શોધખોળ કરો

શું ભારતમાં હિન્દુ વધુ બાળકો પેદા કરે છે કે મુસ્લિમ? નવનીત રાણાના દાવા વચ્ચે જાણો હકીકત

NFHS ડેટા: રાજકીય આરોપો વિરુદ્ધ વાસ્તવિક આંકડા. હિન્દુ vs મુસ્લિમ: પ્રજનન દરમાં ઘટી રહેલો તફાવત.

Hindus vs Muslims population: ભારતીય રાજકારણમાં વસ્તી વધારાનો મુદ્દો અવારનવાર ચર્ચામાં રહે છે. તાજેતરમાં ભાજપ નેતા નવનીત રાણાના વિવાદાસ્પદ નિવેદન બાદ ફરી એકવાર હિન્દુ અને મુસ્લિમ વસ્તીના આંકડાઓ ચર્ચાના એરણે છે. જોકે, રાજકીય દાવાઓથી વિપરીત ભારત સરકારનો નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સર્વે (NFHS) એક અલગ જ ચિત્ર રજૂ કરે છે. ચાલો ડેટાના આધારે સમજીએ કે વાસ્તવિકતા શું છે.

ભારતમાં ચૂંટણી ટાણે અથવા રાજકીય સભાઓમાં વસ્તી અને ધર્મનો મુદ્દો અવારનવાર ઉછળતો રહે છે. તાજેતરમાં ભાજપના નેતા નવનીત રાણાએ એક સભામાં નિવેદન આપ્યું હતું કે "દેશને બચાવવા માટે હિન્દુઓએ ઓછામાં ઓછા 4 બાળકો પેદા કરવા જોઈએ." તેમણે આડકતરી રીતે લઘુમતી સમુદાય પર નિશાન સાધતા એમ પણ કહ્યું હતું કે અમુક લોકો વધુ બાળકો પેદા કરીને ભારતને પાકિસ્તાન બનાવવાનું કાવતરું ઘડી રહ્યા છે. તેમના આ નિવેદને દેશભરમાં મોટો વિવાદ સર્જ્યો છે. વિપક્ષોએ આને કોમી ઉશ્કેરણી ગણાવી છે. પરંતુ, ભાવનાત્મક મુદ્દાઓથી દૂર રહીને આપણે સરકારી આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો સત્ય કંઈક અલગ જ છે.

સરકારી ડેટા અને વાસ્તવિકતા 

રાજકીય નિવેદનબાજીને બાજુ પર મૂકીએ તો, ભારતમાં વસ્તી અને પ્રજનન દર (Fertility Rate) માપવા માટેનો સૌથી આધારભૂત સ્ત્રોત કેન્દ્ર સરકારના સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલય હેઠળ આવતો 'રાષ્ટ્રીય કુટુંબ આરોગ્ય સર્વે' (NFHS) છે. આ સંસ્થા દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડાઓ રાજકીય દાવાઓ કરતા તદ્દન અલગ કહાની કહે છે.

NFHS-6 અને ઘટતો જતો જન્મ દર 

તાજેતરમાં હાથ ધરાયેલા NFHS-6 (2023-24) ના ઉપલબ્ધ ડેટા મુજબ, ભારતનો કુલ પ્રજનન દર (Total Fertility Rate) સતત ઘટી રહ્યો છે. ભારત હવે 'રિપ્લેસમેન્ટ લેવલ' થી પણ નીચે આવી ગયું છે. સરળ ભાષામાં કહીએ તો, સરેરાશ ભારતીય મહિલા હવે 2 કરતા પણ ઓછા બાળકોને જન્મ આપી રહી છે. જોકે, NFHS-6 ના અત્યાર સુધીના રિપોર્ટમાં ધર્મ આધારિત વર્ગીકરણ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી, તેથી વર્તમાન સમયના ચોક્કસ ધાર્મિક આંકડાઓ પર સત્તાવાર દાવો કરવો મુશ્કેલ છે.

NFHS-5 મુજબ શું હતી સ્થિતિ? 

ધર્મ આધારિત પ્રજનન દરનું છેલ્લું સત્તાવાર ચિત્ર NFHS-5 (2019-21) માં સ્પષ્ટ થયું હતું. તે રિપોર્ટ અનુસાર:

મુસ્લિમ મહિલાઓનો કુલ પ્રજનન દર આશરે 2.36 હતો.

હિન્દુ મહિલાઓનો કુલ પ્રજનન દર આશરે 1.94 હતો.

આ આંકડા દર્શાવે છે કે તે સમયે મુસ્લિમ સમુદાયનો જન્મ દર હિન્દુઓ કરતા થોડો વધારે ચોક્કસ હતો, પરંતુ તે તફાવત એટલો મોટો નહોતો જેટલો રાજકીય મંચ પરથી રજૂ કરવામાં આવે છે.

શિક્ષણ અને જાગૃતિથી ઘટી રહેલો તફાવત 

વસ્તી વિષયક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સૌથી મહત્વનો મુદ્દો એ છે કે બંને સમુદાયોમાં પ્રજનન દર ઝડપથી ઘટી રહ્યો છે. શિક્ષણનું વધતું પ્રમાણ, શહેરીકરણ, મહિલા સશક્તિકરણ, આરોગ્ય સુવિધાઓ અને કુટુંબ નિયોજનના સાધનોની ઉપલબ્ધતાને કારણે હિન્દુ અને મુસ્લિમ બંનેમાં બાળકોની સંખ્યા ઘટી છે. ઘણા રાજ્યોમાં તો મુસ્લિમ સમુદાયનો પ્રજનન દર પણ હવે સ્થિરતા તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. તેથી, વસ્તી વિસ્ફોટનો ભય કોઈ એક ચોક્કસ ધર્મ સાથે જોડવો તે તથ્યોથી વેગળું છે.

ટોપ સ્ટોરી

Lalit Modi British Citizenship: લલિત મોદી બન્યા બ્રિટિશ નાગરિક, શું હવે તેમને ભારત લાવી શકાશે નહીં?
Lalit Modi British Citizenship: લલિત મોદી બન્યા બ્રિટિશ નાગરિક, શું હવે તેમને ભારત લાવી શકાશે નહીં?
‘વિશ્વ માટે શાંતિ અને સ્થિરતા જરૂરી’, ASEAN શિખર સંમેલનમાં PM મોદીના સંબોધનના મહત્વના મુદ્દા
‘વિશ્વ માટે શાંતિ અને સ્થિરતા જરૂરી’, ASEAN શિખર સંમેલનમાં PM મોદીના સંબોધનના મહત્વના મુદ્દા
Delhi News: દિલ્હીમાં મોટી દુર્ઘટના: વિવેક વિહારમાં મકાનની છત ધરાશાયી, 6 લોકો દટાયા, માસૂમનું મૃ્ત્યુ
Delhi News: દિલ્હીમાં મોટી દુર્ઘટના: વિવેક વિહારમાં મકાનની છત ધરાશાયી, 6 લોકો દટાયા, માસૂમનું મૃ્ત્યુ
વિદેશી નેતાના 'વોટ ચોર'ના સૂત્રોચ્ચારનો મામલો સુપ્રીમ કોર્ટ પહોંચ્યો, SITની રચનાની માંગ
વિદેશી નેતાના 'વોટ ચોર'ના સૂત્રોચ્ચારનો મામલો સુપ્રીમ કોર્ટ પહોંચ્યો, SITની રચનાની માંગ

વિડિઓઝ

Hun To Bolish : હું તો બોલીશ : પાવર પોલીટિક્સ
Ahmedabad News: અમદાવાદના ખાલી ચંડોળા તળાવ બહાર ભયજનક બોર્ડ! પાણી નથી છતાં લખ્યું 'ઊંડું પાણી'
Ahmedabad News: અમદાવાદમાં આઈસ્ક્રીમના નામે ફ્રોઝન ડેઝર્ટ વેચશો તો ખેર નથી! AMCનું મોટું પગલું
Parshottam Solanki: કોળી સમાજના મુખ્યમંત્રીની પબુભાની ઈચ્છા પર મંત્રી સોલંકીનું પ્રથમ નિવેદન
Jamnagar news: જામનગરમાં દારૂના અડ્ડા પર LCBનો સપાટો, મહિલા બુટલેગર સહિત 3ની ધરપકડ

