શું ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને રાષ્ટ્રપતિ પદેથી હટાવી શકાશે? જાણો અમેરિકાના બંધારણનો કયો નિયમ વધારી રહ્યો છે ટ્રમ્પનું ટેન્શન

ઈસ્ટર પર ઈરાનને આપેલી અશ્લીલ ધમકી બાદ ટ્રમ્પના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર ઉઠ્યા ગંભીર સવાલો; રાષ્ટ્રપતિને પદ પરથી હટાવવા માટે 25મા સુધારા અને કલમ 4ની કાનૂની પ્રક્રિયા સમજો.

can trump be removed 25th amendment section 4 iran israel war rules

Source : Social Media (X)

Show Quick Read

Key points generated by AI, verified by newsroom

અમેરિકન રાજકારણમાં હાલમાં ભારે ઉથલપાથલ મચી ગઈ છે. ઈસ્ટરના પવિત્ર તહેવાર પર અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર ઈરાનને લઈને એક અત્યંત અપમાનજનક અને અશ્લીલ પોસ્ટ કરી હતી, જેના કારણે દેશમાં બંધારણીય કટોકટી જેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ ગઈ છે. ટ્રમ્પની આ ભાષા અને વર્તનને કારણે હવે તેમના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર સવાલો ઉભા થઈ રહ્યા છે. પરિસ્થિતિ એવી છે કે અમેરિકાના બંધારણના 25મા સુધારા (25th Amendment) હેઠળ તેમને રાષ્ટ્રપતિ પદેથી હટાવવાની માંગ જોર પકડી રહી છે. ચાલો સરળ ભાષામાં સમજીએ કે અમેરિકાના બંધારણમાં રાષ્ટ્રપતિને હટાવવા અંગે શું નિયમો છે અને આખી પ્રક્રિયા કેવી રીતે કામ કરે છે.

ટ્રમ્પની અપમાનજનક પોસ્ટ અને વધતો વિવાદ

ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા યુદ્ધના માહોલ વચ્ચે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈસ્ટરના દિવસે કરેલી સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટે આખી દુનિયાને ચોંકાવી દીધી છે. આ પોસ્ટમાં તેમણે ઈરાનને સીધી ધમકી તો આપી જ, પરંતુ તેમાં વપરાયેલા શબ્દો એટલા અભદ્ર હતા કે દુનિયાભરમાં અમેરિકાની છબી ખરડાઈ રહી છે. વિપક્ષી નેતાઓનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે કોઈ પણ સામાન્ય અને સંતુલિત મગજવાળી વ્યક્તિ દેશના સર્વોચ્ચ પદ પર બેસીને આવી ભાષાનો ઉપયોગ ન કરી શકે. તેથી જ, તેઓ રાષ્ટ્રપતિ પદ પર રહેવા માટે સક્ષમ છે કે નહીં તેની તપાસ થવી જોઈએ.

શું છે અમેરિકન બંધારણનો 25મો સુધારો?

અમેરિકાના બંધારણમાં 25મો સુધારો ખાસ કરીને રાષ્ટ્રપતિ પદ અચાનક ખાલી પડે ત્યારે તે જગ્યા ભરવા માટે બનાવવામાં આવ્યો હતો. વર્ષ 1963માં તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ જોન એફ. કેનેડીની હત્યા બાદ, 1967માં આ સુધારો પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. તેનો મુખ્ય હેતુ એ નક્કી કરવાનો છે કે જો કોઈ રાષ્ટ્રપતિનું મૃત્યુ થાય, તેઓ રાજીનામું આપે અથવા શારીરિક/માનસિક રીતે પોતાની ફરજ બજાવવામાં અસમર્થ બને, તો સત્તા કોને અને કેવી રીતે સોંપવી. આ સુધારામાં કુલ 4 કલમો છે, જે અલગ અલગ પરિસ્થિતિઓમાં લાગુ પડે છે.

