Rajya Sabha Election: રાજ્યસભાની ચૂંટણી કેવી રીતે યોજાય છે અને કોણ કરે છે મતદાન, આ ફોર્મૂલાથી જીત થાય છે નક્કી
Rajya Sabha elections 2026:રાજ્યસભાના સભ્યોની ચૂંટણીની જાહેરાત થઈ ગઈ છે. 16 માર્ચે 10 રાજ્યોમાં 37 બેઠકો માટે મતદાન થશે. રાજ્યસભાના સભ્યો માટે મતદાન પ્રક્રિયા લોકસભા અને વિધાનસભાઓ કરતા અલગ છે. રાજ્યસભાના સભ્યો કેવી રીતે ચૂંટાય છે, , જાણીએ...
જ્યસભા માટે 16 માર્ચે 10 રાજ્યોમાં 37 બેઠકો માટે મતદાન થશે. આ ભારતીય સંસદનું ઉપલું ગૃહ છે. તેના એક તૃતીયાંશ સભ્યો દર બે વર્ષે નિવૃત્ત થાય છે. દરેક સભ્યનો કાર્યકાળ છ વર્ષનો છે. ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ 80 માં જણાવાયું છે કે, રાજ્યસભામાં વધુમાં વધુ 250 સભ્યો હોઈ શકે છે. આ 250 સભ્યોમાંથી 238 ચૂંટાયેલા સભ્યો છે. તેઓ દિલ્હી, પુડુચેરી અને જમ્મુ અને કાશ્મીર જેવા રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જ્યાં વિધાનસભાઓ છે.
બાકીના 12 સભ્યો રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા નિયુક્ત કરવામાં આવે છે. ભારતના રાષ્ટ્રપતિ કલા, સાહિત્ય, સમાજ સેવા વગેરે ક્ષેત્રોમાં વિશેષ જ્ઞાન અથવા અનુભવ ધરાવતા 12 સભ્યોને નિયુક્ત કરે છે. હાલમાં, ઉપલા ગૃહમાં 245 સભ્યો છે. રાજ્યસભાના સભ્યો માટેની ચૂંટણી પ્રક્રિયા વિધાનસભા અને લોકસભા કરતા અલગ છે. રાજ્યસભાના સભ્યો કેવી રીતે ચૂંટાય છે, જાણીએ.
રાજ્યસભાના સભ્યો કેવી રીતે ચૂંટાય છે?
રાજ્યસભાના સભ્યો માટેની ચૂંટણી પ્રક્રિયા અન્ય ચૂંટણીઓ કરતા ઘણી અલગ છે. રાજ્યસભાના સભ્યો પરોક્ષ રીતે ચૂંટાય છે, એટલે કે તેઓ સીધા જનતા દ્વારા નહીં, પરંતુ જનતા દ્વારા ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ દ્વારા ચૂંટાય છે. રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં રાજ્યના ધારાસભ્યો મતદાન કરે છે. આ ચૂંટણીમાં જનતા સીધી મતદાન કરતી નથી. આ ચૂંટણીમાં, સૌથી વધુ ધારાસભ્યો ધરાવતા પક્ષના રાજ્યસભા ઉમેદવારની જીત સુનિશ્ચિત હોય છે.
લોકસભાના સાંસદો સીધા જ જનતાના મતથી ચૂંટવામાં આવે છે, પરંતુ રાજ્યસભાના સાંસદો માટે આપણે મત આપતા નથી. રાજ્યસભા કાયમી ગૃહ છે, લોકસભા કે વિધાનસભાની જેમ તેનું ક્યારેય સંપૂર્ણ વિસર્જન નથી થતું, પરંતુ ત્રીજા ભાગના સાંસદો તેમી ટર્મ પૂરી થાય ત્યારે નિવૃત્ત થતા રહે છે. આ સાંસદોની જગ્યાએ નવા સાંસદો માટે રાજ્યસભાની ચૂંટણી યોજાય છે.
મતદાન ફોર્મ્યુલા શું છે?
રાજ્યસભાના સભ્યને ચૂંટવા માટે એક ફોર્મ્યુલા છે. કોઈ ચોક્કસ બેઠક પરથી રાજ્યસભાના સભ્ય બનવા માટે જરૂરી મતોની સંખ્યા પૂર્વ-નિર્ધારિત હોય છે. ચાલો સમજીએ કે આ કેવી રીતે નક્કી થાય છે. રાજ્યસભાના સભ્ય બનવા માટે, વિધાનસભામાં કુલ ધારાસભ્યોની સંખ્યાને 100 વડે ગુણાકાર કરવામાં આવે છે. પછી આ સંખ્યાને રાજ્યમાં કુલ રાજ્યસભા બેઠકોની સંખ્યા દ્વારા એક ઉમેરીને ભાગવામાં આવે છે. પરિણામી સંખ્યા પછી રાજ્યસભાના સભ્ય બનવા માટે જરૂરી ધારાસભ્યોની ઓછામાં ઓછી સંખ્યામાં ઉમેરવામાં આવે છે.
ગણતરી પ્રક્રિયા
જો કોઈ સભ્યને પ્રથમ પસંદગીના મતોની સૌથી વધુ સંખ્યા મળે છે પરંતુ સૂત્ર હેઠળ વિજય માટે જરૂરી સંખ્યા કરતા ઓછી હોય છે, તો બીજા પસંદગીના મતોની ગણતરી કરવામાં આવે છે. એટલે કે, જો સૌથી વધુ મત ધરાવતો ઉમેદવાર સૂત્રને પૂર્ણ કરતો નથી, તો બીજા ક્રમના ઉમેદવારને મળેલા મતોની ગણતરી કરવામાં આવે છે. જો ઉમેદવારના બીજા પસંદગીના મતો વિજય માટે જરૂરી મતોની સંખ્યા કરતા બરાબર અથવા વધુ હોય, તો તેને વિજેતા જાહેર કરવામાં આવે છે. જો આ નિષ્ફળ જાય, તો ત્રીજા પસંદગીના મતોની ગણતરી કરવામાં આવે છે. જો તે નિષ્ફળ જાય, તો ચોથા પસંદગીના મતોની ગણતરી કરવામાં આવે છે.
મતદાન 16 માર્ચ, 2026 ના રોજ સવારે ૯9થી સાંજે 4 વાગ્યા સુધી થશે અને તે જ દિવસે સાંજે ૫ વાગ્યે મતગણતરી શરૂ થશે. એપ્રિલમાં જે રાજ્યોમાં બેઠકો ખાલી પડી રહી છે તેમાં મહારાષ્ટ્ર (સાત), તમિલનાડુ (છ), પશ્ચિમ બંગાળ (પાંચ), બિહાર (પાંચ), ઓડિશા (ચાર), આસામ (ત્રણ), તેલંગાણા (બે), છત્તીસગઢ (બે), હરિયાણા (બે) અને હિમાચલ પ્રદેશ (એક)નો સમાવેશ થાય છે.
Before You Go
Sagbara Land Dispute: નર્મદામાં જંગલ જમીન વિવાદ ફરી ગરમાયો! મનસુખ વસાવાએ કર્યું આહ્વાન
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
