PM, CM અથવા કોઈ પણ નેતા... 30 દિવસથી વધુ દિવસ જેલમાં રહેશે તો જશે ખુરશી, આજે બિલ રજૂ કરશે સરકાર

અત્યાર સુધી બંધારણ હેઠળ ફક્ત તે જ જનપ્રતિનિધિઓને પદ પરથી દૂર કરી શકાતા હતા જેમને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હોય

સંસદ

Source : ફોટોઃ abp live

મોદી સરકાર લોકસભામાં એક બિલ રજૂ કરશે જેથી જો પીએમ, કેન્દ્રીય મંત્રી, મુખ્યમંત્રી અથવા મંત્રી ગંભીર ગુનાહિત આરોપોમાં ધરપકડ કરવામાં આવે અથવા અટકાયતમાં લેવામાં આવે તો તેમને હટાવી શકાય. સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ અનુસાર, અધિકારીઓએ આ માહિતી આપી છે.

News Alert! Bill to be introduced in LS for removal of PM or Union Minister or MoS arrested or detained on serious criminal charges, say officials. pic.twitter.com/FWm8rJlaXM

— Press Trust of India (@PTI_News) August 19, 2025

અત્યાર સુધી બંધારણ હેઠળ ફક્ત તે જ જનપ્રતિનિધિઓને પદ પરથી દૂર કરી શકાતા હતા જેમને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હોય. પરંતુ નવા પ્રસ્તાવિત બિલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જો પ્રધાનમંત્રી, કેન્દ્રીય મંત્રી, મુખ્યમંત્રી અથવા રાજ્ય અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના મંત્રીની ધરપકડ કરવામાં આવે અને સતત 30 દિવસ સુધી અટકાયતમાં રાખવામાં આવે તો તેમણે 31મા દિવસે રાજીનામું આપવું પડશે અથવા તેમને આપમેળે પદ પરથી દૂર થયેલા માનવામાં આવશે.

અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે ગૃહમંત્રી અમિત શાહ બુધવારે (20 ઓગસ્ટ) લોકસભામાં ત્રણ ડ્રાફ્ટ બિલ રજૂ કરશે. આ બિલ છે - બંધારણ (130મો સુધારો) બિલ, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોનું શાસન (સુધારો) બિલ અને જમ્મુ અને કાશ્મીર પુનર્ગઠન (સુધારો) બિલ. શાહ આ ત્રણેય બિલોને લોકસભા અને રાજ્યસભાની સંયુક્ત સમિતિને મોકલવાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂકશે, જેમાં આગામી સંસદીય સત્રના છેલ્લા અઠવાડિયાના પહેલા દિવસે રિપોર્ટ રજૂ કરવાની જોગવાઈ હશે.

ભડકી કોંગ્રેસ

મધ્યરાત્રે આ સમાચાર આવતાની સાથે જ સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ. કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અને સુપ્રીમ કોર્ટના જાણીતા વકીલ અભિષેક મનુ સિંઘવીએ તીવ્ર પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે X પર લખ્યું હતું કે, "કેટલું દુષ્ચક્ર છે! ધરપકડ માટે કોઈ માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરવામાં આવ્યું નહીં! વિપક્ષી નેતાઓની ધરપકડ આડેધડ અને અસંગત રીતે કરવામાં આવી રહી છે. નવા પ્રસ્તાવિત કાયદા હેઠળ વર્તમાન મુખ્યમંત્રી વગેરેને ધરપકડ પછી તરત જ હટાવવામાં આવશે."

તેમણે વધુમાં કહ્યું હતું કે, "વિપક્ષને અસ્થિર કરવાનો સૌથી સહેલો રસ્તો એ છે કે પક્ષપાતી કેન્દ્રીય એજન્સીઓને વિપક્ષી મુખ્યમંત્રીઓની ધરપકડ કરવા માટે છોડી દેવી અને ચૂંટણી ક્ષેત્રમાં તેમને હરાવવામાં નિષ્ફળ રહેવા પર તેમને મનસ્વી ધરપકડ દ્વારા દૂર કરવા!! અને શાસક પક્ષના કોઈપણ વર્તમાન મુખ્યમંત્રીને ક્યારેય સ્પર્શ કરવામાં આવ્યો નથી.

હાલમાં કોઈ પણ કાયદામાં એવી કોઈ જોગવાઈ નથી કે ધરપકડ અથવા ન્યાયિક કસ્ટડીના કિસ્સામાં નેતાઓને તેમના પદ પરથી દૂર કરી શકાય. આ ખામીઓને દૂર કરવાના ઉદ્દેશ્યથી સરકારે ત્રણ બિલ તૈયાર કર્યા છે જે ગંભીર ફોજદારી કેસોમાં આરોપી નેતાઓ પર કડક કાર્યવાહી કરશે.

