Best Air Defence System: કોની પાસે છે દુનિયાની સૌથી શક્તિશાળી એર ડિફેન્સ? ઈરાન-ઈઝરાયલ યુદ્ધ વચ્ચે ઉઠ્યો પ્રશ્ન
Best Air Defence System: ઈરાન-ઈઝરાયલ-યુએસ સંઘર્ષ વચ્ચે, એર સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ પર ચર્ચા ચાલી રહી છે. ટેકનોલોજી અને બહુ-સ્તરીય સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ કયા દેશની એર સંરક્ષણ પ્રણાલી વધુ મજબૂત માનવામાં આવે છે?
Best Air Defence System: મિડલ ઈસ્ટમાં આ સમયે સંપૂર્ણપણે યુદ્ધની સ્થિતિ છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ મળીને ઈરાન પર સતત મિસાઈલો અને બોમ્બનો વરસાદ કરી રહ્યા છે. ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈના મોત બાદ હોબાળો સતત વધી રહ્યો છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં ઈઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન પર અંદાજે 1200 મિસાઈલો છોડવામાં આવી છે, જ્યારે ઈરાને પણ અમેરિકી સૈન્ય ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવ્યા છે. આ હુમલાઓ બાદ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ પર ચર્ચા તેજ થઈ છે કે કયા દેશ પાસે વધુ મજબૂત હવાઈ સુરક્ષા કવચ છે.
શું હોય છે એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ?
એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ એટલે કે વાયુ રક્ષા પ્રણાલી એવું માળખું છે જે દુશ્મનના મિસાઈલ, ડ્રોન, ફાઈટર જેટ અને રોકેટને હવામાં જ રોકવા અથવા તોડી પાડવા માટે બનાવવામાં આવે છે. તેમાં રડાર, સેન્સર, કમાન્ડ કંટ્રોલ સેન્ટર અને ઈન્ટરસેપ્ટર મિસાઈલનો સમાવેશ થાય છે. આ સિસ્ટમમાં રડાર પહેલા લક્ષ્યને શોધે છે અને કંટ્રોલ સિસ્ટમ નક્કી કરે છે કે જોખમ કેટલું મોટું છે. ત્યારબાદ ઈન્ટરસેપ્ટર મિસાઈલ છોડીને દુશ્મનના હથિયારને હવામાં જ નષ્ટ કરવામાં આવે છે. આજના યુદ્ધમાં આ સુરક્ષાની પ્રથમ ઢાલ છે.
સંરક્ષણ બજેટ અને સંસાધનો
આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓના અહેવાલો મુજબ, ઈઝરાયેલનું સંરક્ષણ બજેટ અંદાજે 19 અબજ ડોલર છે, જ્યારે ઈરાનનું બજેટ 7 થી 8 અબજ ડોલરની વચ્ચે હોવાનો અંદાજ છે. ઈઝરાયેલ ટેક્નોલોજી અને અપગ્રેડેશન પર વધુ ખર્ચ કરે છે, જ્યારે ઈરાન પાસે વસ્તી વધુ હોવાથી લાંબા યુદ્ધમાં માનવ સંસાધનનો ફાયદો મળી શકે છે.
ઈઝરાયેલની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ
ઈઝરાયેલ પાસે વિશ્વની સૌથી પ્રખ્યાત મલ્ટી-લેયર ડિફેન્સ સિસ્ટમ છે:
-
આયર્ન ડોમ (Iron Dome): તે ટૂંકી રેન્જના રોકેટ અને મિસાઈલને રોકવા માટે જાણીતું છે, જેનો સક્સેસ રેટ 90 ટકાથી વધુ છે.
-
ડેવિડ્સ સ્લિંગ (David's Sling): આ મધ્યમ અંતરની મિસાઈલ અને ક્રૂઝ મિસાઈલને રોકવા માટે વપરાય છે.
-
એરો-3 (Arrow-3): તે લાંબા અંતરની બેલેસ્ટિક મિસાઈલને અવકાશ પાસે જઈને નષ્ટ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
-
આયર્ન બીમ (Iron Beam): આ લેઝર આધારિત સિસ્ટમ છે, જે 2025-26 માં તૈનાત થવાની માહિતી છે. તેની ખાસિયત ઓછી કિંમત અને ઝડપી પ્રતિસાદ છે.
ઈરાનની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ
ઈરાને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં તેની સ્વદેશી સંરક્ષણ પ્રણાલી પર ભાર મૂક્યો છે:
-
S-300 PMU2: રશિયા પાસેથી ખરીદેલું આ લાંબા અંતરનું સિસ્ટમ છે. ઓક્ટોબર 2024 માં ઈઝરાયેલના હુમલામાં તેને નુકસાન થયા બાદ ઈરાન હવે ઘરેલું વિકલ્પો પર ધ્યાન આપી રહ્યું છે.
-
બાવર-373 (Bavar-373): આ ઈરાનનું સ્વદેશી સિસ્ટમ છે, જેની મારક ક્ષમતા અંદાજે 300 કિલોમીટર છે.
-
ખૌરદાદ-15 અને સેવોમ ખૌરદાદ: આ મીડિયમ રેન્જ સિસ્ટમ છે. ઈરાનનો દાવો છે કે તે 5th જનરેશનના ફાઈટર જેટ્સને પણ નિશાન બનાવી શકે છે.
વાયુસેનાની તાકાત અને નિષ્કર્ષ
ઈઝરાયેલ પાસે 600 થી વધુ વિમાનો છે, જેમાં F-35I આદિર જેવા અત્યાધુનિક સ્ટીલ્થ વિમાનો છે. જ્યારે ઈરાન પાસે 500 થી વધુ વિમાનો છે, પરંતુ તેમાં ઘણા જૂના મોડલ (F-4, F-14) છે. ટેક્નોલોજી, મલ્ટી-લેયર સુરક્ષા અને સફળતાના દરના આધારે ઈઝરાયેલની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ ઈરાન કરતા ઘણી વધુ ઉન્નત અને શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
