Covid Vaccine Alert: હવે કોરોનાની રસી પર લાગશે 'બ્લેક બોક્સ'નું લેબલ? જાણો આ ચેતવણી કેટલી ખતરનાક ગણાય છે
Black Box Warning: US FDA ની તૈયારીથી ખળભળાટ, જો આ ચેતવણી લાગુ થશે તો તેનો અર્થ એ છે કે રસીથી ગંભીર અથવા જીવલેણ આડઅસરનું જોખમ છે.
COVID vaccine warning: અમેરિકાની ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) કોવિડ-19 રસીઓ પર તેની સૌથી ગંભીર ગણાતી 'બ્લેક બોક્સ ચેતવણી' જારી કરવાની વિચારણા કરી રહી છે. આ ચેતવણી દવાની બોટલ કે પેકેટ પર બોલ્ડ અક્ષરે છાપવામાં આવે છે, જે સીધો સંકેત આપે છે કે તેનાથી ગંભીર અથવા જીવલેણ આડઅસર થઈ શકે છે. અમેરિકામાં સત્તા પરિવર્તન બાદ ટ્રમ્પ વહીવટી તંત્રના દબાણ વચ્ચે લેવાઈ રહેલા આ સંભવિત પગલાંએ તબીબી જગતમાં નવી ચર્ચા જગાવી છે. નિષ્ણાતોના મતે આ નિર્ણય વૈજ્ઞાનિક જરૂરિયાત કરતા રાજકીય વધુ લાગે છે.
કોરોના રસીની સુરક્ષાને લઈને અમેરિકામાં ફરી એકવાર મોટો વિવાદ ઊભો થયો છે. સીએનએન (CNN) ના અહેવાલ મુજબ, US FDA ટૂંક સમયમાં કોવિડ વેક્સિન પર 'બ્લેક બોક્સ'ની ચેતવણી લગાવી શકે છે. આ પગલું એવા સમયે સામે આવ્યું છે જ્યારે ત્યાંનું નવું વહીવટી તંત્ર રસીની સુરક્ષા પર સવાલો ઉઠાવી રહ્યું છે. જોકે, ઘણા વૈજ્ઞાનિકો અને બહારના નિષ્ણાતો આ નિર્ણયથી ચોંકી ગયા છે, કારણ કે તેમના મતે અત્યારે આવી કોઈ ચેતવણીની વૈજ્ઞાનિક જરૂરિયાત જણાતી નથી અને તે લોકોમાં ખોટો ડર ઉભો કરી શકે છે.
સામાન્ય લોકો માટે એ જાણવું જરૂરી છે કે આખરે 'બ્લેક બોક્સ ચેતવણી' શું છે? તબીબી વિશ્વમાં આને દવાની સૌથી ગંભીર અને ખતરનાક ચેતવણી માનવામાં આવે છે. જ્યારે કોઈ દવા કે રસીના કારણે મૃત્યુ, સ્ટ્રોક, હૃદયને નુકસાન અથવા કાયમી અપંગતા જેવી ગંભીર આડઅસર થવાની પ્રબળ શક્યતા હોય, ત્યારે જ આ ચેતવણી જારી કરાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, નશાકારક દવાઓ (ઓપીઓઇડ્સ) અથવા ગર્ભાવસ્થામાં ગંભીર નુકસાન કરતી દવાઓ પર આવી ચેતવણી ઘાટા અક્ષરે છાપવામાં આવે છે.
આ સમગ્ર વિવાદના કેન્દ્રમાં રસીના પ્રારંભિક તબક્કા દરમિયાન અમુક યુવાનોમાં જોવા મળેલી હૃદયની બળતરા (મ્યોકાર્ડિટિસ) ની સમસ્યા છે. FDA ના કેટલાક અધિકારીઓ અને ડૉ. વિનય પ્રસાદ જેવા નિષ્ણાતો માને છે કે આ જોખમ ભલે દુર્લભ હોય, પણ તેને રસીના લેબલ પર સ્પષ્ટપણે દર્શાવવું જોઈએ જેથી લોકો સાવચેત રહે. જોકે, CDC ના ડેટા મુજબ આવા કેસોની સંખ્યા ખૂબ ઓછી છે અને મોટાભાગના દર્દીઓ સારવાર બાદ સંપૂર્ણ સ્વસ્થ થઈ ગયા હતા, તેથી તેને 'જીવલેણ' ગણાવવું કેટલું યોગ્ય છે તે એક પ્રશ્ન છે.
બીજી તરફ, વેક્સિન બનાવતી દિગ્ગજ કંપનીઓ મોડર્ના અને ફાઇઝરે આ આશંકાઓને ફગાવી દીધી છે. તેમનું કહેવું છે કે વિશ્વભરમાં અપાયેલા કરોડો ડોઝના ડેટા સાબિત કરે છે કે રસી સુરક્ષિત છે. વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો મુજબ, કોવિડ રસીએ માત્ર પહેલા વર્ષમાં જ વિશ્વભરમાં આશરે 2 કરોડ લોકોના જીવ બચાવ્યા છે. CDC ના તાજેતરના રિપોર્ટમાં પણ પુષ્ટિ થઈ છે કે રસીના કારણે બાળકોમાં હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાનું પ્રમાણ ઘટ્યું છે અને ગર્ભવતી મહિલાઓમાં પણ કોઈ નવા ગંભીર જોખમો જોવા મળ્યા નથી.
FDA ના કેટલાક ભૂતપૂર્વ કમિશનરોએ આ પ્રસ્તાવિત નિર્ણય સામે સખત વાંધો ઉઠાવ્યો છે. તેમનું માનવું છે કે નક્કર ડેટા વગર આવી ગંભીર ચેતવણી જારી કરવાથી જાહેર જનતામાં રસી પ્રત્યે અવિશ્વાસ અને ભય ફેલાશે, જે જાહેર સ્વાસ્થ્ય માટે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે. હાલમાં FDA આંતરિક રીતે આ મુદ્દાની સમીક્ષા કરી રહ્યું છે. જો 'બ્લેક બોક્સ' ચેતવણી લાગશે, તો તે એક વૈશ્વિક સંદેશ આપશે કે આ રસીનો ઉપયોગ અત્યંત સાવચેતીપૂર્વક કરવો જોઈએ.
હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીના નિષ્ણાત ડૉ. એરોન કેસેલહેમના મતે, સામાન્ય રીતે FDA આવી ચેતવણી આપતા પહેલા જનતાને જાણ કરે છે અને સુરક્ષા ડેટાની ઝીણવટભરી તપાસ કરે છે. ઘણીવાર આ માટે સ્વતંત્ર સલાહકાર સમિતિની બેઠક પણ બોલાવવામાં આવે છે. હાલમાં આ પ્રક્રિયા ચાલુ છે અને હજુ સુધી કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવાયો નથી. તેમ છતાં, અમેરિકામાં રસીની આડઅસરો પર શરૂ થયેલી આ ચર્ચાએ વિશ્વભરના આરોગ્ય તંત્રને સતર્ક કરી દીધું છે.
(ડિસ્ક્લેમર: આ લેખ મીડિયા રિપોર્ટ્સ અને સંશોધનો પર આધારિત છે. કોઈપણ તબીબી નિર્ણય લેતા પહેલા હંમેશા તમારા ડોક્ટર અથવા સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લેવી અનિવાર્ય છે.)
Check out below Health Tools-
Calculate Your Body Mass Index ( BMI )
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
