Top Fertilizers List: ખેડૂતોના પાકને સોનુ બનાવી દેશે આ 10 ખાતર, આ રીતે કરો ઉપયોગ
Crop Nutrition: ભારતમાં પાકમાં અનેક પ્રકારના ખાતરોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જેમાં સૌથી ઉપયોગી ખાતરો વિશે અહીં માહિતી આપવામાં આવી રહી છે.
Top Varieties of Manure & Fertilizer: ખેતીમાં ખાતરનો ઉપયોગ ખેતીમાં સારું ઉત્પાદન મેળવવા માટે થાય છે. આ છોડને પોષણ, સારી વૃદ્ધિ અને ગુણવત્તાયુક્ત ઉપજ મેળવવામાં મદદ કરે છે. ખાતરનો ઉપયોગ કરતા પહેલા એ જાણવું જરૂરી છે કે પાક અને જમીનની જરૂરિયાત મુજબ ખાતરનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. ભારતમાં પાકમાં અનેક પ્રકારના ખાતરોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જેમાં સૌથી ઉપયોગી ખાતરો વિશે અહીં માહિતી આપવામાં આવી રહી છે.
ફિશ ઇમલ્શન અને હાઇડ્રોલાઇઝ્ડ લિક્વિડ ફિશ
આ ખાતર માછલી અને તેના બાયો-એન્ઝાઇમની મદદથી બનાવવામાં આવે છે, જેમાં એસિડ ટ્રીટમેન્ટ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા માછલી ઇમલ્શન તરીકે ઓળખાતી દુર્ગંધયુક્ત ઉત્પાદન બનાવે છે. આ દુર્ગંધવાળું ખાતર સૂક્ષ્મ પોષકતત્ત્વોથી ભરપૂર છે, જેમાં નાઈટ્રોજન, ફોસ્ફરસ અને પોટેશિયમ એટલે કે NPK અનુક્રમે 5:2:2 ના ગુણોત્તરમાં છે. તેના ઉપયોગથી જમીનમાં પોષણની ઉણપને પુરી કરી શકાય છે.
બોન મીલ (Bone Meal)
બોન મીલને ઉચ્ચ ફોસ્ફરસ ખાતર કહેવામાં આવે છે, જે પ્રાણીઓના હાડકામાંથી બનાવવામાં આવે છે. આ ખાતર દ્વારા પાકમાં ફોસ્ફરસ અને કેલ્શિયમની ઉણપને પૂરી કરી શકાય છે. જો કે, આ ખાતરમાંથી પોષણ છોડ સુધી પહોંચતા થોડા મહિના લાગે છે. તેનો ઉપયોગ કરતા પહેલા માટી પરીક્ષણ અને નિષ્ણાતની સલાહ અવશ્ય લેવી.
કંપોસ્ટ (Compost)
કંપોસ્ટને જૈવિક અને કાર્બનિક પદાર્થોના મિશ્રણમાંથી બનાવવામાં આવે છે, જે માત્ર જમીનને પોષણ પૂરું પાડે છે, પરંતુ તેની પાણીને શોષવાની ક્ષમતા પણ વધારે છે. કંપોસ્ટને ખાતર અથવા બાયોસોલિડ્સમાંથી બનાવવામાં આવે છે, તેમાં મીઠાનું પ્રમાણ વધુ હોય છે, જેના કારણે છોડ બળી જાય છે, પરંતુ સજીવ રીતે બનાવેલા ખાતરમાં આ સમસ્યા ઊભી થતી નથી, તેથી ભારતના મોટાભાગના ખેડૂતો ખાતર ખાતરનો ઉપયોગ કરે છે.
કોટનસીડ મીલ (Cottonseed Meal)
તે નાઇટ્રોજનથી ભરપૂર પૌષ્ટિક ખાતર છે, જેને કપાસિયા ખોળ પણ કહેવાય છે. કપાસના બીજ એ પાકના પોષક તત્ત્વોનો ઉત્તમ સ્ત્રોત હોવા છતાં, આ જમીનમાં સંપૂર્ણ રીતે સમાઈ જતા થોડા મહિનાઓ લાગે છે. તેથી, તે પાકમાં ઓછી માત્રામાં વાવવામાં આવે છે. આ ખાતરની સાથે જંતુનાશકોનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આલ્ફલ્ફા મીલ (Alfalfa Meal)
આલ્ફાલ્ફા મીલ જમીનની સમસ્યાઓને દૂર કરીને પાકમાં પોષક તત્વોની ઉણપને પૂર્ણ કરે છે. ખેતરોમાં તેનો છંટકાવ કર્યા પછી જમીનમાં પ્રવેશવામાં લાંબો સમય લે છે, પરંતુ જમીનના રોગોના નિદાન માટે આલ્ફલ્ફા મીલ ખૂબ અસરકારક ખાતર છે.
જીવામૃત (Jeevamrit)
પ્રાકૃતિક ખેતી કરતા ખેડૂતો માટે જીવામૃત કોઈ અમૃતથી ઓછું નથી. ખરા અર્થમાં તે પાક માટે જીવન રક્ષક તરીકે કામ કરે છે. જીવામૃતને સૌથી સસ્તું અને દેશી ખાતર પણ કહેવામાં આવે છે, જેની તૈયારીમાં કોઈ રસાયણનો ઉપયોગ થતો નથી, છતાં તેનો ઉપયોગ પાકને રસાયણ કરતાં વધુ શક્તિ આપે છે. તે ગોળ, ગૌમૂત્ર, ગાયના છાણ, ચણાનો લોટ, માટી અને લીમડામાંથી બનાવવામાં આવે છે.
દેશી ખાતર (Manure)
પાકના પોષણ તરીકે વપરાતા દેશી ખાતરનો ખેતીમાં યુગોથી ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ભારતમાં ગાય, ભેંસ, બકરી, મરઘી વગેરેના કચરાના છાણનો ઉપયોગ ખાતર બનાવવા માટે થાય છે. નિષ્ણાતોના મતે પાકમાંથી સારું ઉત્પાદન મેળવવા માટે હંમેશા 180 દિવસ જૂના ખાતરનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. જૂના ખાતરમાં તમામ જરૂરી પોષક તત્વો હોય છે, જે છોડના વિકાસમાં મદદરૂપ થાય છે.
નીમ કોટેડ યુરિયા (Neem Coated Urea)
નીમ કોટેડ યુરિયા પાકમાં નાઈટ્રોજનની ઉણપને પહોંચી વળવામાં મોટો ફાળો આપે છે. લીમડાના કોટિંગને કારણે, તેમાં લીમડાના પોષણનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે પાકના રક્ષણ અને વૃદ્ધિમાં મદદ કરે છે. પાકમાં તેનો ઉપયોગ સંપૂર્ણપણે સલામત છે, પરંતુ તેનો ઉપયોગ પાકની જરૂરિયાત મુજબ કરવો જોઈએ.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
