Hijab History : આ મુસ્લિમ દેશોમાં આ કારણે હિજાબ પર દશકો સુધી રહ્યો પ્રતિબંધ
દુનિયામાં એવા ઘણા દેશો છે, જ્યાં સાર્વજનિક સ્થળોએ ચહેરો ઢાંકવા અથવા ઇસ્લામિક નકાબ પર વર્ષો પહેલા પ્રતિબંધ મુકવામાં આવ્યો છે.
Hijab History :ભારતમાં હિજાબને લઈને સમયાંતરે વિવાદ થતો રહ્યો છે. ક્યારેક કર્ણાટક તો ક્યારેક રાજસ્થાન. ઘણા રાજ્યોમાં, શાળાઓ અને કોલેજોમાં હિજાબ પહેરવા પર અલગ-અલગ રીતે વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો છે.
તાજેતરનો મામલો જયપુરનો છે. વર્ષની શરૂઆત સાથે જ આ મુદ્દો ફરી એકવાર ચર્ચામાં આવ્યો, જ્યારે જયપુરની સરકારી ગંગાપોળ શાળામાં વાર્ષિક સમારોહના અવસર પર સ્થાનિક ધારાસભ્ય બાલમુકુંદ આચાર્યએ મુસ્લિમ વિદ્યાર્થિનીઓને હિજાબ ન પહેરવાનું કહ્યું હતું.
અગાઉ 2021માં 28 ડિસેમ્બરે કર્ણાટકમાં હિજાબને લઈને મોટો વિવાદ થયો હતો. એક શાળાએ હિજાબ પહેરીને આવેલી છ વિદ્યાર્થિનીઓને પ્રવેશ આપ્યો ન હતો. જો કે, શાળાઓ કે કોલેજોમાં હિજાબ પહેરવા પર પ્રતિબંધ મૂકનાર ભારત પહેલો દેશ નથી.
દુનિયામાં એવા ઘણા દેશો છે જ્યાં સાર્વજનિક સ્થળોએ ચહેરો ઢાંકવા અથવા ઇસ્લામિક નકાબ પર વર્ષો પહેલા પ્રતિબંધ મુકવામાં આવ્યો છે.
આ રિપોર્ટમાં એ દેશોની હાલત જાણીશું જ્યાં દાયકાઓ સુધી હિજાબ પર પ્રતિબંધ હતો. તે હજુ પણ ઘણા દેશોમાં પ્રતિબંધિત છે.
હિજાબની ઉત્પત્તિ અને ઇસ્લામમાં તેની માન્યતા
ઓલ ઈન્ડિયા મુસ્લિમ પર્સનલ લો બોર્ડના મહિલા એકમના કન્વીનર ડૉ. અસ્મા ઝહરાએ કહ્યું, “મુસ્લિમ મહિલાઓ માટે સાતમી સદીમાં કુરાનમાં એક ઈશ્વરીય આદેશ હતો, જે મુજબ તમામ મુસ્લિમ મહિલાઓએ હિજાબનું પાલન કરવું પડશે. બિન-મહરમ પુરુષોની સામે..”
બિન-મહરમ પુરુષોનો અર્થ એ છે કે તેના પોતાના ભાઈ, પિતા, પરિવારના કેટલાક પુરુષો અને પતિ સિવાયના કોઈપણ પુરુષને ઈસ્લામ ધર્મમાં બિન-મહરામ માનવામાં આવે છે.
તેણે વધુમાં કહ્યું, “આખા કુરાનમાં કુલ 7 જગ્યાએ હિજાબ શબ્દનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. તેનો ઉપયોગ 'પડદો'ના અર્થમાં થયો છે. કેટલીક જગ્યાએ આ શબ્દનો ઉપયોગ ‘છુપાઈ’ના અર્થમાં પણ થયો છે. કુરાનના અધ્યાય જેમાં 'હિજાબ' શબ્દનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે તે છે સૂરા અહજાબ, સૂરા મરિયમ, સૂરા શૂરા, સૂરા અરાફ, સૂરા ઈસરા, સૂરા સાદ અને સૂરા ફુસ્સીલત.
હિજાબનો અર્થ સમજો
'હિજાબ' શબ્દ અરબી ભાષાનો છે અને શબ્દકોશ મુજબ તેનો અર્થ અવરોધ અને દિવાલ થાય છે. હિજાબનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે મુસ્લિમ મહિલાઓ જાહેર સ્થળોએ પોતાનો ચહેરો ઢાંકવા માટે કરે છે.
અસ્મા ઝહરા એક મીડિયા ઈન્ટરવ્યુમાં કહે છે, “કુરાનમાં હિજાબ પહેરવાના આદેશ પછી, મુસ્લિમ મહિલાઓએ તેમના રોજિંદા કપડાંની સાથે બીજા કપડાં પહેરવાનું શરૂ કર્યું. કુરાનમાં તેને 'જલબાબ' (માથા અને ચહેરાને આવરી લેતી ચાદર) કહેવામાં આવતું હતું."
"કુરાનમાં, મુસ્લિમ મહિલાઓ અને પ્રોફેટ મુહમ્મદની પત્નીઓને હેડસ્કાર્ફના સ્વરૂપ તરીકે હિજાબ પહેરવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું." મુસ્લિમ સમુદાયના લોકો આ આદેશને હિજાબની ધાર્મિક આવશ્યકતા સાથે જોડે છે.
શું ઇસ્લામમાં ચહેરો ઢાંકવો જરૂરી છે?
અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટીના આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર કૌસર ફાતિમાએ આ સવાલના જવાબમાં કહ્યું કે, મારા મતે ઈસ્લામમાં ચહેરો ઢાંકવો જરૂરી નથી. ઇસ્લામે સ્ત્રીને એક ચહેરો અને તેની ઓળખ આપી છે. જો આપણે ઈતિહાસની વાત કરીએ તો આપણે ઘણી મુસ્લિમ મહિલાઓ વિશે વાંચ્યું છે જે સામાજિક અને રાજકીય ક્ષેત્રે સક્રિય હતી. હવે સ્ત્રી પોતાનો ચહેરો ઢાંકવા માંગે છે કે નહીં તે તેની પોતાની પસંદગી છે. તે સ્ત્રીને શું પહેરવું અને કેવી રીતે પહેરવું તે કહેવાનો કોઈને અધિકાર નથી.”
જે દેશોમાં હિજાબ પર પ્રતિબંધ હતો
- બેલ્જિયમ- જુલાઈ 2011માં અહીં આખો ચહેરો ઢાંકવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. બેલ્જિયમમાં લાવવામાં આવેલા નવા કાયદા હેઠળ, જાહેર સ્થળોએ કોઈપણ એવા પ્રકારના કપડાં પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો, જે પહેર્યા પછી સામેની વ્યક્તિની ઓળખ છૂપાઈ જાય છે.
જો કે, એક વર્ષ પછી જ આ કાયદા વિરુદ્ધ અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી. પરંતુ કોર્ટે તે અરજી ફગાવી દીધી હતી. કોર્ટે કહ્યું કે આ કાયદો કોઈપણ રીતે માનવાધિકારનું ઉલ્લંઘન નથી કરી રહ્યો.
- ફ્રાન્સ- 11 એપ્રિલ, 2011ના રોજ ફ્રાન્સમાં પણ હિજાબ પહેરવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ નિયમ તત્કાલિન રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ સરકોઝી દ્વારા લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રતિબંધ હેઠળ ફ્રાન્સમાં કોઈપણ મહિલા, પછી તે ફ્રેન્ચ હોય કે વિદેશી, તે પોતાનો ચહેરો સંપૂર્ણપણે ઢાંકીને જાહેર સ્થળે જઈ શકતી નથી.
જો કોઈ મહિલા આ નિયમનું ઉલ્લંઘન કરતી જોવા મળે તો તેણે 150 યુરોનો દંડ ભરવો પડશે અને જો કોઈ અન્ય વ્યક્તિ મહિલાને ચહેરો ઢાંકવા દબાણ કરે છે તો 30 હજાર યુરોના દંડની જોગવાઈ છે.
આ નિયમ રજૂ કરનારી સરકાર માનતી હતી કે બુરખો એ મહિલાઓના જુલમ સમાન છે અને ફ્રાન્સમાં તેનું સ્વાગત નહીં થાય.
- ઈટાલી- ઈટાલીના કેટલાક શહેરોમાં પણ હિજાબ પહેરવા પર પ્રતિબંધ છે. નોવારા પણ આ શહેરોમાંનું એક છે. ઇટાલીના લોમ્બાર્ડી પ્રદેશમાં, હિજાબ પહેરવા પર પ્રતિબંધ ડિસેમ્બર 2015 માં સંમત થયો હતો અને તે જાન્યુઆરી 2016 થી લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. જો કે, હિજાબ પરનો આ પ્રતિબંધ સમગ્ર દેશમાં લાગુ નથી.
- જર્મની - આ દેશમાં હિજાબ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાનો કોઈ કાયદો નથી, પરંતુ જર્મનીના ચાન્સેલર એન્જેલા મર્કેલએ 6 ડિસેમ્બર 2016ના રોજ એક નિવેદનમાં હિજાબ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે, "દેશમાં જ્યાં પણ કાયદાકીય રીતે શક્ય હોય ત્યાં, સંપૂર્ણ ચહેરો ઢાંકતા નકાબ પર પ્રતિબંધ મૂકવો જોઈએ."
જો કે આ દેશમાં હિજાબ પહેરવા સામે કોઈ કાયદો નથી, તેમ છતાં વાહન ચલાવતી વખતે તમારો આખો ચહેરો ઢાંકવો ગેરકાનૂની છે. આટલું જ નહીં, મહિલાઓ માટે હિજાબ પહેરીને અથવા આખો ચહેરો ઢાંકીને જ્યારે જરૂરી હોય ત્યારે પોતાનો ચહેરો દેખાડવો ફરજિયાત કરવામાં આવ્યો છે.
- ઑસ્ટ્રિયા- ઑક્ટોબર 2017માં, સ્કૂલ અને કોર્ટ જેવી સાર્વજનિક જગ્યાઓ પર ચહેરો ઢાંકવા પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો હતો.
- નોર્વે- જૂન 2018માં એક કાયદો પસાર કરવામાં આવ્યો હતો, જે મુજબ દેશની કોઈપણ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં ચહેરો ઢાંકતા કપડા પહેરવા પર પ્રતિબંધ છે.
- સ્પેન - જોકે સ્પેનમાં રાષ્ટ્રીય સ્તરે હિજાબ પહેરવા પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી, પરંતુ વર્ષ 2010 માં બાર્સેલોના શહેરમાં, મ્યુનિસિપલ જેવા કેટલાક જાહેર સ્થળોએ ચહેરો સંપૂર્ણપણે ઢાંકવા અથવા ઇસ્લામિક નકાબ પહેરવા પર પ્રતિબંધ હતો. ઓફિસ, બજાર અને પુસ્તકાલય. જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. જો કે, આ દેશના લિડા શહેરમાં સુપ્રીમ કોર્ટે 2013માં આ પ્રતિબંધ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. કોર્ટે કહ્યું કે આવો નિયમ ધાર્મિક સ્વતંત્રતાનું ઉલ્લંઘન છે.
- નેધરલેન્ડ- નવેમ્બર 2016 માં, આ દેશના સાંસદોએ જાહેર સ્થળો અને જાહેર પરિવહનમાં ઇસ્લામિક નકાબ પહેરવા અને સંપૂર્ણ ચહેરો ઢાંકવા પર પ્રતિબંધને સમર્થન આપ્યું હતું. છેવટે, જૂન 2018 માં, નેધરલેન્ડ્સે ચહેરો ઢાંકવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો.
- આફ્રિકા- 2015માં આફ્રિકામાં બુરખો પહેરેલી ઘણી મહિલાઓએ મોટા વિસ્ફોટને અંજામ આપ્યો હતો. આ ઘટનાને પગલે ચાડ, કેમરૂનના ઉત્તરીય પ્રદેશ, નાઈજરના કેટલાક વિસ્તારો અને ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ કોંગોમાં સંપૂર્ણ ચહેરો ઢાંકવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
કયાં દેશે સૌપ્રથમ હિજાબ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો અને ક્યારે?
8 જાન્યુઆરી, 1936ના રોજ, રેઝા શાહે ઈરાનમાં કશ્ફ-એ-હિજાબનો અમલ કર્યો. જેનો મતલબ છે કે જો અહીં કોઈ મહિલા હિજાબ પહેરે છે તો પોલીસ તેને હટાવી દેશે. આ સાથે ઈરાન હિજાબ પર પ્રતિબંધનો કાયદો લાગુ કરનાર પ્રથમ દેશ બન્યો છે.
જો કે, આ શાસનના 5 વર્ષ પછી જ, એટલે કે 1941 માં, શાહ રઝાના પુત્ર મોહમ્મદ રઝાએ શાસન સંભાળ્યું અને તેમના શાસનકાળ દરમિયાન, તેણે કશ્ફ-એ-હિજાબ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો અને મહિલાઓને તેઓ જે ઇચ્છે તે કપડાં પહેરવાની છૂટ આપી.
ત્યારબાદ 22 વર્ષ બાદ 1963માં મોહમ્મદ રઝા શાહે પોતાના દેશમાં મહિલાઓને વોટનો અધિકાર આપ્યો અને તે જ વર્ષથી ત્યાંની સંસદમાં મહિલાઓ પણ ચૂંટાવા લાગી. આ પછી વર્ષ 1967માં આ દેશમાં પર્સનલ લોમાં પણ કેટલાક ફેરફારો કરવામાં આવ્યા, જેથી ત્યાંની મહિલાઓને સમાન અધિકાર મળી શકે.
જો કે, વર્ષ 1979માં શાહ રેઝા પહલવીને દેશ છોડવો પડ્યો અને ઈરાન ઈસ્લામિક રિપબ્લિક બની ગયું. તે સમયે, શિયા ધાર્મિક નેતા આયાતુલ્લાહ રૂહોલ્લાહ ખોમેનીને ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા બનાવવામાં આવ્યા હતા અને તેમના નેતા બનવા સાથે, ઈરાન વિશ્વમાં શિયા ઈસ્લામનો ગઢ બની ગયું હતું. ખોમેનીએ સ્ત્રીઓના અધિકારોમાં ઘણો ઘટાડો કર્યો.
મુસ્લિમ મહિલાઓ માટે હિજાબ કેટલું જરૂરી ?
ઇસ્લામના પવિત્ર પુસ્તક કુરાનમાં હિજાબનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે મુસ્લિમ મહિલાઓએ પોતાનું માથું અને ગરદન ઢાંકીને રાખવું જોઈએ. જો કે, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, તેને પહેરવાને લઈને વિવિધ દેશોમાં ચર્ચા થઈ રહી છે. કેટલાક લોકો માને છે કે હિજાબ પહેરવું ફરજિયાત એ મહિલાઓના અધિકારોનું ઉલ્લંઘન છે, જ્યારે અન્ય લોકો તેને ધાર્મિક પ્રતીક તરીકે સ્વીકારે છે.
મુસ્લિમ મહિલાઓની વાત કરીએ તો, તેઓ હિજાબ પહેરવાના ઘણા કારણો આપે છે, જેમાં ધાર્મિક, સામાજિક, સાંસ્કૃતિક અને વ્યક્તિગત કારણોનો સમાવેશ થાય છે.
જામિયા મિલિયાના ઈસ્લામિક સ્ટડીઝના એમેરિટસ પ્રોફેસર અખ્તારુલ વાસીએ બીબીસીના એક અહેવાલમાં આ જ મુદ્દા પર કહ્યું છે કે, "ઈસ્લામમાં મહિલાઓ માટે હિજાબ અથવા સ્કાર્ફ પહેરવું એ એક મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક પ્રથા છે, પરંતુ જો કોઈ મહિલા હિજાબ અથવા સ્કાર્ફ ન પહેરે તો પોતાની સ્વતંત્ર ઇચ્છા, જો તમે તેને ન પહેરો તો તે હરામ કે ગેરકાયદેસર નથી."
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
