમ સુરક્ષિત રહે તે માટે કેટલીક ટેકનિકલ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. સોલાર પેનલ ઇન્સ્ટોલ કરતી વખતે તેનું પ્રોપર અર્થિંગ (Earthing) થયેલું હોવું સૌથી મહત્વનું છે. જો અર્થિંગ બરાબર હશે, તો વીજળીના કારણે ઉત્પન્ન થતો વધારાનો શોર્ટ-સર્કિટ કે વિદ્યુત પ્રવાહ કોઈ નુકસાન વગર સુરક્ષિત રીતે જમીનમાં ઉતરી જશે.

આકાશી વીજળીની આડઅસરોથી બચવા માટે સોલાર સિસ્ટમમાં 'સર્જ પ્રોટેક્શન ડિવાઇસ' એટલે કે SPD અચૂક ઇન્સ્ટોલ કરવું જોઈએ. આ એક નાનકડું પણ ખૂબ જ સ્માર્ટ સાધન છે, જે વીજળીના કારણે અચાનક વધતા હાઈ વોલ્ટેજને રોકે છે. તેના કારણે તમારી સોલાર સિસ્ટમનું મોંઘું ઇન્વર્ટર કે ઘરના અન્ય કિંમતી ઉપકરણો બળી જતાં સરળતાથી બચી જાય છે.

વરસાદની ઋતુમાં અકસ્માત કે કરંટ લાગવાના જોખમથી બચવા માટે કેટલીક સાવધાની રાખવી અનિવાર્ય છે. વરસાદ ચાલુ હોય ત્યારે ક્યારેય પણ સોલાર પેનલને જાતે સાફ કરવાનો પ્રયાસ ન કરો. આ ઉપરાંત, જો સોલાર સિસ્ટમમાં કોઈ ખામી કે વાયરિંગની સમસ્યા દેખાય, તો પોતે એન્જિનિયર બનવાને બદલે હંમેશા પ્રોફેશનલ ટેકનિશિયનની જ મદદ લો.

ચોમાસામાં કરંટથી બચવા માટે જો તમારા હાથ ભીના હોય તો સોલારના વાયરિંગ, સ્વિચબોર્ડ કે ઇન્વર્ટરને બિલકુલ અડશો નહીં. તેની સાથે જ, ચોમાસામાં ભારે વાવાઝોડું કે ધોધમાર વરસાદ ચાલુ હોય ત્યારે કોઈપણ પ્રકારના અકસ્માતથી બચવા માટે ઘરની છત કે અગાસી પર જવાનું ટાળવું જ હિતાવહ છે.