ચંદ્ર પર પહોંચ્યા અને સૂરજ સાથે આંખ મિલાવ્યા બાદ હવે કયુ સ્પેસ મિશન લૉન્ચ કરશે ISRO, જાણો

EXOSAT (એક્સ-રે પૉલેરીમીટર સેટેલાઇટ) એ ભારતનું પ્રથમ સમર્પિત ધ્રુવીયમેટ્રી મિશન છે જે મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં પણ તેજસ્વી અવકાશી એક્સ-રે સ્ત્રોતોના વિવિધ પરિમાણોનો અભ્યાસ કરશે

પ્રતિકાત્મક તસવીર

Aditya-L1 Mission: ચંદ્રયાન-3એ ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ પર સફળતાપૂર્વક લેન્ડ કર્યા પછી અને સૂર્યના રહસ્યો ઉજાગર કરવા માટે 'આદિત્ય-L1' લૉન્ચ કરવામા આવ્યુ છે. આ બે મિશન લૉન્ચ કર્યા બાદ હવે ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) કંઇક વધુ કરવાની તૈયારીમાં લાગી છે. એટલે કે હવે અન્ય પ્રૉજેક્ટ્સ સાથે અવકાશની (ISRO) સમજને નજીકથી જાણવા તૈયાર છે.

EXOSAT (એક્સ-રે પૉલેરીમીટર સેટેલાઇટ) એ ભારતનું પ્રથમ સમર્પિત ધ્રુવીયમેટ્રી મિશન છે જે મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં પણ તેજસ્વી અવકાશી એક્સ-રે સ્ત્રોતોના વિવિધ પરિમાણોનો અભ્યાસ કરશે. આ માટે એક અવકાશયાનને પૃથ્વીની નીચલી ભ્રમણકક્ષામાં મોકલવામાં આવશે, તેની સાથે બે વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ સાધનો (પેલૉડ્સ) જોડાયેલા છે.

ઇસરોએ શું કહ્યું ?
ISROએ જણાવ્યું હતું કે પ્રાથમિક સાધન 'POLIX' (એક્સ-રેમાં ધ્રુવીયમાપક સાધન) મધ્યમ એક્સ-રે ઊર્જા સીરીઝમાં ખગોળીય મૂળના 8-30 keV ફોટોનના ધ્રુવીકરણ પરિમાણો (ધ્રુવીકરણની ડિગ્રી અને કોણ) માપશે.

ISRO અનુસાર, 'XSPECT' (એક્સ-રે સ્પેક્ટ્રોસ્કોપી અને ટાઇમિંગ) પેલોડ 0.8-15 keV ની ઉર્જા સીરીઝમાં સ્પેક્ટ્રૉસ્કોપિક (ભૌતિકશાસ્ત્રની એક શાખા કે જે પદાર્થોના ઉત્સર્જિત અથવા શોષિત ઇલેક્ટ્રૉમેગ્નેટિક રેડિયેશનના સ્પેક્ટ્રાનો અભ્યાસ કરે છે) કરે છે અને આ અભ્યાસ પદાર્થોની આંતરિક રચનાનું જ્ઞાન કેવી રીતે પ્રાપ્ત થાય છે તેની માહિતી આપશે.

શુ છે પડકારો ?
ISROના એક અધિકારીએ બેંગલુરુમાં તેના હેડક્વાર્ટર ખાતે જણાવ્યું હતું કે, "EXPOSAT પ્રક્ષેપણ માટે તૈયાર છે." તેમને કહ્યું કે બ્લેક હૉલ, ન્યૂટ્રૉન સ્ટાર્સ, એક્ટિવ ગેલેક્ટીક ન્યૂક્લી, પલ્સર વિન્ડ નેબ્યૂલા જેવા વિવિધ ખગોળીય સ્ત્રોતોમાંથી ઉત્સર્જન મિકેનિઝમ જટિલ ભૌતિક પ્રક્રિયાઓમાંથી ઉદ્ભવે છે. અને તે છે સમજવા માટે પડકારરૂપ છે. અવકાશ એજન્સીના અધિકારીઓ કહે છે કે વિવિધ અવકાશ-આધારિત વેધશાળાઓ વિપુલ પ્રમાણમાં સ્પેક્ટ્રોસ્કૉપિક માહિતી પ્રદાન કરે છે, તેમ છતાં આવા સ્ત્રોતોમાંથી ઉત્સર્જનની ચોક્કસ પ્રકૃતિ સમજવી એ ખગોળશાસ્ત્રીઓ માટે હજુ પણ પડકારરૂપ છે.

ISROએ કહ્યું, “ધ્રુવીય માપન અમારી સમજણમાં બે વધુ પરિમાણ ઉમેરે છે, ધ્રુવીકરણની ડિગ્રી અને ધ્રુવીકરણનો કોણ અને આ રીતે ખગોળશાસ્ત્રીય સ્ત્રોતોમાંથી ઉત્સર્જન પ્રક્રિયાઓને સમજવાનો ઉત્તમ માર્ગ છે.