શું AI નોકરીઓ છીનવી લેશે? PM મોદીએ શક્યતાઓથી લઈને પડકારો સુધીના પ્રશ્નોના આપ્યા જવાબ

PM મોદી AI સમિટ 2026: પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ને કારણે નોકરીઓ ગુમાવવા અંગેની ચિંતાઓ, તેના ઉપયોગો અને ભાવિ સંભાવનાઓ વિશે વિગતવાર ચર્ચા કરી.

PM Modi AI Summit

Source : ANI

Show Quick Read

Key points generated by AI, verified by newsroom

• AI રોજગાર નહીં, પરંતુ તક છે, તેથી કૌશલ્ય વર્ધન પર ભાર.
• AI માનવતાની સેવા માટે છે, તેનું સ્થાન લેવા માટે નહીં.
• AI આરોગ્ય, શિક્ષણ, કૃષિમાં મદદ કરશે, ભેદભાવ ટાળીશું.
• AI નો દુરુપયોગ રોકવા વૈશ્વિક કરાર જરૂરી, IT ક્ષેત્ર વિકસશે.

'ભારત AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ 2026' નો પ્રારંભ થઈ ચૂક્યો છે. આ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ AI ને કારણે રોજગાર પર પડનારી અસરો અને આશંકાઓ વિશે વિસ્તૃત વાત કરી હતી. સમાચાર એજન્સી ANI સાથેની મુલાકાતમાં PM એ જણાવ્યું કે, કોઈપણ ભયનો શ્રેષ્ઠ ઈલાજ "તૈયારી" છે. તેમણે ઉમેર્યું કે AI એ ભવિષ્યની સમસ્યા નથી પરંતુ વર્તમાનની અનિવાર્યતા છે, અને તેથી જ સરકાર લોકોને 'સ્કિલિંગ' (કૌશલ્ય વર્ધન) અને 'રી-સ્કિલિંગ' (પુનઃ કૌશલ્ય તાલીમ) ક્ષેત્રે સજ્જ કરી રહી છે.

AI સમિટનો હેતુ શું છે?

PM મોદીએ જણાવ્યું હતું કે, "AI આજે માનવ સભ્યતાના એક નિર્ણાયક વળાંક પર ઊભું છે. તે માનવીય ક્ષમતાઓને અભૂતપૂર્વ રીતે વિસ્તૃત કરી શકે છે, પરંતુ તેના માટે યોગ્ય માર્ગદર્શન અનિવાર્ય છે; અન્યથા તે પડકારો પણ ઊભા કરી શકે છે." તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે, "અમે આ સમિટને એવી અસરો પર કેન્દ્રિત કરી છે જે માત્ર નવીનતા (Innovation) જ નહીં, પરંતુ સચોટ પરિણામો પણ સુનિશ્ચિત કરે. ટેકનોલોજીનો અંતિમ ધ્યેય 'સૌનું સુખ અને સૌનું કલ્યાણ' હોવો જોઈએ."

પ્રધાનમંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે, "ટેકનોલોજી માનવતાની સેવા માટે છે, તેનું સ્થાન લેવા માટે નહીં. આ સમિટ 'લોકો, ગ્રહ અને પ્રગતિ' (People, Planet, and Progress) ના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે. AI સિસ્ટમ્સ વિશ્વભરના સમાજોના ડેટાનો ઉપયોગ કરે છે, તેથી અમે ઈચ્છીએ છીએ કે તેના ફાયદા માત્ર શરૂઆતના વપરાશકર્તાઓ સુધી મર્યાદિત ન રહેતા છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચે. ભારત એક એવું પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડી રહ્યું છે જે વંચિતોના અવાજ અને વિકાસની પ્રાથમિકતાઓને સશક્ત બનાવે. અમારો દ્રષ્ટિકોણ સ્પષ્ટ છે: AI માનવ-કેન્દ્રિત રહીને વૈશ્વિક વિકાસને ગતિ આપે."

યુવાનોમાં નોકરી ગુમાવવાનો ડર: સરકારની વ્યૂહરચના

રોજગાર અંગેની ચિંતાઓ પર પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું, "હું યુવાનોના મનમાં રહેલી આશંકાઓને સમજી શકું છું. પરંતુ ભયનો શ્રેષ્ઠ ઉપાય 'સજ્જતા' છે. અમે AI-આધારિત ભવિષ્ય માટે યુવાનોને નવી કુશળતા શીખવવામાં રોકાણ કરી રહ્યા છીએ. અમે તેને સમસ્યા તરીકે નહીં, પણ એક તક તરીકે જોઈએ છીએ."

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે, "હું AI ને એક એવી શક્તિ તરીકે જોઉં છું જે આપણી મર્યાદાઓને વિસ્તૃત કરશે. તે ડૉક્ટરો, શિક્ષકો અને વકીલોને વધુ લોકો સુધી પહોંચવામાં અને મદદ કરવામાં સક્ષમ બનાવશે. ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે નવી ટેકનોલોજી કામને ખતમ નથી કરતી, પરંતુ તેના સ્વરૂપમાં પરિવર્તન લાવે છે અને નવી તકોનું સર્જન કરે છે. ડિજિટલ પરિવર્તનને કારણે ભારતની અર્થવ્યવસ્થામાં નવા પ્રકારની ટેકનિકલ નોકરીઓ ઉમેરાશે."

2047 ના 'વિકસિત ભારત' માં AI ની ભૂમિકા

વિકસિત ભારતના લક્ષ્ય વિશે વાત કરતા પીએમ મોદીએ કહ્યું, "2047 સુધીની યાત્રામાં AI અત્યંત મહત્વનું છે. તે વિકાસના પડકારોનો સામનો કરવામાં અને નવી આર્થિક તકો ઊભી કરવામાં મદદ કરશે. તે શહેરી અને ગ્રામીણ વચ્ચેના તફાવતને ઘટાડવાનું માધ્યમ બનશે."

તેમણે કેટલાક ઉદાહરણો આપ્યા:

 

• આરોગ્ય: ક્ષય (TB), ડાયાબિટીસ અને અન્ય રોગોના વહેલા નિદાન માટે AI-આધારિત ઉકેલોનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.

 

• શિક્ષણ: પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં AI-સંચાલિત પ્લેટફોર્મ ગ્રામીણ વિદ્યાર્થીઓને વ્યક્તિગત શિક્ષણમાં મદદ કરી રહ્યા છે.

• કૃષિ અને ડેરી: 'અમૂલ' હજારો ગામડાઓની 36 લાખ મહિલા પશુપાલકોને પશુઓના સ્વાસ્થ્ય અને દૂધ ઉત્પાદન વિશે ગુજરાતીમાં માર્ગદર્શન આપવા AI નો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. 'ભારત વિસ્તાર' પહેલ દ્વારા ખેડૂતોને પાક સલાહ અને હવામાનની સચોટ માહિતી પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે.

• વારસો: પ્રાચીન હસ્તપ્રતોના ડિજિટાઇઝેશન દ્વારા ભારતની જ્ઞાન પ્રણાલીને ઉજાગર કરવામાં આવી રહી છે.

 

 

AI અંગેની ચિંતાઓ અને નિવારણ

AI ના જોખમો વિશે વડાપ્રધાને કહ્યું, "AI માં પૂર્વગ્રહ (Bias) અને તેની મર્યાદાઓ ગંભીર વિષય છે. તે અજાણતાં લિંગ, ભાષા કે સામાજિક ભેદભાવને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે. ભારતની ભાષાકીય અને સાંસ્કૃતિક વિવિધતાને જોતા, આપણે એવા ડેટાસેટ્સ તૈયાર કરવા પર ભાર આપી રહ્યા છીએ જે પશ્ચિમી માપદંડોને બદલે ભારતીય સંદર્ભોને અનુરૂપ હોય."

દુરુપયોગ સામે સુરક્ષા અને વૈશ્વિક સમજૂતી

AI ના દુરુપયોગ અંગે તેમણે જણાવ્યું કે, "નિર્ણય લેવાની અંતિમ જવાબદારી હંમેશા માનવી પાસે જ રહેવી જોઈએ. ડીપફેક, સાયબર ગુના અને આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓમાં AI ના ઉપયોગ પર કડક પ્રતિબંધ હોવો જોઈએ. આ માટે આપણે એક વૈશ્વિક કરારની જરૂર છે, જે સુરક્ષા, પારદર્શિતા અને માનવ દેખરેખના સિદ્ધાંતો પર આધારિત હોય."

ભારતીય IT ક્ષેત્ર અને એન્જિનિયરિંગ પ્રતિભા

અંતમાં પ્રધાનમંત્રીએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે, "ભારતનું IT ક્ષેત્ર 2030 સુધીમાં $400 બિલિયન સુધી પહોંચી શકે છે. AI આ ક્ષેત્રને બદલી રહ્યું નથી, પરંતુ તેને વધુ શક્તિશાળી બનાવી રહ્યું છે. 'ભારત AI મિશન' દ્વારા અમારો ઉદ્દેશ્ય માત્ર સેવાઓ આપવાનો જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક કક્ષાના AI ઉત્પાદનો અને પ્લેટફોર્મ બનાવવાનો પણ છે."

આ પણ વાંચો

લખનૌમાં RSS પ્રમુખ મોહન ભાગવતનું નિવેદન: હિન્દુઓએ 3 બાળકો પેદા કરવા જોઈએ