કલમ 4: રાષ્ટ્રપતિને હટાવવાનું સૌથી મોટું હથિયાર

હાલમાં જે કલમની સૌથી વધુ ચર્ચા થઈ રહી છે તે છે 'કલમ 4'. આ દુનિયાના સૌથી શક્તિશાળી પદને કંટ્રોલ કરવાની સૌથી કડક જોગવાઈ છે. આ નિયમ મુજબ:

જો ઉપરાષ્ટ્રપતિ અને કેબિનેટના બહુમતી સભ્યો (એટલે ​​કે 15માંથી ઓછામાં ઓછા 8 મંત્રીઓ) અમેરિકન સંસદ (કોંગ્રેસ)ને લેખિતમાં જાણ કરે કે રાષ્ટ્રપતિ પોતાની ફરજ નિભાવવા માટે સક્ષમ નથી, તો રાષ્ટ્રપતિની સત્તાઓ તાત્કાલિક છીનવાઈ જાય છે.

આ પરિસ્થિતિમાં ઉપરાષ્ટ્રપતિ તાત્કાલિક 'કાર્યકારી રાષ્ટ્રપતિ' તરીકે દેશનો કાર્યભાર સંભાળી લે છે.

રાષ્ટ્રપતિ વિરોધ કરે તો શું થાય? (સંપૂર્ણ કાનૂની પ્રક્રિયા)

જો કલમ 4 નો ઉપયોગ થાય અને રાષ્ટ્રપતિ એવો દાવો કરે કે તેઓ સંપૂર્ણપણે ફિટ છે અને કામ કરવા સક્ષમ છે, તો મામલો સીધો કોંગ્રેસ (સંસદ)માં જાય છે.

આ સ્થિતિમાં, ઉપરાષ્ટ્રપતિ અને મંત્રીમંડળે 4 દિવસની અંદર પોતાનો પક્ષ અને કારણો રજૂ કરવા પડે છે.

ત્યારબાદ, અમેરિકન સંસદના બંને ગૃહોમાં 2/3 (બે તૃતીયાંશ) બહુમતીથી એ સાબિત કરવું પડે છે કે રાષ્ટ્રપતિ ખરેખર અયોગ્ય છે.

જો આ 2/3 બહુમતી ન મળે, તો રાષ્ટ્રપતિને તેમની તમામ સત્તાઓ પાછી મળી જાય છે.

કેબિનેટ અને ઉપરાષ્ટ્રપતિની ભૂમિકા કેમ છે મહત્વની?

ટ્રમ્પને હટાવવાની માંગ માત્ર આ એક પોસ્ટ પૂરતી સીમિત નથી. તેમના વારંવાર બદલાતા નિર્ણયો, ઈરાનને અપાતી ધમકીઓ અને ખોટા દાવાઓ તેમની વિશ્વસનીયતા ઘટાડી રહ્યા છે. ડેમોક્રેટ સેનેટર ક્રિસ મર્ફીએ તો ત્યાં સુધી કહી દીધું છે કે જો તેઓ કેબિનેટમાં હોત, તો આ મુદ્દે ક્યારનીય બંધારણીય વકીલો સાથે બેઠક કરી લીધી હોત.

જોકે, આખી પ્રક્રિયામાં સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે આ પ્રક્રિયાની ચાવી ઉપરાષ્ટ્રપતિ પાસે છે. તેમની સંમતિ અને સહી વિના કલમ 4 લાગુ થઈ શકે નહીં. હજુ સુધી ઉપરાષ્ટ્રપતિ તરફથી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આવ્યું નથી, પરંતુ રિપબ્લિકન પાર્ટીમાં પણ હવે અસંતોષના સૂર ઉઠી રહ્યા છે. જો ટ્રમ્પનું આવું જ વર્તન ચાલુ રહેશે, તો કેબિનેટ અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ માટે લાંબો સમય મૌન સેવવું અશક્ય બની જશે.

આ પણ વાંચો

ઈરાનને ટ્રમ્પનું 48 કલાકનું અલ્ટીમેટમ, પણ આ કારણે ઈરાન યુદ્ધ ખતમ કરવા તૈયાર નથી! ચીન-રશિયાના...