સારવાર કરાવતા પહેલાં જાણી લો: આયુષ્માન કાર્ડ પર હવે ખાનગી હોસ્પિટલમાં કેમ સારવાર નથી મળતી?

કેન્દ્ર સરકારની મહત્વાકાંક્ષી આયુષ્માન ભારત યોજના, જે ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ પરિવારોને ₹5 લાખ સુધીની મફત સારવાર પૂરી પાડે છે, તેના ભવિષ્ય પર હવે સવાલો ઉભા થઈ રહ્યા છે.

તાજેતરના આંકડા મુજબ, આ યોજનામાં જોડાતી નવી ખાનગી હોસ્પિટલોની સંખ્યામાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ ઘટતી ભાગીદારી પાછળના મુખ્ય કારણો દાવાઓની ચૂકવણીમાં વિલંબ અને સારવાર માટે મળતા ઓછા પેકેજ દર છે, જેનાથી ખાનગી હોસ્પિટલોને નુકસાન થઈ રહ્યું છે.

વર્ષ 2024-25 માં, આયુષ્માન ભારત યોજના સાથે માત્ર 2,113 નવી હોસ્પિટલો જોડાઈ છે, જે ગયા વર્ષ (2023-24) ની સરખામણીમાં ઘણી ઓછી છે. આ યોજનામાં હાલમાં દેશભરમાં કુલ 31,466 હોસ્પિટલો કાર્યરત છે, જેમાંથી 14,194 ખાનગી છે.

ખાનગી હોસ્પિટલો આ યોજનામાંથી પીછેહઠ કરી રહી છે, કારણ કે તેમને દાવાઓની ચૂકવણીમાં વિલંબ થાય છે અને સારવાર માટે મળતા પેકેજ દર વાસ્તવિક ખર્ચ કરતાં ઓછા હોય છે. આ પડકારો યોજનાની લાંબાગાળાની સફળતા માટે એક મોટી ચિંતાનો વિષય છે.

આરોગ્ય મંત્રી પ્રતાપરાવ જાધવે આપેલા આંકડા મુજબ, આ યોજનામાં જોડાતી નવી હોસ્પિટલોની સંખ્યામાં સ્પષ્ટ ઘટાડો જોવા મળે છે. 2022-23 માં: 3,124 હોસ્પિટલો જોડાઈ. 2023-24 માં: 4,271 હોસ્પિટલો જોડાઈ. 2024-25 માં: ફક્ત 2,113 હોસ્પિટલો જોડાઈ.

આ આંકડા દર્શાવે છે કે નવી હોસ્પિટલો આ યોજનામાં જોડાવા માટે ઉત્સાહિત નથી. હાલમાં દેશભરમાં કુલ 31,466 હોસ્પિટલો આયુષ્માન યોજના હેઠળ આવે છે, જેમાં 14,194 ખાનગી હોસ્પિટલો છે. નિષ્ણાતો અને ખાનગી હોસ્પિટલ સંગઠનો આ ઘટાડા પાછળ બે મુખ્ય કારણો દર્શાવે છે:

1. દાવાઓની ચૂકવણીમાં વિલંબ: નિયમો મુજબ, દર્દીની સારવાર પૂર્ણ થયા પછી રાજ્યોની અંદરના દાવાઓની ચૂકવણી 15 દિવસમાં અને અન્ય રાજ્યોના દાવાઓની ચૂકવણી 30 દિવસમાં થવી જોઈએ. જોકે, વાસ્તવિકતામાં આ સમયમર્યાદાનું પાલન થતું નથી. ખાસ કરીને ગંભીર અને મોંઘી સારવારના કિસ્સાઓમાં ચૂકવણીમાં ઘણો વિલંબ થાય છે, જેનાથી હોસ્પિટલોની આર્થિક સ્થિતિ પર નકારાત્મક અસર પડે છે.

2. ઓછા પેકેજ દર: મોટાભાગની ખાનગી હોસ્પિટલો ફરિયાદ કરે છે કે આયુષ્માન યોજના હેઠળ સારવાર માટે મળતા પેકેજ દર વાસ્તવિક ખર્ચ કરતાં ઘણા ઓછા છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ ચોક્કસ સર્જરી માટે હોસ્પિટલને જે રકમ મળે છે, તે સર્જરીના વાસ્તવિક ખર્ચ, દવાઓ અને સ્ટાફના પગાર કરતાં ઓછી હોય છે. આનાથી હોસ્પિટલોને નુકસાન થાય છે, અને તેથી તેઓ આ યોજનામાંથી બહાર નીકળી રહી છે.