Cyber Attack થાય તો સૌ પ્રથમ શું કરવું જોઈએ? જાણો કેવી રીતે બચશો

Cyber Attack: જો કોઈ અજાણી ફાઇલ ડાઉનલોડ થઈ હોય, તો તેને બિલકુલ ખોલશો નહીં.

આજે વિશ્વભરમાં સાયબર હુમલાઓ એક મોટી સમસ્યા બની ગયા છે. તે હવે મોટી કંપનીઓ કે સરકારી સંસ્થાઓ સુધી મર્યાદિત નથી રહ્યા; સાયબર હુમલાઓ હવે સામાન્ય યુઝર્સને પણ અસર કરી રહ્યા છે. નોંધનીય છે કે સામાન્ય લોકો પણ ફિશિંગ, માલવેર, રેન્સમવેર, એકાઉન્ટ હેકિંગ અને ઓનલાઈન છેતરપિંડીનો ભોગ બની રહ્યા છે. જો તમને શંકા હોય કે તમારા ફોન, કોમ્પ્યુટર અથવા ઓનલાઈન એકાઉન્ટ સાથે ચેડા થયા છે તો તમારે તાત્કાલિક પગલાં લેવા જોઈએ.

સાયબર એટેકની શંકા હોય ત્યારે સૌથી પહેલા ડિવાઇસને ઇન્ટરનેટથી અલગ કરવું જોઈએ. આ પછી Wi-Fi બંધ કરો અને જો ethernet cable લાગેલો હોય તો તેને કાઢી નાખો. ફોનમાં મોબાઇલ ડેટા પણ બંધ કરી દો. આનાથી હુમલાખોર સાથે ડિવાઇસનું કનેક્શન તૂટી જાય છે અને માલવેરને આગળ ફેલાવવાથી કે ડેટા મોકલવાથી રોકવામાં મદદ મળે છે.

જોકે, જો કોઈ સાયબર સિક્યોરિટી એક્સપર્ટ કે તપાસ એજન્સીએ ડિવાઇસને ચાલુ રાખવાની સલાહ આપી હોય તો તેમને ફોલો કરવું વધુ સારો વિકલ્પ છે.

આ ઉપરાંત, જો સાયબર હુમલો કોઈ ઈમેલ, SMS, વોટ્સએપ મેસેજ કે શંકાસ્પદ વેબસાઈટ દ્વારા થયો હોય તો તે લિંક પર ફરીથી ક્લિક ન કરો. જો કોઈ અજાણી ફાઇલ ડાઉનલોડ થઈ હોય, તો તેને પણ બિલકુલ ખોલશો નહીં. ઘણીવાર એક નાની ભૂલથી માલવેર ફરીથી એક્ટિવ થઈ શકે છે.

એટલું જ નહીં, જો તમને શંકા હોય કે તમારું કોઈ એકાઉન્ટ હેક થઈ ગયું છે, તો તરત જ કોઈ સુરક્ષિત ડિવાઇસથી તેનો પાસવર્ડ બદલો. ખાસ કરીને ઈમેલ, બેંકિંગ, સોશિયલ મીડિયા અને ક્લાઉડ સ્ટોરેજ એકાઉન્ટ્સને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે દરેક એકાઉન્ટ માટે એક અલગ અને મજબૂત પાસવર્ડ રાખવો એકાઉન્ટની સુરક્ષા માટે જરૂરી છે.

આ ઉપરાંત, જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન એટલે કે 2FA પણ ઓન રાખવું જોઈએ. આનાથી જો માત્ર પાસવર્ડ ચોરાઈ જાય તો પણ તમારા એકાઉન્ટને વધારાની સુરક્ષા મળે છે. જો સાયબર એટેક દરમિયાન બેન્કિંગ ડિટેલ્સ, કાર્ડ ઇન્ફોર્મેશન કે UPI સંબંધિત માહિતી લીક થઈ જાય તો તરત જ તમારી બેંકનો સંપર્ક કરો.

આ સાથે જ, હેક થયા પછી ઘણા લોકો તરત જ શંકાસ્પદ મેસેજ, ઈમેલ કે ફાઈલો ડિલીટ કરી દે છે. આવું કરતા પહેલા સ્ક્રીનશોટ, ઈમેલ હેડર્સ, ટ્રાન્ઝેક્શન ડિટેલ્સ, ફોન નંબર અને લિંક્સની માહિતી સેવ કરીને રાખવી જોઈએ કારણ કે આ માહિતી જ્યારે તમે સાયબર ક્રાઈમ પર તમારી ફરિયાદ નોંધાવો છો ત્યારે માંગવામાં આવે છે.

જો પૈસાની છેતરપિંડી, એકાઉન્ટ હેકિંગ કે તમારી પર્સનલ જાણકારીની ચોરી થઈ હોય તો ઘટનાને તરત જ સંબંધિત બેંક કે સર્વિસ પ્રોવાઈડરને જણાવવી જોઈએ. આ સાથે જ ભારતમાં સાયબર ક્રાઈમ માટે 1930 ટોલ ફ્રી નંબર જાહેર કરવામાં આવ્યો છે જેના પર તમે તમારી ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો.