Kharif Crop Cultivation: એક વાર વાવો અને 5 વર્ષ સુધી કરો કમાણી, આ રીતે કરો તુવેરની ખેતી

Arhar Cultivation: ભારતમાં તુવેર મોટા પાયે ઉગાડવામાં આવે છે. વિશ્વના કુલ તુવેર ઉત્પાદનમાં ભારતનો 85% હિસ્સો છે.

તસવીરનો ઉપયોગ પ્રસ્તુતિકરણ માટે કરવામાં આવ્યો છે.

Arhar Cultivation: કઠોળ ઉત્પાદન ક્ષેત્રે ખેડૂતોને આત્મનિર્ભર બનાવવા સરકાર સતત પ્રયાસ કરી રહી છે. આ સાથે ખેડૂતોને વધુ ઉત્પાદન આપતી કઠોળની સારી જાતોની ખેતી કરવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી રહ્યા છે. કઠોળની ખેતી વિશે વાત કરીએ તો ભારતમાં તુવેર મોટા પાયે ઉગાડવામાં આવે છે. વિશ્વના કુલ તુવેર ઉત્પાદનમાં ભારતનો 85% હિસ્સો છે. પ્રોટીન, મિનરલ્સ, કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ, આયર્ન, કેલ્શિયમ વગેરે જેવા પોષક તત્વોથી ભરપૂર તુવેરને કઠોળનો રાજા પણ કહેવામાં આવે છે. તેની ખેતી મુખ્યત્વે મહારાષ્ટ્ર, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, મધ્યપ્રદેશ, કર્ણાટક અને ગુજરાતમાં થાય છે.

તુવેરની ખેતી

• તુવેર સૂકા અને ભેજવાળા વિસ્તારોમાં ઉગાડવામાં આવે છે. તેની ખેતી માટે સારી સિંચાઈની સાથે સૂર્યની ઉર્જા પણ જરૂરી છે. તેથી તેની વાવણી માટે જૂન-જુલાઈ મહિનો વધુ સારો માનવામાં આવે છે.
• સારી ઉપજ મેળવવા માટે જમીન નરમ અથવા રેતાળ હોવી જરૂર છે.
• તુવેરની વાવણી પહેલા ખેતરોમાં ગાયના છાણનું ખાતર ઉમેરીને જમીનને પોષણ પૂરું પાડો.
• ઊંડી ખેડાણ પછી ખેતરમાં પાણી નિકાલની વ્યવસ્થા કરો, કારણ કે પાણી ભરાવાથી તુવેર બગડે છે.
• જૂન-જુલાઈ મહિનામાં પહેલો વરસાદ પડે ત્યારે કે જૂનના બીજા સપ્તાહથી તુવેરની વાવણી શરૂ કરો.
• વાવણી માટે તુવેરની માત્ર માન્ય સુધારેલી જાતો પસંદ કરો, આ ગુણવત્તાયુક્ત ઉત્પાદન મેળવવામાં મદદ કરશે.
• ખેતરમાં વાવણી કરતા પહેલા બીજની માવજત કરવી પણ જરૂરી છે, જેથી પાકમાં જીવાત અને રોગ ન આવે.

સિંચાઈ અને પોષણ વ્યવસ્થાપન

• ખેતરમાં તુવેર વાવ્યા પછી, સમયાંતરે નીંદણ કરતાં રહો.
• તુવેર પાકમાં, વાવણીના 30 દિવસે, ફૂલ આવ્યા પછી પ્રથમ પિયત આપવું.
• બીજુ પિયત પાકમાં શીંગો પછી એટલે કે લગભગ 70 દિવસ પછી કરવું જોઈએ.
• તુવેરની સિંચાઈ માત્ર વરસાદ પર આધાર રાખે છે, પરંતુ જો ઓછો વરસાદ હોય તો વાવણીના 110 દિવસ પછી પણ પાકને પાણી આપવું જોઈએ.
• તુવેરમાં જીવાતો અને રોગોની દેખરેખ રાખો અને તેમના નિવારણ માટે માત્ર કાર્બનિક જંતુનાશકોનો ઉપયોગ કરો.

ખર્ચ અને આવક

સહ-પાક તરીકે તુવેરની ખેતી કરીને ખેડૂતોને ઓછા ખર્ચે 5 વર્ષ સુધી બમણો નફો કમાય છે. તુવેરની સાથે જુવાર, બાજરી, અડદ અને કપાસની ખેતી કરી શકાય છે. તુવેર પોષણનો ખજાનો છે. તે જમીનને પોષણ પણ આપે છે. તુવેરના ઉત્પાદનની વાત કરીએ તો લગભગ 1 હેક્ટર ફળદ્રુપ અને સિંચાઈવાળી જમીનમાંથી 25-40 ક્વિન્ટલ સુધીનું ઉત્પાદન મળી શકે છે. બીજી તરફ, ઓછા પાણીવાળા વિસ્તારોમાં પણ તુવેર 15-30 ક્વિન્ટલ સુધીનું ઉત્પાદન આપે છે. આ જ કારણ છે કે કઠોળનો મુખ્ય પાક હોવાની સાથે તેને રોકડિયા પાક પણ કહેવામાં આવે છે.