Bhramari Pranayama: તણાવથી મેળવવો છે તાત્કાલિક છૂટકારો? ભ્રામરી પ્રાણાયામ તમારા મનને કરશે શાંત
Meditation And Pranayama: આપણે આપણા જીવનમાં મુશ્કેલીઓમાંથી બહાર નિકળવા માટે યોગ અને પ્રાણાયામ તરફ વળીએ છીએ. ચાલો આજે આવા જ એક પ્રાણાયામ વિશે જાણીએ.
Meditation And Pranayama: ભ્રામરી પ્રાણાયામ એ એક જાણીતો યોગ અભ્યાસ છે, જેમાં મધમાખી જેવી ગુંજારવ (ગુંજન) કરતી પ્રક્રિયા દ્વારા મનને શાંત કરવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે લોકો તેને માત્ર શ્વાસ લઈને ગુંજન કરવા અને શ્વાસ છોડવા સુધી મર્યાદિત સમજે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં ભ્રામરી એ તેનાથી ક્યાંય વધુ વ્યાપક અભ્યાસ છે. તેમાં શરીરનું સાચું પોશ્ચર (મુદ્રા), શ્વાસ પર નિયંત્રણ, હાથની સ્થિતિ અને સંપૂર્ણ એકાગ્રતાની મહત્વની ભૂમિકા હોય છે. દુર્ભાગ્યે, ભ્રામરી ઘણીવાર અધૂરી રીતે શીખવવામાં આવે છે, જ્યારે હકીકતમાં શરીરની સાચી મુદ્રા શ્વાસને દિશા આપવામાં મદદ કરે છે અને હાથની સ્થિતિ ચેતાતંત્ર (નર્વસ સિસ્ટમ) પર અસર કરે છે. આ તમામ પાસાઓ મળીને મગજ અને ચેતાતંત્ર પર તેની અસરને ઊંડી બનાવે છે.
નિષ્ણાતો શું કહે છે?
યોગ અને ધ્યાનનો લાંબો અનુભવ ધરાવતા યોગ એક્સપર્ટ હિમાલયન સિદ્ધા અક્ષરે 'Health Shots' સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે, ભ્રામરી એ માત્ર રિલેક્સેશનની રીત નથી, પરંતુ તે આપણા મૂડ અને ઉર્જાને પણ બદલી શકે છે. તેમનું કહેવું છે કે જ્યારે તેમણે પહેલીવાર ભ્રામરી કરી, ત્યારે તેણે વિખરાયેલા વિચારોને શાંત કરીને વર્તમાન ક્ષણમાં લાવી દીધા. આ અભ્યાસ આંતરિક બેચેની ઘટાડીને મનને સ્થિર કરે છે.
ચેતાતંત્ર સાથે પ્રતિક્રિયા કરે છે
ભ્રામરી પ્રાણાયામમાં ધ્વનિને જીવનનું મૂળ તત્વ માનવામાં આવે છે. ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે ઘણી સંસ્કૃતિઓએ ધ્વનિને એક એવી શક્તિ માની છે, જે સૂક્ષ્મ કણોથી લઈને સમગ્ર બ્રહ્માંડ સુધીને આકાર આપે છે. સિદ્ધ પરંપરામાં બ્રહ્માંડને અલગ-અલગ ફ્રીક્વન્સીઝની એક જટિલ લય માનવામાં આવે છે, જ્યાં પદાર્થ, ઉર્જા અને ચેતના વ્યવસ્થિત કંપન (વાઇબ્રેશન) દ્વારા જન્મ લે છે. આધુનિક વિજ્ઞાન જ્યાં ધ્વનિને મર્યાદિત દ્રષ્ટિકોણથી જુએ છે, ત્યાં ભ્રામરી તેને શરીર પર અસર કરતું એક વાસ્તવિક અને માપી શકાય તેવું તત્વ માને છે. આ અભ્યાસમાં પોતાના જ શ્વાસ દ્વારા પેદા થતું કંપન શરીરની અંદર ફેલાય છે અને ચેતાતંત્ર સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે.
સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક
શું ભ્રામરી પ્રાણાયામ તણાવ માટે સારો છે? ગુંજન કરવાની આ પ્રક્રિયા સ્વાસ્થ્ય માટે પણ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. સિદ્ધોએ એ સમજ્યું હતું કે કંપન આપણા ટિશ્યુઝ (પેશીઓ), શરીરના પ્રવાહી પ્રવાહ અને ચેતાતંત્રને અસર કરે છે. જ્યારે તમે ભ્રામરી કરો છો, ત્યારે આ કંપન ખોપરી અને સાઇનસ દ્વારા ફેલાય છે, જેનાથી આસપાસની પેશીઓને ફાયદો મળે છે. તાજેતરના સંશોધનો જણાવે છે કે લયબદ્ધ કંપન મગજના માર્ગોને સિંક્રોનાઇઝ કરી શકે છે, વેગલ ટોન (Vegal Tone) ને સુધારે છે અને પેરાસિમ્પેથેટિક નર્વસ સિસ્ટમને સક્રિય કરે છે, જેને શરીરનો "રેસ્ટ એન્ડ ડાયજેસ્ટ" મોડ કહેવામાં આવે છે. આનાથી હૃદયના ધબકારા સ્થિર થાય છે અને સ્ટ્રેસ હોર્મોન્સનું સ્તર ઘટે છે.
ભ્રામરી કેવી રીતે કરવી?
-
કોઈ શાંત જગ્યાએ આરામથી બેસો, કરોડરજ્જુ સીધી રાખો અને આંખો બંધ કરો.
-
નાકથી ઊંડો શ્વાસ લો અને શ્વાસ છોડતી વખતે હોઠ બંધ રાખીને મધમાખી જેવું ગુંજન કરો.
-
આ કંપનને માથા અને ચહેરામાં અનુભવો.
-
આ પ્રક્રિયાને 6 થી 10 વાર પુનરાવર્તિત કરો અને અંતે થોડીવાર શાંત બેસીને અનુભવને મહેસૂસ કરો.
-
નિયમિત અભ્યાસથી તણાવમાં ઘટાડો, મનની સ્પષ્ટતા અને ભાવનાત્મક સંતુલન સુધરે છે.
નિષ્ણાતો કહે છે તેમ, ભ્રામરી માત્ર બહારના અવાજને શાંત નથી કરતી, પરંતુ અંદર એક સ્થિર અને સંતુલિત અવસ્થા બનાવવામાં મદદ કરે છે.
ડિસ્ક્લેમર: આ માહિતી સંશોધન અભ્યાસો અને નિષ્ણાતોના મંતવ્યો પર આધારિત છે. તેને તબીબી સલાહનો વિકલ્પ ન માનવો. કોઈપણ નવી પ્રવૃત્તિ કે કસરત અપનાવતા પહેલા તમારા ડોક્ટર અથવા સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ જરૂર લો.
Check out below Health Tools-
Calculate Your Body Mass Index ( BMI )
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
