નોટબંધી પછીનો મોટો ખુલાસો: RBI એ ૨૦૦૦ ની નોટોના પરત ફરવાના આંકડા જાહેર કર્યા!

ચલણમાંથી ૯૮.૨૬% નોટો પરત આવી, RBI એ જમા કરાવવા અને બદલી કરાવવા ફરી અપીલ કરી; પોસ્ટ ઓફિસ દ્વારા પણ બદલી શકશે.

₹2000 note circulation 2025: ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટો ચલણમાંથી પાછી ખેંચી લેવાના નિર્ણયને બે વર્ષ પૂર્ણ થયા હોવા છતાં, હજુ પણ હજારો કરોડ રૂપિયાની આ નોટો લોકો પાસે રહી ગઈ છે. RBI દ્વારા જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર આંકડા મુજબ, ₹ ૬,૧૮૧ કરોડ રૂપિયાની ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટો હજુ પણ લોકો પાસે છે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ ૧૯ મે, ૨૦૨૩ ના રોજ ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટો ચલણમાંથી પાછી ખેંચવાની જાહેરાત કરી હતી. આ નિર્ણયને બે વર્ષ વીતી ગયા હોવા છતાં, આંકડા મુજબ, ₹ ૬,૧૮૧ કરોડ રૂપિયાની ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટો હજુ પણ લોકો પાસે છે. RBI દ્વારા સોમવારે (૨ જૂન, ૨૦૨૫) જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર આંકડા અનુસાર આ માહિતી સામે આવી છે. જોકે, રિઝર્વ બેંકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટો કાયદેસર (લીગલ ટેન્ડર) રહેશે.

RBI ના નિવેદન મુજબ, ૧૯ મે, ૨૦૨૩ ના રોજ કામકાજના અંતે ચલણમાં રહેલી ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટોનું કુલ મૂલ્ય ₹ ૩.૫૬ લાખ કરોડ હતું. આ મૂલ્ય ૩૧ મે, ૨૦૨૫ ના રોજ કામકાજના અંતે ઘટીને ₹ ૬,૧૮૧ કરોડ થઈ ગયું છે. આમ, ૧૯ મે, ૨૦૨૩ ના રોજ ચલણમાં રહેલી ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટોમાંથી ૯૮.૨૬ ટકા પરત આવી ગઈ છે.

રિઝર્વ બેંકે સમયાંતરે લોકોને અપીલ કરી છે કે જો કોઈની પાસે ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટો હોય, તો તેઓ તેને RBI માં જમા કરાવે અથવા બદલી કરાવે. ૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૩ સુધી તમામ બેંક શાખાઓમાં ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટો જમા કરાવવા અને/અથવા બદલી આપવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ હતી. જોકે, આ સુવિધા હજુ પણ રિઝર્વ બેંકની ૧૯ ઇશ્યૂ ઓફિસો અથવા પ્રાદેશિક કચેરીઓમાં ઉપલબ્ધ છે.

૯ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૩ થી, RBI ઇશ્યુ ઓફિસો વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ પાસેથી ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટો તેમના બેંક ખાતામાં જમા કરાવવા માટે સ્વીકારી રહી છે. ઉપરાંત, લોકો દેશના કોઈપણ પોસ્ટ ઓફિસમાંથી ભારતીય પોસ્ટ દ્વારા ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટો કોઈપણ RBI ઇશ્યુ ઓફિસમાં મોકલી શકે છે જેથી તેઓ તેમના બેંક ખાતામાં જમા કરાવી શકે.

નોંધનીય છે કે, ૮ નવેમ્બર, ૨૦૧૬ ના રોજ નોટબંધી પછી ભારતીય રિઝર્વ બેંકે ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટ જારી કરી હતી. જ્યારે આ નોટ લોન્ચ કરવામાં આવી હતી, ત્યારે એક નોટ છાપવાનો ખર્ચ ₹ ૩.૫૪ હતો.