રાજ્યમાં ભીષણ ગરમી,માર્ચના શરૂઆતમાં જ કેમ પડી કેમ શરૂ થઇ ગઇ અગન વર્ષા
weather: માર્ચની શરૂઆતથી જ મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, રાજસ્થાનમાં ભીષણ ગરમી પડી રહી છે. એપ્રિલ મે જેવી અગન વર્ષા ઉનાળાની શરૂઆતથી આ વર્ષે કેમ અનુભવાય રહી છે? જાણીએ....

Weather Report:દિલ્હી હોય કે મુંબઈ,કે પછી અમદાવાદ તાપમાન રેકોર્ડ બનાવી રહ્યું છે. માર્ચ પહેલાથી જ એપ્રિલ જેવી ગરમીનો અનુભવાઇ રહી છે. દિલ્હીએ 50 વર્ષનો રેકોર્ડ તોડ્યો, અને 10 માર્ચે મુંબઈમાં તાપમાન 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચ્યું. 2021 પછી માર્ચનો સૌથી ગરમ દિવસ હતો. હવે, પ્રશ્ન એ છે કે: માર્ચ આટલો ગરમ કેમ છે? સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, અહીં તેની પાછળનું વિજ્ઞાન છે.
માર્ચ મહિનામાં ગરમી રેકોર્ડ બનાવી રહી છે. દેશના મહાનગરોના તાપમાન પરથી આ જોઈ શકાય છે. શનિવારે (7 માર્ચ) દિલ્હીમાં મહત્તમ તાપમાન 35.7 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું હતું. આ છેલ્લા 50 વર્ષમાં માર્ચના પહેલા અઠવાડિયાનો સૌથી ગરમ દિવસ હતો. વધુમાં, બુધવાર, 11 માર્ચે દિલ્હીમાં મહત્તમ તાપમાન 6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચ્યું હતું, જે સામાન્ય કરતા ૮.૪ ડિગ્રી વધારે છે. વધુમાં, 10 માર્ચે મુંબઈમાં તાપમાન 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું હતું, જે 2021 પછી માર્ચનો સૌથી ગરમ દિવસ બન્યો હતો.
દેશના ઘણા ભાગોમાં તાપમાન સામાન્ય કરતા વધારે છે. માર્ચ મહિનાની શરૂઆત પહેલાથી જ એપ્રિલ જેવી ગરમીનો અનુભવ થઈ રહ્યો છે. હવે પ્રશ્ન એ છે કે માર્ચ ગરમીના રેકોર્ડ કેમ બની રહ્યા છે, શું રાહતની કોઈ આશા છે, અને હવામાન વિભાગ (IMD) આ વિશે શું કહે છે?
વધતા તાપમાનને કારણે હવામાન વિભાગે ઘણા વિસ્તારો માટે ઓરેન્જ એલર્ટ જાહેર કર્યું છે. હવામાન નિષ્ણાતો કહે છે કે હાલની ગરમીનું મોજું એક એન્ટિસાયક્લોન સિસ્ટમને કારણે છે, જે સૂકા અને ગરમ પૂર્વીય પવનોને કારણે બને છે. મુંબઈ હવામાન વિભાગ (IMD) ના વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે જ્યારે દરિયાઈ પવનો ધીમા પડે છે ત્યારે આવી સિસ્ટમ બને છે. પરિણામે, તાપમાન અચાનક વધે છે.
ગુજરાત અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં એક વિરોધી ચક્રવાત છે. તેના કારણે સૂકા પૂર્વીય પવનો ફૂંકાઈ રહ્યા છે, જે દરિયાકાંઠાના શહેરોમાં સામાન્ય રીતે તાપમાનને નિયંત્રિત કરતા દરિયાઈ પવનોને અવરોધે છે. આ કોઈ પશ્ચિમી વિક્ષેપ કે અન્ય સિસ્ટમ નથી જે તાપમાનને અસર કરી રહી છે; તે ફક્ત વિરોધી ચક્રવાત સિસ્ટમ છે.
ફેબ્રુઆરી મહિનાની ઠંડી પછી, ભારતના ઉત્તર અને પશ્ચિમી પ્રદેશોમાં માર્ચ મહિનામાં અસામાન્ય રીતે ગરમીનું વાતાવરણ જોવા મળી રહ્યું છે. સામાન્ય કરતાં આઠ ડિગ્રી વધુ તાપમાન સાથે, આ પ્રદેશો ગરમીના મોજા માટે સંવેદનશીલ હોય છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) અનુસાર, જ્યારે મહત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતાં 4.5 થી 6.4 ડિગ્રી વધુ હોય ત્યારે હિટવેવ જાહેર કરવામાં આવે છે. જ્યારે પારો 6.5 ડિગ્રીથી ઉપર વધે છે ત્યારે તીવ્ર હિટ વેવની આગાહી કરવામાં આવી છે.
હવામાન વિભાગે માર્ચથી મે 2026 દરમિયાન ભારતના મોટાભાગના ભાગોમાં સામાન્ય કરતાં વધુ મહત્તમ તાપમાન માટે ચેતવણી જાહેર રી છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે, ઘણા રાજ્યોમાં ભારે ગરમીનો અનુભવ થઈ શકે છે.
શું ગરમીથી રાહત મળશે?
IMD ના ડિરેક્ટર જનરલ મૃત્યુંજય મહાપાત્રા કહે છે કે, તાપમાન ઘણું ઊંચું છે અને આગામી બે થી ત્રણ દિવસ સુધી આવું જ રહેશે. પશ્ચિમી વિક્ષોભ નજીક આવવાથી તાપમાનમાં ઘટાડો થશે. મધ્ય અને ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં તાપમાનમાં 3-4 ડિગ્રી સેલ્સિયસનો ઘટાડો થશે. મહારાષ્ટ્રના કેટલાક ભાગોમાં તાપમાન આવતા અઠવાડિયે મોટાભાગે સ્થિર રહેશે.
જમ્મુ અને કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડમાં હળવાથી મધ્યમ વરસાદ અને હિમવર્ષાની અપેક્ષા છે. ઉત્તરપૂર્વમાં, અરુણાચલ પ્રદેશ, આસામ અને મેઘાલયમાં ભારે વરસાદ પડી શકે છે. પંજાબ, ચંદીગઢ, હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ અને રાજસ્થાનમાં પણ હળવો વરસાદ પડવાની શક્યતા છે. આનાથી વધતા તાપમાનથી રાહત મળી શકે છે.





















