ચીન શા માટે પોતાને 'ડ્રેગન' અને ભારતને 'હાથી' કહે છે? જાણો આ રસપ્રદ અને ઐતિહાસિક કારણ

ભારત અને ચીનને 'હાથી' અને 'ડ્રેગન' તરીકે સંબોધિત કરવાની પ્રથા મુખ્યત્વે વિદેશી મીડિયા દ્વારા શરૂ થઈ હતી.

ચીન શા માટે પોતાને 'ડ્રેગન' અને ભારતને 'હાથી' કહે છે?

Source : gemin ai

India China elephant dragon symbolism: તાજેતરમાં, ચીનના તિયાનજિનમાં યોજાયેલી SCO સમિટમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની મુલાકાત ચર્ચાનો વિષય બની. આ મુલાકાત દરમિયાન શી જિનપિંગે ભારત અને ચીનને 'હાથી' અને 'ડ્રેગન' તરીકે સંબોધિત કર્યા. આ પ્રતીકાત્મક સરખામણી માત્ર બે દેશોની શક્તિ જ નહીં, પરંતુ તેમની સંસ્કૃતિ, ગતિ અને આર્થિક વિકાસની ઓળખ પણ દર્શાવે છે. પરંતુ આ ઉપનામ ક્યાંથી આવ્યું અને શા માટે? આ લેખમાં, આપણે 'ડ્રેગન' અને 'હાથી'ની આ રસપ્રદ વાર્તા અને તેના રાજકીય-સાંસ્કૃતિક મહત્વ વિશે વિસ્તૃત ચર્ચા કરીશું.

ભારત અને ચીનને 'હાથી' અને 'ડ્રેગન' તરીકે સંબોધિત કરવાની પ્રથા મુખ્યત્વે વિદેશી મીડિયા દ્વારા શરૂ થઈ હતી. 1990 ના દાયકામાં, ચીનને તેના ઝડપી અને આક્રમક આર્થિક વિકાસ માટે 'ડ્રેગન' નું પ્રતીક મળ્યું, જ્યારે ભારતને તેના ધીમા અને સ્થિર વિકાસ માટે 'હાથી' તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું. ચીનની સંસ્કૃતિમાં ડ્રેગન શક્તિ અને સમૃદ્ધિનું પ્રતીક છે, જ્યારે ભારતમાં હાથી સ્થિરતા, શક્તિ અને ધાર્મિક મહત્વ ધરાવે છે. આ બંને પ્રતીકો માત્ર એક ઉપનામ નથી, પરંતુ બંને દેશોની વિકાસની ગતિ અને તેમની વિચારધારાનું પ્રતિબિંબ છે.

ભારતને 'હાથી' કેમ કહેવામાં આવ્યું?

આ પ્રતીકાત્મક ઓળખનો પ્રારંભ વિદેશી મીડિયા દ્વારા થયો હતો. 2015 માં પેરિસ ક્લાઇમેટ સમિટ દરમિયાન, 'ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ' એ એક કાર્ટૂનમાં ભારતને એક વિશાળ અને સુસ્ત હાથી તરીકે દર્શાવ્યું, જે આબોહવા પરિવર્તનની ટ્રેનને રોકી રહ્યું છે. આ કાર્ટૂન દ્વારા ભારતને ધીમા અને અવરોધક દેશ તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ થયો હતો. જોકે, 1990 ના દાયકામાં ભારતમાં આર્થિક સુધારા શરૂ થયા ત્યારે વિદેશી સામયિકોએ ભારતની સરખામણી ચીન સાથે કરી, જ્યાં ચીનને ઝડપી 'ડ્રેગન' અને ભારતને ક્યારેક 'સુસ્ત' અને ક્યારેક 'લંગડા' હાથી તરીકે વર્ણવવામાં આવતું.

કેનેડિયન લેખક ડેવિડ એમ. મેલોને તેમના પુસ્તક "Does the Elephant Dance?" માં લખ્યું છે કે ભલે ભારત ધીમે ચાલે છે, પણ તે હાથીની જેમ સ્થિર અને મજબૂત છે. ધીમે ધીમે, 'હાથી' શબ્દ ભારત માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ઓળખ બની ગયો, જે તેની સ્થિર અને લાંબા ગાળાની પ્રગતિનું પ્રતીક છે.

ચીનને 'ડ્રેગન'ની ઓળખ કેમ મળી?

ચીનની સંસ્કૃતિમાં ડ્રેગનનું ઘણું મહત્વ છે. લગભગ 1,800 વર્ષ પહેલાં, હાન રાજવંશે ડ્રેગનને શાહી પ્રતીક બનાવ્યું. સમ્રાટોએ તેને પોતાની શક્તિ, ગૌરવ અને નેતૃત્વ સાથે જોડ્યું. આજે પણ, ચીનમાં ડ્રેગનને નસીબ અને સમૃદ્ધિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. પશ્ચિમી સંસ્કૃતિમાં ડ્રેગનને ભલે ખતરનાક પ્રાણી તરીકે દર્શાવવામાં આવે, પરંતુ ચીની સંસ્કૃતિમાં તે શુભ અને શક્તિશાળી માનવામાં આવે છે. આમ, ચીનનો આક્રમક અને ઝડપી વિકાસ તેના 'ડ્રેગન' પ્રતીક સાથે સુસંગત છે.

ભારતનો હાથી સાથેનો સંબંધ પણ ખૂબ જૂનો છે. સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિના સીલથી લઈને ભગવાન ગણેશ સુધી, હાથી ભારતીય સંસ્કૃતિ અને ધર્મનો એક અભિન્ન ભાગ રહ્યો છે. સ્વતંત્રતા પછી, ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુએ પણ 'પશુ રાજદ્વારી' (animal diplomacy) નો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેમણે કેનેડા અને જાપાન જેવા દેશોના બાળકોને ભેટ તરીકે હાથીઓ મોકલ્યા હતા.