Waqf Amendment Bill: આજે સંસદમાં રજૂ કરાશે વકફ બિલ, જાણો લોકસભા-રાજ્યસભાની નંબર ગેમ

સંસદીય સલાહકાર સમિતિની બેઠક દરમિયાન સરકારે વિપક્ષી પક્ષોને આ માહિતી આપી છે. આ અંગે ચર્ચા કરવા માટે ઓછામાં ઓછા 8 કલાકનો સમય ફાળવવામાં આવ્યો છે.

સંસદ

Source : એબીપી અસ્મિતા

Waqf Amendment Bill: કેન્દ્ર સરકાર બુધવારે (2 એપ્રિલ, 2025) લોકસભામાં વકફ સુધારા બિલ લાવશે. સંસદીય સલાહકાર સમિતિની બેઠક દરમિયાન સરકારે વિપક્ષી પક્ષોને આ માહિતી આપી છે. આ અંગે ચર્ચા કરવા માટે ઓછામાં ઓછા 8 કલાકનો સમય ફાળવવામાં આવ્યો છે.

સરકારનો ઈરાદો સ્પષ્ટ છે કે આ બિલ લોકસભામાં લાવવામાં આવે અને શક્ય તેટલી વહેલી તકે પસાર થાય. સરકારને આશા છે કે NDAમાં તેના બધા સાથી પક્ષો આ બિલ પર તેનું સમર્થન કરશે, તેથી જ્યારે આ બિલ લોકસભામાં પસાર થશે, ત્યારે સરકાર માટે આ રસ્તો કેટલો સરળ હશે. આ સમજવા માટે પહેલા અમે તમને જણાવીએ કે લોકસભામાં NDA ની હાલની સ્થિતિ શું છે અને ભાજપ શા માટે આશા રાખી રહ્યું છે કે આ બિલ સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા પસાર થઈ શકે છે.

લોકસભાની નંબર ગેમ

લોકસભામાં કુલ 543 સાંસદો છે અને બહુમતી માટે 272 સાંસદોનું સમર્થન જરૂરી છે. એનડીએ પાસે હાલમાં 293 સાંસદો છે, જેમાંથી ભાજપના 240 સાંસદો છે. આ સાથે JDUના 12 સાંસદો, TDPના 16 સાંસદો, LJP (રામ વિલાસ)ના 5 સાંસદો, શિવસેના (શિંદે જૂથ)ના 7 સાંસદો અને જીતન રામ માંઝીની પાર્ટી HAM સહિત અન્ય નાના સાથી પક્ષોના સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે. હાલમાં સરકાર પાસે બિલ પસાર કરવા માટે જરૂરી 272 સાંસદો કરતાં 21 વધુ સાંસદો છે. એનડીએના તમામ પક્ષોએ વ્હીપ જાહેર કરીને તેમના સાંસદોને લોકસભામાં હાજર રહેવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.

રાજ્યસભામાં ભાજપને કેટલા મતોની જરૂર છે?

રાજ્યસભામાં હાલમાં 234 સભ્યો છે, કારણ કે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાંથી 4 બેઠકો ખાલી છે. આ સંદર્ભમાં બહુમતી માટે 118 સાંસદોની જરૂર છે. હાલમાં ભાજપ પાસે પોતાના 96 સાંસદો છે અને NDAમાં સાથી પક્ષોની સંખ્યા ઉમેર્યા પછી પણ આ આંકડો ફક્ત 113 સુધી પહોંચે છે. આ 113માં JDUના 4, TDPના 2 અને અન્ય નાના પક્ષોના સાંસદોનો સમાવેશ થાય છે, આ ઉપરાંત 6 નામાંકિત સભ્યો પણ છે, જે સામાન્ય રીતે સરકારની તરફેણમાં મતદાન કરે છે. આવી સ્થિતિમાં NDAનો આંકડો 118 ના બહુમતી આંકડાને પાર કરે છે.

જોકે, એ પણ એક હકીકત છે કે જો ભાજપ સરકાર રાજ્યસભામાં કોઈ બિલ લાવી હોય તો ભલે તેની પાસે બહુમતીનો આંકડો હોય કે ન હોય છતાં પણ રાજ્યસભામાં કોઈ બિલ અટક્યું નથી અને સરકાર બધા બિલ પસાર કરવામાં સફળ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં ભાજપ સરકાર આશા રાખી રહી છે કે સરકાર વક્ફ સુધારા બિલને સંસદના બંને ગૃહોમાં પૂર્ણ બહુમતીથી પસાર કરાવશે.

કયા પક્ષો વિરોધ કરી રહ્યા છે?