ફોટો ગેલેરી

પર્સનલ કોર્નર

ટોપ આર્ટિકલ્સ
ટોપ રીલ્સ
કોળી સમાજમાંથી મુખ્યમંત્રી પદની માગ વધુ પ્રબળ બની, પબુભાની માગને મંત્રી પરસોત્તમ સોલંકીનું સમર્થન
કોળી સમાજમાંથી મુખ્યમંત્રી પદની માગ વધુ પ્રબળ બની, પબુભાની માગને મંત્રી પરસોત્તમ સોલંકીનું સમર્થન
IPL News: મહેન્દ્રસિંહ ધોનીએ IPLમાંથી લીધો સંન્યાસ, CSKનો બન્યો મેન્ટર, ફ્રેન્ચાઇઝીએ કર્યુ એલાન
IPL News: મહેન્દ્રસિંહ ધોનીએ IPLમાંથી લીધો સંન્યાસ, CSKનો બન્યો મેન્ટર, ફ્રેન્ચાઇઝીએ કર્યુ એલાન
Patan: પાટણમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાના લીરેલીરા ઉડ્યા, બે બુકાનીધારીઓ જાહેરમાં કર્યું 6 રાઉન્ડ ફાયરિંગ
Patan: પાટણમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાના લીરેલીરા ઉડ્યા, બે બુકાનીધારીઓ જાહેરમાં કર્યું 6 રાઉન્ડ ફાયરિંગ
QUAD સમિટમાં PM મોદી-ટ્રમ્પની મુલાકાત,, US પ્રેસિડેન્ટ બોલ્યા- 'વડાપ્રધાન બહુજ મજબૂત માણસ'
QUAD સમિટમાં PM મોદી-ટ્રમ્પની મુલાકાત,, US પ્રેસિડેન્ટ બોલ્યા- 'વડાપ્રધાન બહુજ મજબૂત માણસ'
Groundnut Oil: સિંગતેલના ભાવમાં ભડકો, માત્ર બે દિવસમાં ડબ્બે 20 રૂ.નો વધારો, ભાવ 3200 સુધી પહોંચ્યા
Groundnut Oil: સિંગતેલના ભાવમાં ભડકો, માત્ર બે દિવસમાં ડબ્બે 20 રૂ.નો વધારો, ભાવ 3200 સુધી પહોંચ્યા
ધોનીનું બિઝનેસ સિક્રેટ: કોઈપણ જાતની બૂમાબૂમ કર્યા વિના કઇ રીતે ઉભુ કર્યુ 1000 કરોડનું સામ્રાજ્ય ?
ધોનીનું બિઝનેસ સિક્રેટ: કોઈપણ જાતની બૂમાબૂમ કર્યા વિના કઇ રીતે ઉભુ કર્યુ 1000 કરોડનું સામ્રાજ્ય ?
Missile Attack: હોર્મુઝમાં ઓમાન નજીક LPG ટેન્કર પર મિસાઇલ હુમલો, 24 ભારતીયો હતા સવાર
Missile Attack: હોર્મુઝમાં ઓમાન નજીક LPG ટેન્કર પર મિસાઇલ હુમલો, 24 ભારતીયો હતા સવાર
Gujarat Political News: 'આનંદીબેને આંદોલનના કારણે રાજીનામું નથી આપ્યું', હાર્દિક પટેલનો મોટો દાવો
Gujarat Political News: 'આનંદીબેને આંદોલનના કારણે રાજીનામું નથી આપ્યું', હાર્દિક પટેલનો મોટો દાવો
Embed widget