‘મુસ્લિમ પુરુષો ચાર લગ્ન કરે પણ....’: મુસ્લિમ પર્સનલ લૉ પર અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટની કડક ટિપ્પણી
કોર્ટે કહ્યું કુરાન ચોક્કસ કારણોસર બહુપત્નીત્વની પરવાનગી આપે છે, પરંતુ પુરુષો તેનો દુરુપયોગ કરે છે; મુરાદાબાદ સંબંધિત એક કેસની સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટની ટિપ્પણી; યુનિફોર્મ સિવિલ કોડની હિમાયત.
Allahabad High Court Muslim marriage: અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે મુસ્લિમ પર્સનલ લૉ હેઠળ બહુપત્નીત્વ (એકથી વધુ લગ્ન) અંગે એક મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે મુસ્લિમ પુરુષોએ બીજી વાર લગ્ન ત્યારે જ કરવા જોઈએ જો તેઓ તેમની બધી પત્નીઓ સાથે સમાન વર્તન કરી શકવાની ક્ષમતા ધરાવતા હોય. કોર્ટે એમ પણ અવલોકન કર્યું કે કુરાનમાં ચોક્કસ કારણોસર બહુપત્નીત્વની પરવાનગી આપવામાં આવી છે, પરંતુ વર્તમાન સમયમાં પુરુષો પોતાના સ્વાર્થી હેતુઓ માટે તેનો દુરુપયોગ કરે છે.
જસ્ટિસ અરુણ કુમાર સિંહ દેસવાલની સિંગલ બેન્ચ સમક્ષ મુરાદાબાદ સંબંધિત એક કેસની સુનાવણી દરમિયાન આ મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરવામાં આવી હતી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, ઇસ્લામમાં, કુરાન ઇસ્લામિક યુગમાં વિધવાઓ અને અનાથોના રક્ષણ જેવા ચોક્કસ કારણોસર બહુપત્નીત્વની શરતી મંજૂરી આપે છે. પરંતુ, કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે હાલના સમયમાં પુરુષો આ પરવાનગીનો પોતાના સ્વાર્થી હેતુઓ માટે દુરુપયોગ કરી રહ્યા છે. કોર્ટે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, મુસ્લિમ પુરુષને ત્યાં સુધી બીજી વાર લગ્ન કરવાનો કોઈ અધિકાર નથી, સિવાય કે તે પોતાની બધી પત્નીઓ સાથે સમાન રીતે વર્તે તેવી ક્ષમતા ધરાવતો હોય. કોર્ટે આ અવલોકનો યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) ની હિમાયત કરતી વખતે કર્યા હતા.
શું છે સમગ્ર મામલો?
આ સમગ્ર મામલો અરજદાર ફુરકાન અને અન્ય બે વ્યક્તિઓ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી સાથે સંબંધિત છે. ૨૦૨૦ માં મુરાદાબાદના મૈનાથર પોલીસ સ્ટેશનમાં ત્રણ અરજદારો વિરુદ્ધ આઈપીસીની કલમ ૩૭૬, ૪૯૫, ૧૨૦ B, ૫૦૪ અને ૫૦૬ હેઠળ એફઆઈઆર દાખલ કરવામાં આવી હતી. એફઆઈઆરમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે અરજદાર ફુરકાને, જે પહેલાથી જ પરિણીત છે, તેણે કોઈને જાણ કર્યા વિના બીજા લગ્ન કર્યા અને આ લગ્ન દરમિયાન બળાત્કાર કર્યો. મુરાદાબાદ પોલીસે આ કેસમાં ચાર્જશીટ દાખલ કરી હતી અને કોર્ટે ત્રણેયને સમન્સ જારી કર્યા હતા. અરજદારોએ દાખલ કરાયેલ ચાર્જશીટ પર ધ્યાન ન આપવાની અને સમન્સ ઓર્ડર રદ કરવાની માંગ સાથે હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી હતી.
વકીલોની દલીલો:
અરજદાર ફુરકાનના વકીલે કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે, શરિયત અધિનિયમ ૧૯૩૭ હેઠળ મુસ્લિમ પુરુષને ચાર વખત લગ્ન કરવાની છૂટ છે, તેથી તેમની સામે આઈપીસીની કલમ ૪૯૪ હેઠળ કોઈ ગુનો બનતો નથી. તેમણે ગુજરાત હાઈકોર્ટના ૨૦૧૫ના એક ચુકાદા સહિત અન્ય અદાલતોના નિર્ણયોનો ઉલ્લેખ કરીને જણાવ્યું કે, આઈપીસીની કલમ ૪૯૪ હેઠળ ગુનો ગણવા માટે બીજા લગ્ન રદબાતલ હોવા જોઈએ, પરંતુ મુસ્લિમ કાયદા હેઠળ થયેલું બીજું લગ્ન સામાન્ય રીતે રદબાતલ હોતું નથી.
રાજ્ય સરકાર વતી આ દલીલનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો અને કહેવામાં આવ્યું હતું કે, મુસ્લિમ પુરુષના બીજા લગ્ન હંમેશા માન્ય લગ્ન રહેશે નહીં. જો પહેલું લગ્ન હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ ૧૯૫૫ મુજબ થયું હોય અને પછી ઇસ્લામ અપનાવીને મુસ્લિમ કાયદા મુજબ બીજી વાર લગ્ન કરવામાં આવે, તો આવા બીજા લગ્ન અમાન્ય રહેશે અને આઈપીસી કલમ ૪૯૪ લાગુ પડશે.
કોર્ટનો ચુકાદો અને આગામી કાર્યવાહી:
૧૮ પાનાના ચુકાદામાં, હાઈકોર્ટે જણાવ્યું કે, હાલના કેસમાં, વિરોધી નંબર ૨ ના નિવેદન પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે અરજદાર ફુરકાને તેની સાથે બીજી વાર લગ્ન કર્યા હતા. બંને મહિલાઓ મુસ્લિમ હોવાથી, આ કેસમાં બીજું લગ્ન માન્ય ગણાશે. કોર્ટે નિષ્કર્ષ આપ્યો કે, આ ખાસ કેસમાં, અરજદારો સામે આઈપીસી કલમ ૩૭૬, ૪૯૫ અને ૧૨૦B હેઠળના ગુનાઓ સાબિત થતા નથી.
કોર્ટે આ મામલે વિપક્ષ નંબર ૨ ને નોટિસ ફટકારી છે અને કેસની આગામી સુનાવણી ૨૬ મે, ૨૦૨૫ થી શરૂ થતા સપ્તાહમાં યોજાશે. જસ્ટિસ અરુણ કુમાર સિંહ દેસવાલની બેન્ચે આગામી આદેશ સુધી અરજદારો સામે કોઈપણ પ્રકારની દમનકારી કાર્યવાહી પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. આ ચુકાદો મુસ્લિમ પર્સનલ લૉ અને ભારતીય કાયદાના આંતરછેદ પર મહત્વપૂર્ણ ચર્ચાને જન્મ આપે છે.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
