ભારતમાં ગરીબીનો રેકોર્ડબ્રેક ઘટાડો: ૧૧ વર્ષમાં આટલા લોકો ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા, વિશ્વ બેંક પણ આશ્ચર્યચકિત!
અત્યંત ગરીબીનો દર ૫.૩% પર પહોંચ્યો, મફત ખોરાક યોજનાઓની મુખ્ય ભૂમિકા; અર્થતંત્ર ધીમે ધીમે પાટા પર.
Poverty decline in India 2025: ભારતમાં ગરીબી નાબૂદીના પ્રયાસોમાં એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ થઈ છે. વિશ્વ બેંકના તાજેતરના આંકડા મુજબ, ભારતમાં અત્યંત ગરીબીનો દર છેલ્લા ૧૧ વર્ષમાં નોંધપાત્ર રીતે ઘટ્યો છે. વર્ષ ૨૦૧૧-૧૨માં ૨૭.૧% હતો તે ઘટીને ૨૦૨૨-૨૩માં માત્ર ૫.૩% થયો છે. આ દર્શાવે છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન ૧૭.૧ કરોડ લોકો ગરીબી રેખામાંથી બહાર આવ્યા છે, જે વિશ્વભર માટે આશ્ચર્યજનક અને પ્રેરણાદાયક છે.
ભારતમાં ગરીબીના આંકડાઓમાં છેલ્લા દાયકામાં અભૂતપૂર્વ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. વિશ્વ બેંક દ્વારા જાહેર કરાયેલા તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં અત્યંત ગરીબીનો દર ૨૦૧૧-૧૨માં ૨૭.૧% હતો તે ઘટીને ૨૦૨૨-૨૩માં માત્ર ૫.૩% થયો છે. આ ગાળા દરમિયાન અંદાજે ૧૭.૧ કરોડ લોકો ગરીબી રેખાથી ઉપર આવી ગયા છે, જે ભારતની વિકાસ યાત્રામાં એક સીમાચિહ્નરૂપ સિદ્ધિ છે.
ગરીબી ઘટાડવામાં મુખ્ય પરિબળો:
વિશ્વ બેંકે ૨૦૨૧ના ભાવોના આધારે તેની ગરીબી રેખાને ત્રણ ડોલર પ્રતિ દિવસ કરી છે, જે અગાઉની મર્યાદા $૨.૧૫ કરતા ૧૫% વધારે છે. આ નવા ધોરણના આધારે પણ, ભારતમાં ૨૦૨૪ માં ૫૪.૪ મિલિયન લોકો દૈનિક ત્રણ ડોલરથી ઓછા ખર્ચે જીવતા હશે.
અહેવાલ મુજબ, ૨૦૧૧-૧૨ અને ૨૦૨૨-૨૩ દરમિયાન અત્યંત ગરીબીનો દર ૧૬.૨% થી ઘટીને ૨.૩% થયો છે. આ ઘટાડામાં મફત અને સબસિડીવાળા ખોરાક ટ્રાન્સફર જેવા સરકારી પગલાંએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ગરીબી ૧૮.૪% થી ઘટીને ૨.૮% અને શહેરી વિસ્તારોમાં ૧૦.૭% થી ઘટીને ૧.૧% થઈ છે. આના પરિણામે ગ્રામીણ-શહેરી ગરીબીનો તફાવત ૭.૭% થી ઘટીને ૧.૭% થયો છે, જે વાર્ષિક ૧૬% ઘટાડો દર્શાવે છે. અહેવાલમાં એ પણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે અત્યંત ગરીબ લોકોમાંથી ૫૪% ભારતના પાંચ સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા રાજ્યોમાં રહે છે.
આર્થિક સ્થિતિ અને ભવિષ્યની સંભાવના:
અર્થતંત્રના મોરચે, વિશ્વ બેંકે અહેવાલ આપ્યો છે કે ભારતનો વાસ્તવિક GDP ૨૦૨૪-૨૫ સુધીમાં મહામારી પહેલાના સ્તર કરતા લગભગ ૫% ઓછો હતો. જોકે, વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાના વ્યવસ્થિત નિરાકરણ સાથે, અર્થતંત્ર ૨૦૨૭-૨૮ સુધીમાં ધીમે ધીમે સંભવિત સ્તરે પાછું આવી શકે છે. પરંતુ, વધતા વેપાર તણાવ અને નીતિગત ફેરફારો નિકાસ માંગમાં ઘટાડો કરી શકે છે અને રોકાણમાં પુનઃપ્રાપ્તિને અવરોધી શકે છે.
અહેવાલ મુજબ, ૨૦૨૬-૨૮ દરમિયાન ચાલુ ખાતાની ખાધ GDP ના લગભગ ૧.૨% રહેશે, જે મૂડી પ્રવાહ દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવશે. વિદેશી વિનિમય અનામત પણ GDP ના ૧૬% ના સ્તરે સ્થિર રહેવાની અપેક્ષા છે. વિશ્વ બેંકે ભારતની આ સિદ્ધિની પ્રશંસા કરતા કહ્યું કે ભારતે છેલ્લા દાયકામાં ગરીબીમાં નાટ્યાત્મક ઘટાડો કર્યો છે. આ પ્રગતિ માત્ર ભારતના અર્થતંત્ર માટે જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે ગરીબી નાબૂદીના પ્રયાસો માટે પણ એક ઉદાહરણ છે.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
