સ્ત્રીઓમાં હાર્ટ એટેકના લક્ષણો પુરુષો કરતાં કેમ અલગ હોય છે? જાણો તફાવત અને જોખમો

ભારતીય મહિલાઓમાં હૃદય રોગનો વ્યાપ 300% વધ્યો: હળવા લક્ષણોને કારણે સારવારમાં વિલંબ જીવલેણ બની શકે છે.

સ્ત્રીઓમાં હાર્ટ એટેકના લક્ષણો પુરુષો કરતાં કેમ અલગ હોય છે?

Source : freepik

Heart attack symptoms women vs men: ભારતીય મહિલાઓમાં હૃદય રોગનું પ્રમાણ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યું છે. 'જર્નલ ઓફ અમેરિકન કોલેજ ઓફ કાર્ડિયોલોજી' માં પ્રકાશિત થયેલા એક સંશોધન મુજબ, 3 થી 13 ટકા ભારતીય મહિલાઓ કોરોનરી ધમની રોગથી પીડાઈ રહી છે, અને છેલ્લા બે દાયકામાં આ આંકડો 300 ટકા વધ્યો છે. નિષ્ણાતો જણાવે છે કે સ્ત્રીઓમાં હાર્ટ એટેકના લક્ષણો પુરુષો કરતાં અલગ અને ઘણા હળવા હોવાથી તેને ઓળખવામાં મુશ્કેલી પડે છે, જેના કારણે સારવારમાં વિલંબ થાય છે અને તેના પરિણામો ખતરનાક બની શકે છે.

વધતી ઉંમર અને હાર્ટ એટેક

સંશોધન મુજબ, ભારતીય મહિલાઓમાં હાર્ટ એટેકની સરેરાશ ઉંમર લગભગ 59 વર્ષની આસપાસ છે, જે વિકાસશીલ દેશો કરતાં ઘણી ઓછી છે. વધુમાં, વર્ષ 2000 માં હૃદયની નિષ્ફળતા (હાર્ટ ફેલ્યોર) ના કેસ 1.1% હતા, જે 2015 સુધીમાં વધીને 3.6% થયા છે. આ આંકડાઓ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ભારતીય મહિલાઓએ પોતાના હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે વધુ જાગૃત રહેવાની, સમયસર તપાસ કરાવવાની અને લિંગ-વિશિષ્ટ અભિગમ અપનાવવાની જરૂર છે.

લક્ષણોમાં તફાવત અને અવગણનાના કારણો

પુરુષોમાં સામાન્ય રીતે છાતીમાં તીવ્ર દુખાવો હાર્ટ એટેકનું મુખ્ય લક્ષણ હોય છે, જ્યારે સ્ત્રીઓમાં લક્ષણો ખૂબ જ હળવા અને અલગ હોય છે. સ્ત્રીઓ કમર, જડબા અને પેટમાં વધુ દુખાવો અનુભવી શકે છે. આ ઉપરાંત, તેમને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, અસામાન્ય થાક, ઉબકા અને ચક્કર જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. આ લક્ષણોને ઘણીવાર એસિડિટી, નબળાઈ અથવા ચિંતા તરીકે ખોટી રીતે ઓળખવામાં આવે છે.

ભારતમાં, સ્ત્રીઓ ઘણીવાર તેમના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે ગંભીર નથી હોતી. તેઓ શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, થાક અને અપચો જેવા લક્ષણોને રોજિંદા તણાવ અથવા ઘરગથ્થુ જવાબદારીઓના દબાણ તરીકે ગણીને અવગણે છે, જેના કારણે રોગ મોડો શોધી કાઢવામાં આવે છે અને સારવારમાં વિલંબ થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, 40 વર્ષથી વધુ ઉંમરની સ્ત્રી સતત થાક અને છાતી અથવા પેટના ઉપરના ભાગમાં બળતરા અનુભવી શકે છે, જેને ઘણીવાર એસિડિટી માની લેવાય છે. તેવી જ રીતે, જડબામાં દુખાવો અથવા ચક્કરને થાક ગણીને અવગણવામાં આવે છે. શહેરી અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં ઓછી જાગૃતિને કારણે આવી પરિસ્થિતિઓ સતત વધી રહી છે.

કયા લક્ષણોને અવગણવા ન જોઈએ?

સ્ત્રીઓમાં હૃદય રોગના કેટલાક લક્ષણો સંપૂર્ણપણે અલગ હોય છે જેને ક્યારેય અવગણવા જોઈએ નહીં:

• હોર્મોનલ ફેરફારો: અકાળ મેનોપોઝ, ગર્ભાવસ્થા સંબંધિત પરિસ્થિતિઓ (જેમ કે હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ગર્ભાવસ્થાને કારણે ડાયાબિટીસ) અને PCOS જેવી સ્થિતિઓ ભવિષ્યમાં હૃદયની સમસ્યાઓનું જોખમ વધારે છે.
• માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને તણાવ: શહેરી વિસ્તારોની જે મહિલાઓ ઓફિસ અને પરિવારની જવાબદારીઓ સાથે સંઘર્ષ કરી રહી છે, તેમને માનસિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ અને લાંબા સમય સુધી ચાલતા તણાવને કારણે પણ જોખમ વધે છે.
• અન્ય લક્ષણો: જો તમને અચાનક થાક લાગવો, રોજિંદા કામ દરમિયાન શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, છાતીમાં દુખાવો અને ઊંઘનો અભાવ જેવા લક્ષણો દેખાય, તો તેને હળવાશથી ન લો.
• પારિવારિક ઇતિહાસ: જો કોઈ મહિલાના પરિવારમાં હૃદય રોગ અથવા જીવનશૈલી સંબંધિત રોગોનો ઇતિહાસ હોય, તો તેણે પોતાના સ્વાસ્થ્યનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ.

ડિસ્ક્લેમર: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી કેટલીક માહિતી મીડિયા રિપોર્ટ્સ પર આધારિત છે. કોઈપણ સૂચન લાગુ કરતા પહેલા તમારે સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ.