World Pulses Day 2023: જાણો કેમ ઉજવવામાં આવે છે વિશ્વ કઠોળ દિવસ ? શું છે મહત્વ

World Pulses Day 2023: પ્રથમ વખત આ દિવસ 2016 માં ઉજવવામાં આવ્યો હતો, ત્યારબાદ વર્ષ 2019 માં 10 ફેબ્રુઆરીને આંતરરાષ્ટ્રીય કઠોળ દિવસ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.

તસવીરનો ઉપયોગ પ્રસ્તુતિકરણ માટે કરવામાં આવ્યો છે

World Pulses Day 2023:   દર વર્ષે 10 ફેબ્રુઆરીને આંતરરાષ્ટ્રીય કઠોળ દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આજે અમે તમને આ દિવસ વિશે જાણકારી આપવાના છીએ. પ્રથમ વખત આ દિવસ 2016 માં ઉજવવામાં આવ્યો હતો, ત્યારબાદ વર્ષ 2019માં 10 ફેબ્રુઆરીને આંતરરાષ્ટ્રીય કઠોળ દિવસ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.

આંતરરાષ્ટ્રીય કઠોળ દિવસ કોણે કર્યો જાહેર અને શું છે તેનો હેતુ

કઠોળના મૂલ્યને ઓળખીને, વિશ્વ કઠોળ દિવસને આંતરરાષ્ટ્રીય કઠોળ દિવસ તરીકે જાહેર કરવાની દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી. આ દિવસ શરૂ કરવા પાછળનો હેતુ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ફૂડ એન્ડ એગ્રીકલ્ચર ઓર્ગેનાઈઝેશનના નેતૃત્વ હેઠળ કઠોળના પોષણ અને પર્યાવરણીય ફાયદાઓ વિશે જાગૃતિ લાવવાનો હતો. પ્રથમ વખત આ દિવસ 2016 માં ઉજવવામાં આવ્યો હતો ત્યારબાદ વર્ષ 2019 માં 10 ફેબ્રુઆરીને આંતરરાષ્ટ્રીય કઠોળ દિવસ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. વિશ્વ કઠોળ દિવસની ઉજવણી પાછળનો હેતુ જમીનની ઉત્પાદકતા અને કઠોળની ઉત્પાદકતા, ખેતી પ્રણાલીમાં સ્થિતિસ્થાપકતા, ખેડૂતો માટે સારું જીવન અને યોગ્ય ખેતી પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

આજકાલ આપણા બધાની જીવનશૈલીમાં ફાસ્ટ ફૂડનું પ્રમાણ ઘણું વધી ગયું છે, જેના કારણે આપણા આહારમાં કઠોળનો ઉપયોગ ઓછો થઈ રહ્યો છે. જેના કારણે શરીરને સંપૂર્ણ પોષણ મળતું નથી અને બાળકો અને યુવાનો સહિત દરેકના સ્વાસ્થ્યને અસર થાય છે. લોકોના સ્વાસ્થ્ય માટે કઠોળ કેટલું મહત્વનું છે અને આ દિવસ કઠોળ વિશે જાગૃતિ લાવવા માટે ઉજવવામાં આવે છે.

ભારત સરકાર દ્વારા કઠોળ ક્ષેત્રના વિકાસ માટે મહત્વની નીતિઓ

• રાષ્ટ્રીય કઠોળ વિકાસ પ્રોજેક્ટ (NPDP)
• કઠોળ બીજ-હબ
• તેલીબિયાં, કઠોળ, તેલ પામ અને મકાઈના પાક પર સંકલિત કાર્યક્રમ (ISOPOM)
• પ્રધાનમંત્રી અન્નદાતા આવક સુરક્ષા અભિયાન (PM-ASHA)
• કઠોળ અને તેલીબિયાં માટે પ્રાઇસ સપોર્ટ સ્કીમ (PSS)

કઠોળ ક્ષેત્રના વિકાસ માટે સમર્પિત કેટલીક સંસ્થાઓ વિશે

• ગ્લોબલ પલ્સ કન્ફેડરેશન: ફ્રાન્સમાં 1963માં સ્થપાયેલ ગ્લોબલ પલ્સ કન્ફેડરેશન (GPC), 2009 થી દુબઈમાં મુખ્ય મથક છે. તે કઠોળના ઉત્પાદન, વપરાશ, જાગરૂકતા અને વેપારને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક બિન-લાભકારી સંસ્થા છે, જે કઠોળના ઉત્પાદન, વપરાશ, પુરવઠા અને દરેક ઘટકો જેમ કે ઉત્પાદકો, વેપારીઓ, સરકારી સંસ્થાઓ, વેપાર પ્રોત્સાહન સંસ્થાઓ, વધારવા માટે જવાબદાર છે. પ્રોસેસર્સ અને ઉપભોક્તા. તે 26 રાષ્ટ્રીય સંગઠનો અને 50 થી વધુ દેશોમાં કઠોળના વેપાર સાથે સંકળાયેલા હજારો કોર્પોરેટોનું સંઘ છે.
• ફૂડ એન્ડ એગ્રીકલ્ચર ઓર્ગેનાઈઝેશન: તે યુનાઈટેડ નેશન્સ ની એક વિશિષ્ટ વિશિષ્ટ એજન્સી છે જેનો ઉદ્દેશ્ય બધા માટે ખાદ્ય સુરક્ષા પ્રાપ્ત કરવાનો છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, FAO એ સુનિશ્ચિત કરવું પડશે કે લોકોને સક્રિય અને સ્વસ્થ રાખવા માટે પૂરતી માત્રામાં ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા ખોરાકની નિયમિત ઍક્સેસ મળે. ફૂડ એન્ડ એગ્રીકલ્ચર ઓર્ગેનાઈઝેશનનું ધ્યેય વૈશ્વિક પોષણ સ્તરને વધારવાનું, ગ્રામીણ વસ્તીના જીવનને સુધારવાનું અને વિશ્વ અર્થતંત્રના વિકાસમાં યોગદાન આપવાનું છે. આ સંસ્થાની સ્થાપના વર્ષ 1945 માં કરવામાં આવી હતી અને તેનું મુખ્ય મથક રોમ, ઇટાલીમાં આવેલું છે.
• ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ: ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ એ ભારત સરકારના કૃષિ મંત્રાલયના કૃષિ સંશોધન અને શિક્ષણ વિભાગ હેઠળની એક સ્વાયત્ત સંસ્થા છે. 1929 માં સ્થપાયેલી આ સંસ્થાનું પ્રથમ નામ ઇમ્પિરિયલ કાઉન્સિલ ઓફ એગ્રીકલ્ચરલ રિસર્ચ હતું. ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદનું મુખ્યાલય નવી દિલ્હીમાં આવેલું છે. કાઉન્સિલ એ ભારતમાં બાગાયત, મત્સ્યઉદ્યોગ અને પ્રાણી વિજ્ઞાન સહિત કૃષિ ક્ષેત્રે સંશોધન અને શિક્ષણના સંકલન, માર્ગદર્શન અને સંચાલન માટેની સર્વોચ્ચ સંસ્થા છે. દેશભરમાં ફેલાયેલી 101 ભારતીય કૃષિ સંશોધન સંસ્થાઓ અને 71 કૃષિ યુનિવર્સિટીઓ સાથે તે વિશ્વની સૌથી વ્યાપક રાષ્ટ્રીય કૃષિ પ્રણાલી છે.
• ભારતીય કઠોળ સંશોધન: આ સંસ્થા કઠોળ પાકો પર સંશોધન માટેની સર્વોચ્ચ સંસ્થા છે. તે ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ દ્વારા મુખ્ય કઠોળ પાકો પર મૂળભૂત, વ્યૂહાત્મક અને લાગુ સંશોધન માટે પ્રીમિયર સંસ્થા તરીકે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે. સંસ્થાની પ્રવૃત્તિઓમાં મૂળભૂત માહિતીનું નિર્માણ, આશાસ્પદ જાતોનો વિકાસ, અસરકારક પાક પ્રણાલીનો વિકાસ અને યોગ્ય પાક ઉત્પાદન અને સંરક્ષણ તકનીકો, મૂળ બીજ ઉત્પાદન અને અદ્યતન તકનીકનું પ્રદર્શન અને ટ્રાન્સફરનો સમાવેશ થાય છે. આ સંસ્થા કાનપુર, ઉત્તર પ્રદેશમાં આવેલી છે.