સૌથી સસ્તું સોનું: આ દેશોમાંથી ભારત સોનું લાવવાના બદલાયા નિયમો, જાણી લો લિમિટ

દુબઈ અને હોંગકોંગમાં સોનું સસ્તું હોવા છતાં નિયમોનું ઉલ્લંઘન પડી શકે છે ભારે; મહિલાઓ માટે 40 ગ્રામ અને પુરુષો માટે 20 ગ્રામની મર્યાદા નક્કી.

ભારતમાં સોનાના ભાવમાં સતત થતી વધઘટ વચ્ચે દુબઈ અને હોંગકોંગ જેવા દેશોમાંથી સસ્તું સોનું ખરીદવાનું ભારતીય પ્રવાસીઓમાં ભારે આકર્ષણ જોવા મળી રહ્યું છે. ઓછી આયાત જકાત (Import Duty) અને અત્યંત અનુકૂળ કર નીતિઓને કારણે દુબઈ અને હોંગકોંગ સોનું ખરીદવા માટે વિશ્વના સૌથી લોકપ્રિય સ્થળો તરીકે જાણીતા છે. આ દેશોના સ્પર્ધાત્મક બજારોને લીધે ત્યાં ઘરેણાં બનાવવાનો ખર્ચ ભારત કરતા નોંધપાત્ર રીતે ઓછો આવે છે, ખાસ કરીને જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવ સ્થિર હોય ત્યારે ભારતીય મુસાફરો ત્યાંથી મોટાપાયે ખરીદી કરવાનું પસંદ કરે છે.

જો કે, સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડાયરેક્ટ ટેક્સ અને કસ્ટમ્સ (CBIC) ના કાયદા અનુસાર વિદેશથી લાવવામાં આવતા સોના પર કસ્ટમ ડ્યુટી મુક્તિની એક ચોક્કસ મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે. આ નિયત મર્યાદાનું પાલન ન કરનાર મુસાફરો સામે એરપોર્ટ પર કાયદેસરની કાર્યવાહી થઈ શકે છે, જેથી પ્રવાસીઓ માટે કસ્ટમ્સના આ નિયમો જાણી લેવા અત્યંત જરૂરી છે. કસ્ટમ નિયમો અનુસાર, ભારત પરત ફરતા પ્રવાસીઓ કસ્ટમ ડ્યુટી ચૂકવ્યા વિના મર્યાદિત માત્રામાં જ સોનાના દાગીના લાવી શકે છે.

આ નિયમો હેઠળ મહિલા પ્રવાસીઓ માટે કસ્ટમ ડ્યુટી વિના સોનું લાવવાની મર્યાદા અલગ નક્કી કરવામાં આવી છે. ભારતીય કસ્ટમ્સના કાયદા મુજબ, કોઈપણ મહિલા પ્રવાસી વિદેશથી પરત ફરતી વખતે કસ્ટમ ડ્યુટી ચૂકવ્યા વિના મહત્તમ ₹100,000 ની કિંમતના 40 ગ્રામ સુધીના સોનાના દાગીના પોતાની સાથે ભારતમાં લાવી શકે છે.

બીજી તરફ, પુરુષ પ્રવાસીઓ માટે ડ્યુટી-ફ્રી સોનાની મર્યાદા મહિલાઓ કરતા અડધી રાખવામાં આવી છે. નિયમ અનુસાર, ભારત પરત ફરતા પુરુષ પ્રવાસીઓ કોઈપણ પ્રકારની કસ્ટમ ડ્યુટી ચૂકવ્યા વિના મહત્તમ ₹50,000 ની કિંમતના 20 ગ્રામ સુધીના સોનાના દાગીના કાયદેસર રીતે પોતાની સાથે લાવી શકે છે.

આ સાથે જ વિદેશમાં રહેતા બાળકો માટે પણ કસ્ટમ્સ વિભાગ દ્વારા ખાસ નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે. જે બાળકો સતત 1 વર્ષથી વધુ સમયથી વિદેશમાં રહ્યા છે તેઓ પણ 40 ગ્રામ સુધીના ડ્યુટી-ફ્રી ભથ્થા માટે પાત્ર બની શકે છે, પરંતુ તેના માટે તેમના સંબંધ અને પાત્રતાના દસ્તાવેજી પુરાવા એરપોર્ટ પર રજૂ કરવા અનિવાર્ય રહેશે.

અત્રે નોંધનીય છે કે કસ્ટમ ડ્યુટીમાંથી મુક્તિ માત્ર પહેરી શકાય તેવા સોનાના દાગીના (Jewelry) પર જ ઉપલબ્ધ છે. જો તમે સોનાના સિક્કા, બિસ્કિટ, સોનાની લગડી (Bars) કે ઇંગોટ્સ લાવશો, તો તેને ડ્યુટી-ફ્રી ભથ્થામાં સામેલ કરવામાં આવશે નહીં અને ભારતમાં લાવવામાં આવેલા પહેલા જ 1 ગ્રામથી આવી તમામ વસ્તુઓ પર નિયમ મુજબ કસ્ટમ ડ્યુટી વસૂલવામાં આવશે.

જો કોઈ મુસાફર મુક્તિ મર્યાદા કરતાં વધુ સોનું લાવવા માંગતો હોય, તો તે કસ્ટમ નિયમોનું પાલન કરીને પોતાના હેન્ડ લગેજમાં 1 કિલોગ્રામ સુધીનું સોનું (રત્નો અથવા બારના રૂપમાં) લાવી શકે છે. જો કે, આ વધારાના સોનાને એરપોર્ટ પર ઉતરીને તુરંત જ 'રેડ ચેનલ' (Red Channel) દ્વારા કસ્ટમ સત્તાધિશો સમક્ષ જાહેર (Declare) કરવું પડશે અને ક્લિયરન્સ મેળવતા પહેલા લાગુ પડતી કસ્ટમ ડ્યુટી ચૂકવવાની રહેશે.

કસ્ટમ્સ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, નિયત મર્યાદાથી વધુ સોનું લઈ જતા મુસાફરોએ ખરીદીના તમામ અસલી દસ્તાવેજો જેવા કે ઇન્વોઇસ (ખરીદીનું બિલ) અને સોનાની શુદ્ધતાનું પ્રમાણપત્ર સાથે રાખવું ફરજિયાત છે. આ દસ્તાવેજોના આધારે અધિકારીઓ સોનાની અધિકૃતતા અને તેના સાચા મૂલ્યની ચકાસણી કરી શકે છે, કારણ કે ખરીદીના પાકા દસ્તાવેજો ન હોવાની સ્થિતિમાં મુસાફરો એરપોર્ટ પર મોટી મુશ્કેલીમાં મુકાઈ શકે છે.