કેન્દ્ર સરકાર બુધવારે જે બિલ રજૂ કરશે તેમાં કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સરકાર (સુધારો) બિલ 2025, બંધારણ (130મો સુધારો) બિલ 2025 અને જમ્મુ અને કાશ્મીર પુનર્ગઠન (સુધારો) બિલ 2025નો સમાવેશ થાય છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ આ ત્રણ બિલોને સંસદની સંયુક્ત સમિતિને મોકલવા માટે લોકસભામાં એક પ્રસ્તાવ પણ રજૂ કરશે.

કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સુધારો બિલ શું છે?

કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ (સુધારો) બિલ, 2025ના ઉદ્દેશ્યો અને કારણોના નિવેદન અનુસાર, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ અધિનિયમ, 1963 (1963ના 20)માં આવી કોઈ જોગવાઈ નથી, જેના હેઠળ ગંભીર ફોજદારી આરોપોમાં ધરપકડ અને અટકાયતની સ્થિતિમાં મુખ્યમંત્રી અથવા મંત્રીને દૂર કરી શકાય છે. તેથી આ કાયદાની કલમ 45માં સુધારો કરીને આવી પરિસ્થિતિ માટે કાનૂની જોગવાઈ કરવી જરૂરી છે. આ બિલ ઉપરોક્ત ઉદ્દેશ્યોને પ્રાપ્ત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.

બંધારણનો 130મો સુધારો

બંધારણ (130મો સુધારો) બિલ, 2025ના ઉદ્દેશ્યો જણાવે છે કે બંધારણમાં એવી કોઈ જોગવાઈ નથી કે ગંભીર ગુનાહિત આરોપોમાં ધરપકડ અને અટકાયતની સ્થિતિમાં મંત્રીને દૂર કરી શકાય. તેથી, વડા પ્રધાન અથવા કેન્દ્રીય મંત્રી અને રાજ્યો અને દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી અથવા મંત્રીને દૂર કરવા માટે બંધારણની કલમ 75, 164 અને 239AA માં સુધારો કરવાની જરૂર છે.

નવી જોગવાઈઓ હેઠળ જો વડાપ્રધાન, રાજ્યોના મુખ્યમંત્રી અથવા મંત્રી સહિત કોઈપણ મંત્રીને પાંચ વર્ષ કે તેથી વધુ સજાપાત્ર ગુના માટે સતત 30 દિવસ સુધી અટકાયતમાં રાખવામાં આવે છે, તો તેને પદ પરથી દૂર કરી શકાય છે.

જમ્મુ અને કાશ્મીર પુનર્ગઠન અધિનિયમમાં કલમ ઉમેરવામાં આવશે

જમ્મુ અને કાશ્મીર પુનર્ગઠન (સુધારા) બિલ, 2025ના ઉદ્દેશ્યો જણાવે છે કે જમ્મુ અને કાશ્મીર પુનર્ગઠન અધિનિયમ, 2019 (2019 ના 34) માં એવી કોઈ જોગવાઈ નથી કે જેના હેઠળ ગંભીર ગુનાહિત આરોપોમાં ધરપકડ અને અટકાયતની સ્થિતિમાં મુખ્યમંત્રી અથવા મંત્રીને દૂર કરી શકાય. તેથી તેની કલમ 54માં સુધારો કરવામાં આવશે અને એક નવી કલમ (4A) ઉમેરવામાં આવશે.

31મા દિવસે આપમેળે પદ પરથી દૂર કરવામાં આવશે

આ કલમ મુજબ, જો કોઈ મંત્રી તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન સતત 30 દિવસ સુધી કસ્ટડીમાં રહે છે તો તેને 31મા દિવસે મુખ્યમંત્રીની સલાહ પર ઉપરાજ્યપાલ દ્વારા દૂર કરવામાં આવશે. તે જ ક્રમમાં જો મુખ્યમંત્રી દ્વારા સંજ્ઞાન લેવામાં નહીં આવે તો મંત્રી બીજા દિવસે આપમેળે પદ પરથી હટી જશે.

કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્ય સરકારો માટે પણ આવી જ પદ્ધતિનો પ્રસ્તાવ છે જ્યાં અટકાયત કરાયેલા મંત્રી અથવા વડાપ્રધાનને સતત 30 દિવસની અટકાયતના 31મા દિવસે દૂર કરવામાં આવશે.