Supreme Court: હેટ સ્પીચ પર લગામ કસવા સુપ્રીમ કોર્ટની સલાહ- ધર્મને રાજનીતિથી અલગ કરવું જરૂરી

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે જ્યારે રાજનીતિ અને ધર્મને અલગ કરી દેવામાં આવે અને નેતાઓ રાજનીતિમાં ધર્મનો ઉપયોગ કરવાનું બંધ કરી દે તો આ પ્રકારની ભાષણ આપમેળે ખતમ થઈ જશે.

ફાઇલ તસવીર

હેટ સ્પીચ મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી થઈ હતી. આ દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે જ્યારે રાજનીતિ અને ધર્મને અલગ કરી દેવામાં આવે અને નેતાઓ રાજનીતિમાં ધર્મનો ઉપયોગ કરવાનું બંધ કરી દે તો આ પ્રકારની ભાષણ આપમેળે ખતમ થઈ જશે.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ કેએમ જોસેફ અને બીવી નાગરત્નાની બેન્ચે પૂર્વ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુ અને અટલ બિહારી વાજપેયીના ભાષણોને ટાંકીને કહ્યું કે લોકો તેમને સાંભળવા માટે દૂર-દૂરથી આવતા હતા. અને આજે અસામાજિક તત્વો નફરતભર્યા ભાષણો આપી રહ્યા છે. લોકોએ પોતાની જાત પર સંયમ રાખવો જોઈએ.

લોકોએ સંકલ્પ લેવો પડશેઃ કોર્ટ

આશ્ચર્ય વ્યક્ત કરતાં સુપ્રીમ કોર્ટે પૂછ્યું હતું કે કેટલા લોકો સામે કોર્ટની અવમાનના માટે કાર્યવાહી થઈ શકે છે. તે વધુ સારું રહેશે જો લોકો પ્રતિજ્ઞા લે કે તેઓ કોઈપણ નાગરિક અથવા સમુદાયનું અપમાન નહીં કરે.

નફરતભર્યા ભાષણોનો ઉલ્લેખ કરતા કોર્ટે કહ્યું કે 'દરેક ક્રિયાની સમાન પ્રતિક્રિયા હોય છે'. કોર્ટે ભારપૂર્વક કહ્યું હતું કે અમે અવમાનના અરજીની સુનાવણી કરી રહ્યા છીએ કારણ કે રાજ્યો સમયસર પગલાં લઈ રહ્યાં નથી. આનું કારણ એ છે કે રાજ્યો બિનઅસરકારક અને શક્તિહીન બની ગયા છે. જો રાજ્ય મૌન છે તો જવાબદારી આપણા માથે કેમ ન હોવી જોઈએ?

રાજ્ય કેસ નોંધવામાં નિષ્ફળ

સુપ્રીમ કોર્ટમાં બીજી એક અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ઘણા રાજ્યોમાં સરકાર નફરતભર્યા ભાષણ આપનારાઓ સામે કેસ નોંધવામાં નિષ્ફળ રહી છે. આ સાંભળીને બેન્ચે કહ્યું કે દરરોજ અસામાજિક તત્વો જાહેર મંચો પર આવા ભાષણો આપી રહ્યા છે, જેના કારણે અન્યની બદનામી થઈ રહી છે.

સુનાવણી દરમિયાન સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ અરજદારના ઈરાદા પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. એક ઘટનાનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું કે કેરળમાં એક ખાસ સમુદાય વિરુદ્ધ અપમાનજનક ભાષણ કરવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ અરજદાર શાહીન અબ્દુલ્લાએ પોતાની અરજીમાં આ ઘટનાનો ઉલ્લેખ સુદ્ધાં કર્યો નથી. આ દર્શાવે છે કે તે દેશમાં દ્વેષપૂર્ણ ભાષણની ઘટનાઓને પસંદગીપૂર્વક નિર્દેશ કરી રહ્યા છે.

સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે મહારાષ્ટ્ર સરકારને નફરત ફેલાવતા ભાષણ સામે લેવામાં આવેલા પગલાંની વિગતો આપવા જણાવ્યું હતું. કોર્ટે આકરી ટીપ્પણી કરી હતી કે બંધારણ અપનાવ્યાના દાયકાઓ પછી પણ આવા ભાષણો કેમ થઈ રહ્યા છે. દરેક વ્યક્તિને આવી વાતો કરવા પર પ્રતિબંધ મૂકવો જોઈએ.

જસ્ટિસ કેએમ જોસેફે કહ્યું કે આ ઘટનાઓને રોકવાનો એક સારો રસ્તો એ છે કે રાજ્ય સરકારે આ મામલે વધુ સારી રીતે કામ કરવું જોઈએ. રાજ્યની કાર્યશૈલી પર સવાલો ઉઠાવતા તેમણે કહ્યું કે જો રાજ્ય સરકારો પોતાની રીતે કામ કરે તો તેમના પર પ્રતિબંધ લાગી શકે છે.