NPS Vs UPS: 8મા પગાર પંચ પહેલાં ચર્ચા તેજ: NPS કે UPS, કઈ પેન્શન યોજના વધુ ફાયદાકારક?
NPS Vs UPS: 8મા પગાર પંચ પહેલા, કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ માટે કયો પેન્શન પ્લાન વધુ સારો છે, NPS કે UPS તે અંગે પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. જ્યારે NPS બજાર-સંલગ્ન છે, UPS ગેરંટીકૃત પેન્શન ઓફર કરે છે, જોખમ, વળતર અને લાભોમાં નોંધપાત્ર તફાવત છે.
NPS Vs UPS: કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓમાં 8મા પગાર પંચ પહેલાં એ પ્રશ્ન ઉઠી રહ્યો છે કે, બજાર સાથે જોડાયેલી નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) વધુ સારી છે કે ગેરંટીવાળી યુનિફાઇડ પેન્શન સ્કીમ (UPS)? NPSમાં બજાર આધારિત રિટર્ન મળે છે, જ્યારે UPSમાં નિશ્ચિત પેન્શનની ખાતરી આપવામાં આવે છે. બંને યોજનાઓના જોખમ, વળતર અને લાભમાં નોંધપાત્ર તફાવત છે.
8મા પગાર પંચ પહેલાં કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓમાં પેન્શનને લઈને મોટો પ્રશ્ન ઉભો થયો છે કે, માર્કેટ આધારિત નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) વધુ સારી છે કે ગેરંટીવાળી યુનિફાઇડ પેન્શન સ્કીમ (UPS)? બંને યોજનાઓ નિવૃત્તિ બાદ આવક આપે છે, પરંતુ તેની કાર્યપદ્ધતિ, જોખમ અને લાભ સંપૂર્ણપણે અલગ છે.
NPS શું છે અને કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?
NPS યોજના વર્ષ 2004માં સરકારી કર્મચારીઓ માટે જૂની પેન્શન યોજના (OPS)ના સ્થાને શરૂ કરવામાં આવી હતી. વર્ષ 2009માં તેને ખાનગી કર્મચારીઓ, સ્વરોજગારી વ્યાવસાયિકો અને NRI માટે પણ ખુલ્લી મૂકવામાં આવી.
NPS એક બજાર આધારિત પેન્શન યોજના (Market-linked Pension Scheme) છે. તેમાં કર્મચારી અને સરકાર બંને યોગદાન આપે છે અને આ રકમ શેરબજાર, બોન્ડ્સ સહિતના રોકાણ સાધનોમાં રોકાય છે.
- કર્મચારી અંદાજે 10% અને સરકાર 14% સુધીનું યોગદાન આપે છે.
- નિવૃત્તિ સમયે કુલ ફંડમાંથી 60% રકમ ઉપાડી શકાય છે.
- બાકીના 40%થી એન્યુઇટી (Annuity) ખરીદી માસિક પેન્શન મળે છે.
- વળતર સંપૂર્ણપણે બજારના પ્રદર્શન પર આધારિત હોય છે, તેથી વધુ પણ મળી શકે અને ઓછું પણ.
આ યોજનામાં જોખમ વધુ છે, પરંતુ વધુ વળતર મળવાની શક્યતા પણ રહે છે.
UPS શું છે?
વર્ષ 2024માં કેન્દ્ર સરકારે કર્મચારીઓને ગેરંટીવાળી પેન્શન (Guaranteed Pension) આપવા માટે યુનિફાઇડ પેન્શન સ્કીમ (UPS)ની જાહેરાત કરી હતી. હાલમાં આ યોજના એવા તમામ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ માટે ઉપલબ્ધ છે, જેઓ પહેલાથી NPS હેઠળ આવે છે. કર્મચારીઓને પોતાની પસંદગી મુજબ NPSમાંથી UPSમાં જવાની છૂટ આપવામાં આવી છે.
UPS હેઠળના મુખ્ય લાભો:
- નિવૃત્તિ સમયે છેલ્લા 12 મહિનાના સરેરાશ બેઝિક પગારના લગભગ 50% જેટલી પેન્શન મળશે.
- ઓછામાં ઓછી ₹10,000 પ્રતિ માસ પેન્શનની ખાતરી.
- પરિવારને 60% સુધી ફેમિલી પેન્શન મળશે.
- મોંઘવારી અનુસાર ડિયરન્સ રિલીફ (Dearness Relief) પણ આપવામાં આવશે.
આ યોજનામાં જોખમ ખૂબ ઓછું છે અને આવક નિશ્ચિત તથા સુરક્ષિત રહે છે.
NPS અને UPS વચ્ચેનો સૌથી મોટો તફાવત
1. ગેરંટી સામે બજાર આધારિત યોજના
NPS:
આ યોજનામાં પેન્શનની રકમ નિશ્ચિત નથી. રોકાણ શેરબજાર અને બોન્ડ્સમાં થાય છે, તેથી પેન્શન બજારના પ્રદર્શન પર આધારિત રહે છે.
UPS:
આ એક ગેરંટીવાળી પેન્શન યોજના છે, જેમાં સરકાર નિવૃત્તિ બાદ નિશ્ચિત પેન્શન આપવાની ખાતરી આપે છે.
2. જોખમ
NPS:
રોકાણ બજાર સાથે જોડાયેલ હોવાથી બજાર ઘટે તો રિટર્ન અને પેન્શન બંને પર અસર પડી શકે છે. એટલે જોખમ વધુ છે.
UPS:
આ યોજનામાં બજારના ઉતાર-ચઢાવની કોઈ અસર પડતી નથી. સરકાર પેન્શનની ખાતરી આપે છે, એટલે જોખમ લગભગ નથી.
3. નિવૃત્તિ બાદ મળતી રકમ
NPS:
નિવૃત્તિ સમયે કુલ ફંડમાંથી 60% રકમ ઉપાડવાની સુવિધા મળે છે.
UPS:
આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ એકમુશ્ત મોટી રકમ આપવાનો નહીં પરંતુ દર મહિને નિયમિત અને નિશ્ચિત પેન્શન આપવાનો છે.
4. ન્યૂનતમ સુરક્ષા
NPS:
આ યોજનામાં ન્યૂનતમ પેન્શનની કોઈ ગેરંટી નથી. જેટલું ફંડ એકત્ર થશે, તે મુજબ જ પેન્શન મળશે.
UPS:
જો કોઈ કર્મચારીએ ઓછામાં ઓછા 10 વર્ષની સેવા પૂર્ણ કરી હોય, તો તેને નિવૃત્તિ બાદ દર મહિને ઓછામાં ઓછી ₹10,000 પેન્શન મળવાની ખાતરી આપવામાં આવે છે.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
