"ફાંસી આપવામાં વિલંબ એ તેને આજીવન કેદમાં પરિવર્તિત કરવા માટેનો આધાર છે" - સુપ્રીમ કોર્ટે

Supreme Court: સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું છે કે મૃત્યુદંડના કેદીઓના કેસમાં વિલંબ કરવો એ વહીવટી અને ન્યાયિક ભૂલ છે, જે સજાને આજીવન કેદમાં બદલવાનો આધાર બની શકે છે.

ફાંસીના નિર્ણય મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટે આપ્યા નિર્દેશ

Source : PTI

Death Penalty Case: સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું છે કે મૃત્યુદંડની સજા પામેલા વ્યક્તિના કાયદાકીય વિકલ્પો ખતમ થઈ ગયા પછી અથવા તેના દ્વારા વિકલ્પોનો ઉપયોગ ન થાય તેવા કિસ્સામાં સરકાર અને સેશન્સ કોર્ટોએ વિલંબ કરવો જોઈએ નહીં. સરકાર અથવા કોર્ટ દ્વારા કરવામાં આવેલો વિલંબ મૃત્યુદંડની સજાને આજીવન કેદમાં બદલવાનો આધાર બની શકે છે. એવું કહી શકાય નહીં કે વહીવટી ખામીઓને કારણે દોષિત કેદીઓ ફાંસીના ડર સાથે જીવતા રહે છે.

પુણે બીપીઓ કેસમાં ગુનેગારોની આજીવન કેદ યથાવત - સુપ્રીમ કોર્ટ

2007ના પુણે બીપીઓ વર્કર બળાત્કાર અને હત્યા કેસમાં બે દોષિતોની ફાંસીની સજાને આજીવન કેદમાં બદલવાના નિર્ણયને યથાવત રાખતી વખતે સુપ્રીમ કોર્ટે અનેક સૂચનાઓ જારી કરી છે. 2019 માં, બોમ્બે હાઈકોર્ટે પુરુષોત્તમ બોરાટે અને પ્રદીપ કોકડે નામના દોષિતોની ફાંસીની સજાને માફ કરી દીધી હતી, એમ કહીને કે તેમની દયાની અરજીને ઉકેલવામાં બે વર્ષનો સમય લાગ્યો હતો. હાઈકોર્ટે ફાંસીની સજાને 35 વર્ષની કેદમાં બદલી.

2007માં, BPO કોન્ટ્રાક્ટ પર કામ કરતા કેબ ડ્રાઈવર બોરાટે અને તેના મિત્ર કોકડેએ ઓફિસ જવા માટે કેબમાં બેઠેલી 22 વર્ષની મહિલા કર્મચારી પર બળાત્કાર કરીને તેની હત્યા કરી હતી. આ કેસમાં સેશન્સ કોર્ટ અને હાઈકોર્ટ બાદ સુપ્રીમ કોર્ટે પણ 2015માં બંનેને ફાંસીની સજા સંભળાવી હતી, પરંતુ તેમની દયાની અરજી 2 વર્ષ સુધી રાજ્યપાલ અને રાષ્ટ્રપતિ પાસે પેન્ડિંગ રહી હતી. જેના આધારે હાઈકોર્ટે તેમની ફાંસી પર રોક લગાવી દીધી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટે ફાંસીની સજા અંગે નિર્દેશ આપ્યા છે

હવે મહારાષ્ટ્ર સરકારની અપીલને ફગાવીને જસ્ટિસ અભય ઓકા, અહસાનુદ્દીન અમાનુલ્લાહ અને ઓગસ્ટિન જ્યોર્જ મસીહની સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે ભવિષ્ય માટે અનેક માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું છે કે પુષ્ટિ બાદ ફાંસી આપવામાં વિલંબ કરવો ખોટું છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે શું કહ્યું....

મૃત્યુના ડર સાથે કેદીને જીવતો રાખવો એ જીવનના મૂળભૂત અધિકારનું ઉલ્લંઘન છે. જો આવું થાય તો ગુનેગાર સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કરી શકે છે.

આવી સ્થિતિમાં સુપ્રીમ કોર્ટ જોશે કે શું ખરેખર મોડું થઈ ગયું છે? જો હા, તો કયા સંજોગોમાં આ બન્યું?

દયાની અરજી રાજ્યપાલ કે રાષ્ટ્રપતિ પાસે લાંબા સમયથી પેન્ડિંગ હોય તે યોગ્ય નથી.

દરેક રાજ્યના ગૃહ વિભાગ અથવા જેલ વિભાગે કેદીઓની દયા અરજીનો ઝડપી નિકાલ સુનિશ્ચિત કરવા માટે અલગ-અલગ સેલ બનાવવા જોઈએ.

હાઈકોર્ટમાંથી ફાંસીની પુષ્ટિ થયા પછી, સેશન્સ કોર્ટે આગળની કાર્યવાહી માટે કેસની યાદી આપવી જોઈએ. તેણે સરકાર પાસેથી એ શોધવું જોઈએ કે શું દોષિતે વધુ અપીલ કરી છે. જો નહીં તો ફાંસીની તારીખ નક્કી કરો

એ જ રીતે, સુપ્રીમ કોર્ટ સજા યથાવત રાખે અથવા દયાની અરજી ફગાવી દે તે પછી જ, સેશન્સ કોર્ટે શક્ય તેટલી વહેલી તકે આગળની કાર્યવાહી કરવી જોઈએ.

ડેથ વોરંટ જારી કરતા પહેલા કેદીને નોટિસ આપવી જોઈએ

ડેથ વોરંટ મેળવનાર કેદી અને ફાંસીની તારીખ વચ્ચે ઓછામાં ઓછું 15 દિવસનું અંતર હોવું જોઈએ.

જો કેદી માંગ કરે તો તેને મફત કાનૂની સહાય પૂરી પાડવી જોઈએ.

આ પણ વાંચો....