એક તરફ કાશ્મીરની ચિંતા, બીજી તરફ પોતાના દેશમાં ૨૫૦૦+ મોત ને ૪૮૦૦+ નકલી એન્કાઉન્ટર! માનવાધિકાર આયોગે પાકિસ્તાનની ખોલી પોલ

HRCPના '૨૦૨૪નાં રિપોર્ટમાં ચૂંટણી અનિયમિતતા, આતંકવાદમાં ૨૫૦૦+ મૃત્યુ, ૪૮૦૦+ નકલી એન્કાઉન્ટર, બળજબરીથી ગુમ થવું અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા પર પ્રતિબંધ સહિતના ગંભીર મુદ્દાઓ સામે આવ્યા.

માનવ અધિકાર પંચે પાકિસ્તાનની ખોલી પોલ

Source : ABPLIVE AI

Pakistan human rights exposed: એક તરફ પાકિસ્તાન આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર કાશ્મીર સહિતના મુદ્દાઓ ઉઠાવીને અન્ય દેશોમાં માનવ અધિકારોના કથિત ઉલ્લંઘનનો પ્રચાર કરતું રહે છે, ત્યારે બીજી તરફ તેના પોતાના માનવાધિકાર આયોગે દેશની અંદરની સ્થિતિ અંગે એક અત્યંત ચિંતાજનક અને કડક રિપોર્ટ રજૂ કરીને પાકિસ્તાન સરકારને જ આડે હાથ લીધી છે. પાકિસ્તાન માનવ અધિકાર આયોગ (Human Rights Commission of Pakistan - HRCP) એ બુધવારે (૩૦ એપ્રિલ, ૨૦૨૫) તેનો વાર્ષિક રિપોર્ટ '૨૦૨૪માં માનવ અધિકારોની સ્થિતિ' જારી કર્યો, જેમાં દેશની આંતરિક માનવ અધિકાર પરિસ્થિતિ અંગે ગંભીર ખુલાસા કરવામાં આવ્યા છે.

રિપોર્ટના મુખ્ય તારણો અને ગંભીર પરિસ્થિતિ:

HRCP ના રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટપણે કહેવામાં આવ્યું છે કે વર્ષ ૨૦૨૪માં પાકિસ્તાનમાં નાગરિકોની સ્વતંત્રતા (civil liberties) માં ઘટાડો થયો છે, દેશની કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ કથળી રહી છે, અને સંઘીય વ્યવસ્થા (federal system) પર દબાણ પણ વધી રહ્યું છે. રિપોર્ટમાં ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪માં યોજાયેલી સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં અનિયમિતતાના આરોપો હતા, જેના કારણે ચૂંટણીની પારદર્શિતા પર પ્રશ્નો ઉભા થયા હતા. ચૂંટણી બાદ રચાયેલી સરકારે ઝડપથી ઘણા એવા કાયદા બનાવ્યા જે સંપૂર્ણપણે લોકશાહી મૂલ્યો મુજબ ન હતા અને તેનાથી કથિત રીતે બિન-લોકશાહી શક્તિઓને ફાયદો થયો.

હિંસા, આતંકવાદ અને ગુમ થવાના ચોંકાવનારા આંકડા (૨૦૨૪):

HRCP રિપોર્ટમાં ૨૦૨૪ના વર્ષ દરમિયાન થયેલી હિંસા અને માનવ અધિકાર ઉલ્લંઘનોના ચોંકાવનારા આંકડા રજૂ કરવામાં આવ્યા છે:

• આતંકવાદી હુમલા: રિપોર્ટ અનુસાર, વર્ષ ૨૦૨૪માં આતંકવાદી હુમલાઓમાં ૨૫૦૦ થી વધુ લોકોના મૃત્યુ થયા હતા. આમાંથી મોટાભાગના મૃત્યુ ખૈબર પખ્તુનખ્વા અને બલુચિસ્તાન પ્રાંતમાં થયા હતા.
• ટોળા દ્વારા હિંસા: ગુસ્સે ભરાયેલા ટોળા દ્વારા કરવામાં આવેલી હિંસામાં ઓછામાં ઓછા ૨૪ લોકો માર્યા ગયા હતા. આમાંના કેટલાક કિસ્સાઓ સ્વાત અને સરગોધા જેવા વિસ્તારોમાં સામે આવેલા ઇશનિંદા (blasphemy) ના આરોપો સાથે સંબંધિત હતા.
• બળજબરીથી ગુમ થવું (Enforced Disappearances): રિપોર્ટ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૪માં ઓછામાં ઓછા ૩૭૯ નવા લોકો બળજબરીથી ગુમ થયા હતા. HRCP ના પ્રમુખ અસદ ઇકબાલ બટ્ટે આ અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
• નકલી પોલીસ એન્કાઉન્ટર: રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ફક્ત સિંધ અને પંજાબ પ્રાંતમાં જ ૪,૮૬૪ જેટલા કથિત 'નકલી પોલીસ એન્કાઉન્ટર' થયા હતા.
• ઇશનિંદાના આરોપો અને જેલ: ૧૨૦૦ થી વધુ લોકોને નિંદાના આરોપમાં જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા. રિપોર્ટ મુજબ, આમાંના ઘણા લોકોને જમણેરી સંગઠનો દ્વારા જાણી જોઈને ફસાવવામાં આવ્યા હતા.
• અહમદિયા સમુદાય પર હુમલા: અહમદિયા સમુદાયે અહેવાલ આપ્યો છે કે ધાર્મિક ભેદભાવને કારણે તેમના ઓછામાં ઓછા છ સભ્યોની હત્યા કરવામાં આવી હતી અને તેમની ૨૦૦ થી વધુ કબરો અને પૂજા સ્થાનોને નુકસાન થયું હતું.

અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને વિરોધ પર કડક નિયંત્રણ:

રિપોર્ટમાં પાકિસ્તાનમાં અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને વિરોધ કરવાના અધિકાર પરના કડક નિયંત્રણો અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે:

• સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X (અગાઉ ટ્વિટર) પર વારંવાર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો.
• સરકાર સંબંધિત સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પર રિપોર્ટિંગ કરી રહેલા પત્રકારોની ધરપકડ કરવામાં આવી.
• જાહેર કાર્યક્રમો અને મેળાવડાને રોકવા માટે સરકારે વારંવાર કલમ ૧૪૪ લાગુ કરી.
• પશ્તુન તહફુઝ ચળવળ (Pashtun Tahafuz Movement - PTM) જેવી શાંતિપૂર્ણ ચળવળો પર પણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
• વિરોધીઓ પર ઘણી વખત અતિશય બળપ્રયોગ (excessive force) કરવામાં આવ્યો હતો.
• રિપોર્ટ અનુસાર, આ બધું દર્શાવે છે કે પાકિસ્તાન સરકાર ટીકા કે વિરોધ સાંભળવા માંગતી નથી.

અન્ય ગંભીર માનવ અધિકાર મુદ્દાઓ:

HRCP રિપોર્ટમાં અન્ય ઘણા ગંભીર માનવ અધિકાર મુદ્દાઓ પણ ઉઠાવવામાં આવ્યા છે:

• ખાણકામ કરનારાઓ, સ્વચ્છતા કામદારો અને પોલિયો કામદારો જેવા ચોક્કસ ક્ષેત્રોના કામદારો તેમના કામ કરતી વખતે મોટા જોખમોનો સામનો કરી રહ્યા હતા, અને ૨૦૨૪ સુધીમાં ઓછામાં ઓછા ૧૭૨ લોકો કામ સંબંધિત ઘટનાઓમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા.
• મહિલાઓ અને બાળકો સામે હિંસા યથાવત રહી. રિપોર્ટ મુજબ, ઓછામાં ઓછા ૪૦૫ ઓનર કિલિંગ, ૧,૬૪૧ ઘરેલુ હત્યા, ૪,૧૭૫ બળાત્કાર અને બાળકો સામે હિંસાના ૧,૬૩૦ કેસ નોંધાયા હતા.
• આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયની ચિંતાઓ છતાં પાકિસ્તાન સરકારે અફઘાન નાગરિકોને તેમના દેશમાં પાછા મોકલવાનું ચાલુ રાખ્યું, જ્યારે આ પગલું આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો અને આદરના ધોરણોની વિરુદ્ધ માનવામાં આવ્યું.
• બંધારણના ૨૬મા સુધારા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરાઈ, જેના કારણે ન્યાયતંત્રના કામકાજમાં સરકારી દખલગીરી વધી ગઈ છે.
• પાકિસ્તાની અદાલતો પર કામનો બોજ વધુ પડતો છે, દેશભરમાં હજુ પણ લગભગ ૨૪ લાખ (૨.૪ મિલિયન) કેસ પેન્ડિંગ છે.

માનવ અધિકાર સંગઠન HRCP ના સહ-અધ્યક્ષ મુનિઝા જહાંગીરે ટિપ્પણી કરી હતી કે સરકારી અધિકારીઓને જનતાની કાયદેસર ટીકાથી સુરક્ષિત ન રાખવા જોઈએ.

HRCP ના જનરલ સેક્રેટરી હેરિસ ખાલિક અને ઇસ્લામાબાદના ઉપપ્રમુખ નસરીન અઝહરે પણ રિપોર્ટના તારણોને સમર્થન આપતા ગંભીર મુદ્દાઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ હિના જિલાનીએ પણ જણાવ્યું કે બળજબરીથી ગાયબ થવું કોઈ પણ સંજોગોમાં યોગ્ય નથી અને તમામ પ્રકારની હિંસાનો સામનો કાયદા મુજબ થવો જોઈએ.

પાકિસ્તાનના પોતાના માનવાધિકાર આયોગનો આ રિપોર્ટ દેશની અંદરની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિનું ચિંતાજનક ચિત્ર રજૂ કરે છે અને પાકિસ્તાન સરકારના માનવ અધિકારોના મુદ્દે અન્ય દેશો પર આક્ષેપ કરવાના વલણ પર ગંભીર પ્રશ્નાર્થ ઉભા કરે છે.

આ પણ વાંચો

'દરેક વ્યક્તિ મશીન બની જશે, લોકો દુઃખમાં જીવશે', બાબા વેંગાની મનુષ્યને લઈને ડરામણી ભવિષ્યવાણી

પહેલગામ હુમલા પછીથી પાકિસ્તાન આર્મી ચીફ અસીમ મુનીર ગાયબ, દેશ છોડીને ભાગી ગયાની ચર્ચા વચ્ચે....