જોકે કોંગ્રેસ, સપા, ટીએમસી અને અસદુદ્દીન ઓવૈસીની પાર્ટી એઆઈએમઆઈએમ સહિત ઘણા વિપક્ષી પક્ષો આ બિલનો વિરોધ કરવાની વાત કરી રહ્યા છે, પરંતુ હાલમાં તેમની કુલ સંખ્યા 250 કરતા ઓછી છે. પ્રશ્ન એ પણ છે કે જો બિલ પર મતદાન જરૂરી છે તો શું બધા વિપક્ષી સાંસદો ખુલ્લેઆમ બિલનો વિરોધ કરશે, એટલે કે શું વિપક્ષ એક રહેશે?

લોકસભામાંથી પસાર થયા બાદ આ બિલ ગુરુવારે (૩ એપ્રિલ ૨૦૨૫) રાજ્યસભામાં રજૂ કરવામાં આવશે. રાજ્યસભામાં ચર્ચા માટે 8 કલાકનો સમય પણ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, રાજ્યસભામાં સરકારની સ્થિતિ લોકસભા જેટલી મજબૂત જણાતી નથી.

કેન્દ્રએ કયા મુદ્દાઓ પર પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું?

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ બિલમાં વકફ અંગેના તમામ પ્રકારના શંકાઓનું સ્પષ્ટીકરણ કરવામાં આવ્યું છે. આ જોગવાઈના આધારે બધા વિપક્ષી પક્ષો અને મુસ્લિમ સંગઠનો સરકારને ઘેરી રહ્યા છે. વિપક્ષી પક્ષનો આરોપ છે કે સરકારનો ઈરાદો બધા સમયની દરગાહો અને મસ્જિદોની જમીનો પર કબજો કરવાનો છે. જોકે, સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લાવવામાં આવેલા બિલમાં સ્પષ્ટપણે જણાવાયું છે કે 2025ના કાયદા પહેલા જે મિલકતો વકફ હેઠળ છે તે ભવિષ્યમાં પણ વકફની મિલકતો રહેશે, જો તેના પર કોઈ પ્રકારનો વિવાદ ન હોય.

રાજ્ય સરકારના અધિકારીને વકફ બોર્ડમાં ઉમેરવામાં આવશે

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ બિલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જે કોઈ પણ વક્ફને જમીન દાનમાં આપી રહ્યું છે તેણે સાબિત કરવું પડશે કે તે ઓછામાં ઓછા 5 વર્ષથી ઇસ્લામનું પાલન કરી રહ્યો છે. આ જોગવાઈનો હેતુ ધર્મ પરિવર્તન કરીને જમીન હડપ કરવાના કિસ્સાઓને રોકવાનો છે.

આ સાથે બહાર આવી રહેલી માહિતી અનુસાર, બિલમાં વક્ફ કાઉન્સિલ/બોર્ડમાં બિન-મુસ્લિમ સભ્યોની સંખ્યામાં એક રીતે વધારો થયો છે કારણ કે હોદ્દેદારીથી સભ્યો (મુસ્લિમ અથવા બિન-મુસ્લિમ) ને બિન-મુસ્લિમ સભ્યોની ગણતરીમાંથી બાકાત રાખવામાં આવશે. હવે સમિતિમાં બે સભ્યો હિન્દુ ધર્મ કે ઇસ્લામ સિવાયના કોઈપણ ધર્મના હોઈ શકે છે અને રાજ્ય સરકારના એક અધિકારીને ઉમેરવામાં આવશે.

અગાઉ તપાસનો અધિકાર કલેક્ટરને આપવામાં આવ્યો હતો

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લાવવામાં આવેલા જૂના સુધારા બિલમાં કલેક્ટરને તપાસ કરવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ નવા બિલ વિશે બહાર આવી રહેલી માહિતી અનુસાર, હવે રાજ્ય સરકાર દ્વારા નિયુક્ત એક વરિષ્ઠ અધિકારી (કલેક્ટરથી વરિષ્ઠ) વકફ મિલકતની દેખરેખ રાખશે. હવે વક્ફ ટ્રિબ્યુનલમાં 2 ને બદલે 3 સભ્યો હશે અને ત્રીજો સભ્ય ઇસ્લામિક વિદ્વાન હશે. પ્રથમ સુધારા બિલમાં ટ્રિબ્યુનલમાં બે સભ્યોની જોગવાઈ હતી.

આ ઉપરાંત એવી ઘણી જોગવાઈઓ છે જે અગાઉના બિલમાં રાખવામાં આવી હતી તેમાં સંસદની સંયુક્ત સમિતિના અહેવાલના આધારે ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં સરકાર આશા રાખી રહી છે કે સંસદની સંયુક્ત સમિતિના અહેવાલના આધારે લેવામાં આવેલા આ નવા બિલમાં કરવામાં આવેલા સુધારાઓ સાથી પક્ષો સહિત તમામ વિપક્ષી પક્ષો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નોના જવાબ આપશે. આ આધારે સરકારને પણ આશા છે કે આ બિલ સંસદના બંને ગૃહોમાંથી સરળતાથી પસાર થઈ જશે.